Phát hiện 2 ngôi sao va chạm tạo ra lượng lớn vàng trong vũ trụ

Các nhà khoa học cho biết sóng xung kích và ánh sáng phát ra từ vụ nổ cách Trái Đất 130 triệu năm ánh sáng đã được các kính viễn vọng không gian và trên mặt đất cùng các máy dò ghi lại vào ngày 17/8. 

"Chúng tôi đã chứng kiến lịch sử đang mở ra trước mắt: 2 ngôi sao neutron tiến đến ngày càng gần nhau, di chuyển càng lúc càng nhanh sau đó va chạm và tiêu tan thành các mảnh vỡ văng ra khắp nơi", đồng tác giả Benoit Mours từ Viện nghiên cứu CNRS của Pháp chia sẻ với AFP.

Hai sao này cách Trái Đất 130 triệu năm ánh sáng - một năm ánh sáng dài khoảng 10 triệu tỉ km. Tức thời điểm hai ngôi sao va chạm nhau là lúc loài khủng long đang ngự trị ở địa cầu. Vụ va chạm đã tạo ra bằng chứng đầu tiên của một nguồn đơn lẻ phát ra đồng thời những gợn sóng trong không gian - thời gian, được gọi là sóng hấp dẫn, cũng như ánh sáng dưới dạng một vụ nổ tia gamma kéo dài 2 giây.

Vụ va chạm làm tung ra một mớ hỗn độn cực nóng, đậm đặc, không ổn định, màu xanh lam. Một phần trong số này bắt đầu kết thành những nguyên tố nặng hơn sắt như vàng, bạch kim và uranium.

Nhà vật lý Patrick Sutton, thành viên của Đài quan trắc Sóng hấp dẫn bằng Giao thoa kế Laser (LIGO), cho biết: "Có thể thấy rõ là một phần đáng kể, có lẽ là một nửa hoặc nhiều hơn, các nguyên tố nặng trong vũ trụ được tạo ra bởi vụ va chạm kiểu này".

Giáo sư Ryan Foley tại Đại học Santa Cruz California nói với AP: "Chúng ta đều biết rằng sắt sinh ra từ vụ nổ sao, calci trong xương của chúng ta đến từ các ngôi sao và bây giờ chúng ta thấy được vàng được sinh ra từ vụ va chạm hai sao nơtron".

Dùng kính thiên văn đo cường độ tia UV, các nhà khoa học ước tính vụ va chạm sinh ra một lượng nguyên tố nặng bằng 1.300 lần trái đất, được bắn ra mọi phía và đang tăng tốc di chuyển khắp vũ trụ.

Giáo sư Reitze nói rằng có thể một ngày nào đó, các nguyên tố này sẽ tụ lại thành một hành tinh tương tự như cách hình thành địa cầu và cũng có thể sẽ xuất hiện một hành tinh toàn kim loại quý.

Không chỉ tận mắt chứng kiến cách vũ trụ luyện ra vàng khối, vụ nổ này cũng giúp các nhà khoa học 'thấy' được các sóng hấp dẫn và qua đó một lần nữa khẳng định Thuyết tương đối rộng của Albert Einstein.

Trước đây, sóng hấp dẫn chỉ được LIGO phát hiện sau vụ va chạm hai lỗ đen nhưng vì không vật chất nào thoát được ra khỏi lỗ đen, ngay cả các hạt phôton ánh sáng nên khi đó các nhà thiên văn chẳng thấy được điều gì.

Nay, vụ va chạm hai sao nơtron giúp các nhà khoa học thấy, đo và phân tích mọi thứ. Thậm chí Kính viễn vọng không gian Hubble còn chụp lại được khoảnh khắc sau đó.

Không chỉ vậy, vụ va chạm còn giúp giải thích nguồn gốc của thứ nguy hiểm nhất vũ trụ là đợt bùng nổ tia gamma ngắn. Đây là một dòng cô đặc phóng xạ có thể quét sạch sự sống khỏi bất cứ hành tinh nào nó đi qua.

Giáo sư Reitze cho biết các tia gamma ngắn phát ra theo hai hướng vuông góc với phương di chuyển của hai sao nơtron. Rất may, hai dòng tia này đi về hướng cách rất xa Trái Đất.

Tường Vy (t/h)

Tường Vy (t/h)