Phú Thọ: Nâng cao năng suất, tháo gỡ khó khăn đưa ngành chè phát triển

Theo TTXVN, nhờ có cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển, đến nay tổng diện tích chè của tỉnh Phú Thọ đạt trên 16 ngàn ha, với sản lượng chè búp tươi đạt gần 155 nghìn tấn, tỉnh Phú Thọ đã nhanh chóng vươn lên đứng thứ 4 cả nước về diện tích và đứng thứ 3 về sản lượng chè.  Cây chè đã được trồng rộng khắp các huyện Thanh Ba, Hạ Hòa, Đoan Hùng, Thanh Sơn, Tân Sơn, Yên Lập… và trở thành cây trồng chủ lực giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, phủ xanh đất trống đồi núi trọc của tỉnh.

Nhiều sản phẩm chè xanh, chè đen, chè ô long, chè thảo dược, chè Hà Trang… của tỉnh không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới như Ấn Độ, Trung Quốc, Đức, Anh, Pakistan. Đặc biệt, sản phẩm chè của Phú Thọ đã xâm nhập một số thị trường khó tính như Đức, Mỹ, Hà Lan, Nhật Bản…

Đạt được kết quả đó, thời gian qua tỉnh đã triển khai đồng bộ, tích cực chính sách khuyến khích, hỗ trợ đầu tư và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật đưa năng xuất chất lượng chè tăng cao. Nhiều giống chè mới như LPD1, LPD2, PH11, Phúc Vân tiên, Bát tiên, Kim tuyên đã được nhận rộng. Từ đó đã giúp tăng tỷ lệ chè giống mới từ trên 30% năm 2011 lên trên 70% hiện nay. 

Nhiều địa phương, doanh nghiệp đã áp dụng kỹ thuật thâm canh, biện pháp phòng trừ sâu bệnh tiên tiến, nhân rộng mô hình sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VIETGAP, xây dựng được hàng trăm cơ sở, câu lạc bộ sản xuất chè an toàn. Tuy nhiên hiện nay, ngành chè của tỉnh Phú Thọ vẫn đang gặp phải không ít khó khăn, tồn tại, các doanh nghiệp chế biến chè còn thường xuyên gặp khó khăn vấn đề về nguồn nguyên liệu đầu vào, vì phần lớn các cơ sở chế biến hiện nay không có vùng nguyên liệu trồng theo quy hoạch chè an toàn hoặc có nhưng không đủ sản xuất nên nguyên liệu thiếu, không đáp ứng được công suất dẫn tới tình trạng thu mua nguyên liệu ở ngoài vùng quy hoạch và ở các tỉnh Yên Bái, Tuyên Quang, Hà Giang… do đó nguyên liệu không đạt yêu cầu về chất lượng. 

Ông Trần Tú Anh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, để ngành chè phát triển tương xứng với tiềm năng và thế mạnh, Sở đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tái cơ cấu ngành chè theo hướng nâng cao hiệu quả, phát triển bền vững các mối quan hệ giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Đồng thời sắp xếp các cơ sở chế biến; đổi mới thiết bị, công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng đảm bảo an toàn thực phẩm mang lại giá trị gia tăng cao, nâng cao thu nhập cho người sản xuất, kinh doanh và xây dựng thương hiệu chè Phú Thọ.  Hiện nay, ngành đang đẩy mạnh sắp xếp tổ chức sản xuất; đẩy mạnh liên kết, trong đó liên kết được doanh nghiệp và nông dân, đồng thời tiến hành phân vùng nguyên liệu một cách cụ thể, sản xuất theo hợp đồng và có những chế tài, quy định rõ ràng để xử lý khi xảy ra vi phạm.

Tập trung tuyên truyền, vận động để người nông dân, doanh nghiệp cần hướng đến sản xuất chè sạch, chè an toàn, thay đổi cách làm chè bằng kinh nghiệm truyền thống sang ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Ngành nông nghiệp cũng sẽ thường xuyên mở các lớp tập huấn kỹ thuật cho người dân, doanh nghiệp về sản xuất, chế biến chè an toàn, chè sạch.  Theo ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, trong thời gian tới, tỉnh sẽ chỉ đạo triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển chè, đồng thời huy động, lồng ghép các nguồn kinh phí từ các chương trình, dự án để tập trung đẩy mạnh phát triển chè theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả.

Dự kiến từ nay đến năm 2020, tỉnh huy động 118 tỷ đồng đầu tư phát triển chè, trong đó ngân sách tỉnh dành trên 10 tỷ đồng, kinh phí từ các chương trình, dự án trên 15 triệu đồng, còn lại là kinh phí đầu tư của người sản xuất 90 tỷ đồng.

Vởi những giải pháp trên, tỉnh giữ ổn định vùng chè 16,5 nghìn ha, đưa năng suất chè búp tươi bình quân trên diện tích đạt 110 tạ/ha, sản lượng đạt 176 nghìn tấn; mở rộng diện tích sản xuất chè an toàn phấn đấu đạt trên 6,5 nghìn ha; trồng thay thế 1.500 ha bằng các giống chè mới, nâng tỷ lệ chè giống mới đạt trên 80%, giá trị thu nhập bình quân đạt 70 - 80 triệu đồng/ha.

Theo Bộ NN& PTNT,các chuyên gia ngành chè, rào cản lớn nhất không phải là kỹ thuật sản xuất mà là quan hệ sản xuất trong ngành chè vẫn còn quá lạc hậu, không phù hợp với sản xuất lớn, hiện đại dẫn đến năng suất lao động thấp, giá thành cao. Ngành chè cần tiếp tục thay đổi để xóa bỏ rào cản này.

Theo các chuyên gia ngành chè, rào cản lớn nhất không phải là kỹ thuật sản xuất mà là quan hệ sản xuất trong ngành chè vẫn còn quá lạc hậu

TS Nguyễn Hữu Tài khuyến cáo: Các doanh nghiệp chè cần phải kiểm soát được vùng nguyên liệu, cụ thể là kiểm soát được quá trình canh tác, thu hái chè búp tươi từ vùng nguyên liệu hoặc triển khai dự án tổ chức “Cánh đồng chè lớn” theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn.

Chính vì vậy, thách thức lớn của ngành chè đang phải đối mặt là phải thay đổi hình ảnh, thay đổi tư duy sản xuất cũng như thay đổi về mặt thể chế quản lý.

Hiệp hội chè Việt Nam đang phối hợp chặt chẽ hơn với Bộ NN-PTNT để Bộ đưa ra những quy định tốt hơn về quản lý sử dụng thuốc BVTV cũng như đưa ra những hỗ trợ đào tạo nông dân.

Giải pháp nền tảng là cần tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Hiện nay, Ban Chỉ đạo phát triển chè bền vững và Hiệp hội Chè Việt Nam đã khuyến cáo các địa phương phân chia vùng nguyên liệu cho các cơ sở chế biến gắn liền với người nông dân. Trong đó, Nhà nước cần đứng ra phân vùng nguyên liệu để các nhà máy có trách nhiệm với nông dân, còn nông dân gắn bó với nhà máy, cung ứng đầu vào đảm bảo tiêu chuẩn. Ngoài ra, cần có những DN, tập đoàn lớn, đủ mạnh tham gia để đưa ngành chè phát triển và xây dựng được thương hiệu chè cho Việt Nam.

Phương Nhi (t/h)