Quảng Ninh sẽ ứng dụng AI và chỉ thị Gene trong đào tạo vận động viên

Sáng ngày 30/12/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Nâng cao hiệu quả công tác tuyển chọn, đào tạo, huấn luyện vận động viên thể thao thành tích cao tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. 

Đây là diễn đàn quan trọng quy tụ các chuyên gia từ Cục Thể dục Thể thao (TDTT), các nhà khoa học và nhà quản lý nhằm tìm ra lộ trình phát triển bền vững cho thể thao địa phương.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thanh Tùng khẳng định: Thực tiễn cho thấy, thể thao thành tích cao tỉnh Quảng Ninh trong những năm gần đây đã có bước phát triển tích cực, đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Nhiều vận động viên (VĐV) đã khẳng định được năng lực, bản lĩnh thi đấu tại các giải quốc gia, đóng góp huy chương tại các kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc, từng bước tham gia vào hệ thống đội tuyển quốc gia ở một số môn thể thao thế mạnh.

Theo đó, thể thao Quảng Ninh đã khẳng định được vị thế khi duy trì xếp hạng 12/65 tỉnh thành, ngành tại hai kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc liên tiếp (2018 và 2022). Đặc biệt, các môn thể thao dưới nước là thế mạnh mũi nhọn, đóng góp hơn 50% số huy chương vàng của tỉnh.

Tính đến năm 2025, thể thao Quảng Ninh đang vận hành hệ thống đào tạo bài bản với 630 vận động viên (VĐV) thuộc 18 môn thể thao, chia thành 3 tuyến (năng khiếu, trẻ và tuyến tỉnh). Đội ngũ 55 huấn luyện viên (HLV) chuyên nghiệp. Trong năm 2025, các đoàn VĐV đã tham gia 76/82 giải quốc gia, giành tổng cộng 653 huy chương, trong đó có 165 huy chương vàng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng công tác tuyển chọn hiện nay vẫn còn mang tính cảm tính, thiếu các tiêu chí hệ thống và thiết bị công nghệ cao hỗ trợ huấn luyện.

TS. Trần Ngọc Dũng (Vụ Khoa học, Công nghệ, Đào tạo và Môi trường thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng: Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực thể thao, nhiều quốc gia đã chuyển sang mô hình phát triển thể thao dựa trên khoa học dữ liệu, y sinh học thể thao và công nghệ số.

Các thành tựu về sinh lý học thể thao, phân tích vận động, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ cảm biến và dữ liệu lớn đã và đang trở thành công cụ không thể thiếu trong công tác tuyển chọn và huấn luyện VĐV. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với thể thao thành tích cao Quảng Ninh phải đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức đào tạo, trong đó ứng dụng khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt.

Từ đó TS. Trần Ngọc Dũng đã đưa ra 3 nhóm giải pháp với các cơ sở lý luận và tính khả thi cao, gồm: Phát triển lực lượng VĐV theo tiếp cận nghiên cứu - phát triển (Research & Development – R&D) gắn với thế mạnh địa phương; Xây dựng mô hình tuyển chọn và huấn luyện VĐV dựa trên dữ liệu và khoa học thể thao hiện đại; nâng cao chất lượng đội ngũ HLV và nhà quản lý theo định hướng khoa học - công nghệ.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, Quảng Ninh đề xuất mô hình đào tạo mới, lấy khoa học công nghệ làm "chìa khóa". Thay vì chỉ dựa vào thành tích chuyên môn nhất thời, việc tuyển chọn và đào tạo VĐV sẽ dựa trên các tiêu chí khoa học nghiêm ngặt: Ứng dụng các chỉ thị gene như ACE, ACTN3 để định hướng sớm khả năng phát triển sức mạnh, sức bền và tốc độ của VĐV;

Đánh giá toàn diện thể trạng, lịch sử chấn thương và đặc điểm tâm lý để xây dựng lộ trình cá nhân hóa. Theo dõi tải lượng tập luyện, nồng độ axit lactic và chỉ số VO₂max để tối ưu hóa hiệu quả, tránh tình trạng quá tải và chấn thương. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và y học tiên tiến vào các khâu tuyển chọn, đào tạo và hồi phục.

Quảng Ninh hiện sở hữu hạ tầng thể thao hiện đại hàng đầu cả nước, bao gồm Khu Liên hợp Thể thao tỉnh tại Tuần Châu (35 ha) và Sân vận động Cẩm Phả (16.000 chỗ). Để khai thác tối đa lợi thế này, tỉnh sẽ tổ chức đào tạo theo mô hình “cụm môn” (như cụm sức mạnh đối kháng, cụm sức bền...) nhằm dùng chung nguồn lực về HLV và thiết bị y tế.

Song song đó, chế độ dinh dưỡng sẽ được cá nhân hóa hoàn toàn, tách biệt thực đơn cho từng nhóm môn khác nhau nhằm đảm bảo hồi phục năng lượng tối ưu cho VĐV. Đội ngũ HLV cũng sẽ được nâng cao trình độ ngoại ngữ và kỹ năng số để chủ động cập nhật giáo án hiện đại từ thế giới.

Dựa trên các đề xuất tại tọa đàm, Quảng Ninh đã đặt ra lộ trình cụ thể cho giai đoạn tới: Năm 2026 phấn đấu lọt vào Top 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu tại Đại hội Thể thao toàn quốc. Đến năm 2030 đào tạo khoảng 660 - 705 VĐV; phấn đấu đứng trong Top 5 toàn quốc tại các kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc. Mục tiêu có 25 - 30 VĐV vào đội tuyển trẻ quốc gia và 15 - 20 VĐV vào đội tuyển quốc gia; đóng góp lực lượng chủ chốt cho SEA Games và ASIAD.

Ông Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, tỉnh sẽ tiếp thu các ý kiến chuyên gia để lập kế hoạch, đề án nâng cao hiệu quả thể thao thành tích cao trong thời gian tới, biến đây thành kênh quan trọng quảng bá hình ảnh và vị thế của Quảng Ninh trên đấu trường quốc tế.

Lê Quân