Quy định mới về tiêu chí và điều kiện thành lập khu thương mại tự do

Khung tiêu chí thành lập khu thương mại tự do

Báo Chính phủ thông tin, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Nghị định số 378/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị. Trong đó, Nghị định quy định rõ về tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do.

Nghị định quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do như sau:

Có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ: Khu vực dự kiến thành lập phải gắn liền hoặc kết nối giao thông trực tiếp với cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc hạ tầng logistics chiến lược. Đồng thời, khu vực này phải có khả năng kết nối ít nhất 02 phương thức vận tải trong số: đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không. Đối với các công trình kết nối chưa hoàn thành, yêu cầu phải nằm trong quy hoạch, kế hoạch đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có tiến độ hoàn thành phù hợp với giai đoạn đưa khu thương mại tự do vào hoạt động.

Có quy mô tối thiểu 1.000 ha. Trường hợp tổ chức thành các khu vực không liền kề thì phải đảm bảo khả năng kết nối hạ tầng, vận hành và quản lý thống nhất.

Có hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả sử dụng đất; có tính bổ trợ, liên kết với khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu chức năng hiện có.

Có kết cấu hạ tầng và phương án tổ chức các khu chức năng phù hợp với định hướng phát triển của khu thương mại tự do theo quy định.

Có phương án quản lý, vận hành khả thi, cơ chế phối hợp liên ngành, một cửa liên thông và hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu số.

Có phương án bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, an toàn tài chính, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu; phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, rửa tiền và tội phạm công nghệ cao; có phương án quản lý rủi ro và bảo vệ môi trường.

Tiêu chuẩn kết cấu hạ tầng kỹ thuật thiết yếu

Kết cấu hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò là xương sống cho các hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ logistics quốc tế. Nghị định số 378/2026/NĐ-CP đặt ra các yêu cầu khắt khe về việc đầu tư đồng bộ hoặc khả năng đầu tư hoàn thiện các công trình hạ tầng thiết yếu.

Các nhóm công trình hạ tầng kỹ thuật bắt buộc bao gồm: Hệ thống giao thông đối ngoại, giao thông nội bộ kết nối thông suốt và đáp ứng yêu cầu vận tải đa phương thức. Hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và nước thải đạt tiêu chuẩn quy định. Hệ thống viễn thông, hạ tầng công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu hoặc hạ tầng số hiện đại phục vụ công tác quản lý, điều hành kinh doanh và chia sẻ dữ liệu liên thông.

Hệ thống kho bãi, cảng cạn (ICD) và các công trình phụ trợ phục vụ trực tiếp cho hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh và trung chuyển hàng hóa quốc tế. Công trình phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, hệ thống đảm bảo an ninh trật tự và các công trình phục vụ cơ quan kiểm tra, giám sát chuyên ngành tại cửa khẩu/khu vực kiểm soát.

Nghị định cũng chỉ rõ: hạ tầng kỹ thuật phải được phân kỳ đầu tư phù hợp với tiến độ phát triển của khu thương mại tự do qua từng giai đoạn, bảo đảm tính kết nối với hệ thống hạ tầng chung của quốc gia. Nhà nước khuyến khích các chủ đầu tư áp dụng các giải pháp hạ tầng xanh, thông minh và phát thải thấp. Toàn bộ hệ thống giám sát và điều hành khu thương mại tự do sẽ được tích hợp trên nền tảng số, chia sẻ dữ liệu trực tiếp với các cơ quan quản lý chuyên ngành ở cả trung ương và địa phương.

Quy trình thành lập khu thương mại tự do được thiết kế theo tinh thần phân cấp, rõ ràng về thời hạn và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh, đồng thời bảo đảm sự giám sát chặt chẽ từ các Bộ, ngành Trung ương.

Nghị định số 378/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026.

Mai Anh