Phân định rõ trách nhiệm, đẩy nhanh tiến độ hình thành thị trường carbon trong nước

Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, trong bối cảnh thế giới đang thúc đẩy các cam kết cắt giảm khí thải, tiến tới giảm phát thải ròng khí nhà kính bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, nhiều quốc gia đã hình thành thị trường trao đổi tín chỉ carbon, cả bắt buộc lẫn tự nguyện. "Quốc gia nào chuẩn bị tốt sẽ chủ động nắm bắt và tính toán được lợi ích của mình. Ngược lại, nếu chậm chân thì sẽ bị động, thậm chí bất lợi".

Tuy nhiên, để thị trường carbon vận hành hiệu quả, cần có chính sách đồng bộ từ cấp hạn ngạch, giám sát triển khai, cũng như sử dụng các công cụ kinh tế như thuế để tạo cầu. "Nhiều năm qua chúng ta chuẩn bị kỹ thuật, pháp lý, nhưng khâu then chốt là phải có thị trường, có cung-cầu thực chất và doanh nghiệp nhận thấy được lợi ích từ việc đầu tư đổi mới công nghệ, quản trị để giảm phát thải", Phó Thủ tướng nói.

Việc ban hành nghị định về sàn giao dịch carbon trong nước sẽ tạo bước thử nghiệm quan trọng để kiểm chứng mức độ sẵn sàng, phản ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước các cơ chế quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính.

Về cơ quan quản lý, Phó Thủ tướng yêu cầu tách bạch giữa quản lý nhà nước và vận hành sàn giao dịch, "rõ chức năng, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ quyền hạn, để tránh chồng chéo".

Sau khi nghe nghe báo cáo về Dự thảo Nghị định về sàn giao dịch carbon trong nước Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà kết luận, nhấn mạnh một số vấn đề mà Bộ Tài chính cần tiếp thu, hoàn thiện trong Dự thảo Nghị định. Trước hết, liên quan đến phân định trách nhiệm giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Việt Nam, Phó Thủ tướng đồng tình với đánh giá của Bộ Tư pháp và ý kiến phân tích của các bộ, ngành. Theo đó, những vấn đề thuộc chức năng nghiệp vụ và tổ chức vận hành sàn giao dịch thuộc trách nhiệm quản lý thống nhất, toàn diện của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán. Ngược lại, các quy định liên quan đến hàng hóa đưa vào sàn, chất lượng hàng hóa và pháp lý liên quan là trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải phối hợp kiểm tra, giám sát cùng Bộ Tài chính để đảm bảo minh bạch, cân đối cung–cầu và hiệu quả vận hành thị trường.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải giám sát toàn diện cơ chế, chính sách liên quan đến tín chỉ carbon, cả trong nước và quốc tế, bao gồm điều tiết cung–cầu hợp lý để tạo động lực cho thị trường vận hành hiệu quả, tránh tình trạng cung quá nhiều khiến giá thấp hoặc cầu lớn mà cung ít khiến giá cao. Giai đoạn đầu cần tăng cầu để thị trường vận hành, có giao dịch thực tế.

Về ngân hàng tham gia cung cấp dịch vụ thanh toán, Phó Thủ tướng cho rằng cần quy định ít nhất một ngân hàng được lựa chọn bởi Ủy ban Chứng khoán Việt Nam, đảm bảo đáp ứng điều kiện kỹ thuật, pháp lý và có khách hàng tham gia giao dịch. Các ngân hàng khác có thể tham gia sau khi đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Ngoài ra, về quy định giải quyết tranh chấp, khiếu nại, bồi thường và các hành vi bị cấm, Phó Thủ tướng cho rằng Nghị định chỉ cần nêu nguyên tắc, làm cơ sở tham chiếu cho các quy định trong pháp luật liên quan như chứng khoán, dân sự, thương mại…

Nhấn mạnh việc sớm ban hành Nghị định về sàn giao dịch carbon trong nước là bước cần thiết nhằm đảm bảo tính khả thi, vận hành hiệu quả và đáp ứng yêu cầu minh bạch, đồng bộ trong quản lý thị trường tín chỉ carbon, Phó Thủ tướng lưu ý, cơ quan quản lý vận hành thị trường phải có năng lực đủ tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo các bước đo đếm, thống kê và xác nhận tín chỉ chính xác, nhằm xây dựng cơ chế vận hành minh bạch, đáng tin cậy ngay từ đầu.

PV