Ô nhiễm kéo dài tại KCN Liên Chiểu, Đà Nẵng: Cần giải quyết dứt điểm

Ô nhiễm kéo dài

Ngày 30/12/2025, UBND phường Hải Vân đã gửi công văn số 1794/UBND-KTHTĐT lên UBND thành phố Đà Nẵng và Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, xác nhận tình trạng khói bụi, mùi hôi và tiếng ồn từ 5 doanh nghiệp trên địa bàn KCN Liên Chiểu.

Báo cáo nêu rõ: Tình trạng xả thải “có dấu hiệu nghiêm trọng hơn khi vào những ngày thời tiết ẩm, khói bụi với mật độ dày đặc kèm mùi hôi bốc mùi tại các vị trí xung quanh cột thải của các nhà máy... làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt” của người dân các tổ dân phố 64-69.

Mặc dù UBND phường Hải Vân đã tổ chức làm việc với các doanh nghiệp và yêu cầu cam kết không xả thải gây ô nhiễm, song ghi nhận thực tế và phản ánh từ người dân cho thấy thời gian gần đây tình trạng ô nhiễm có giảm bớt ở một vài thời điểm nhất định, nhưng lại nhanh chóng tái diễn như cũ.

Ông T.X.Trung (40 tuổi), làm việc cách KCN khoảng 400-500m, cho biết các doanh nghiệp tại KCN Liên Chiểu thường xuyên xả thải khói bụi, gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường nơi làm việc. Do các nhà máy hoạt động liên tục 24/24 nên xuất hiện tình trạng khói thải, bụi bặm cả ngày, đặc biệt vào thời điểm buổi sáng và chập tối.

“Mỗi khi có gió thổi thì khói thải, bụi bặm xộc vào chỗ tôi làm việc kèm theo mùi hôi nồng nặc. So với thời gian trước đây, tình trạng có đỡ hơn được một chút, nhưng mấy ngày gần đây thì lại ô nhiễm như cũ” – ông Trung chia sẻ.

Đối với ông Đ.V.Năm (55 tuổi, ngụ tại tổ 61 phường Hải Vân), tình trạng còn nghiêm trọng hơn vì nơi ông sinh sống chỉ cách KCN khoảng 50m. Ông Năm cho biết vào thời điểm 7-8h tối, khói thải từ các nhà máy bốc lên dày đặc. “Tối nào cũng khói thải két lẹt, bụi bặm đen thui. Tôi thấy tình trạng ô nhiễm vẫn vậy, không có cải thiện gì. Không khí buổi tối lúc nào cũng khó thở lắm” – ông N. kể.

Đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng

KCN Liên Chiểu hoạt động từ năm 2004 với các ngành sản xuất thép, cao su, hóa chất và năng lượng. Trong suốt gần hai thập kỷ, người dân sống xung quanh phải chịu cảnh khói bụi bao trùm. Ống khói xả thải liên tục, cột khói cao hàng chục mét, đặc biệt dày đặc vào ban đêm và sáng sớm.

Người dân khu vực này phản ánh thường xuyên bị khó thở, cay mắt, mắc các bệnh về hô hấp như viêm khí quản, viêm phổi, ho khan kéo dài, viêm mũi, viêm xoang. Ông Đ.V.Năm cho biết bản thân bị viêm xoang kéo dài. “Nhà tôi bị viêm xoang hết trơn rồi”, ông Năm tâm sự, cho biết nhà còn có con nhỏ.

Ông Trung thì bày tỏ lo ngại về tác động lâu dài đến sức khỏe, nhất là người già và trẻ nhỏ sống xung quanh KCN. Ông chia sẻ: “Có những lúc buổi sáng đi làm, tôi rất muốn được tận hưởng không khí trong lành nhưng không khí toàn khói thải. Bản thân thì bây giờ chưa thấy ảnh hưởng nhiều tới sức khoẻ đâu, nhưng về lâu dài chắc chắn bị ảnh hưởng, đặc biệt là phổi và hệ hô hấp”.

Theo các nghiên cứu khoa học, bụi mịn PM2.5, SO2 và NOx tích tụ trong không khí ẩm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp và tim mạch. Ông Đ.V.Hiếu (50 tuổi, tổ 7 phường Hải Vân) cho biết khói thải dày đặc nhất vào sáng sớm 4-5 giờ và chiều tối. “Nhiều khi khói như sương mù, nếu trời mưa là toả ra toàn chất độc hại”, ông Hiếu nói.

Nguồn nước sinh hoạt cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Tại thôn Hòa Hiệp Bắc, người dân cho biết nước giếng chỉ dùng để tưới cây mà không thể dùng cho sinh hoạt, bởi nước bơm lên đã bị đóng váng vàng khè. Khoảng cách từ các nhà máy đến khu dân cư có nơi chỉ cách 100-200m, khiến người dân buộc phải “khép cửa cả ngày lẫn đêm để hạn chế khói bụi, giảm tiếng ồn”.

Tình trạng ô nhiễm còn ảnh hưởng xấu đến đời sống kinh tế, khi các cơ sở kinh doanh, buôn bán ế ẩm vì khói bụi. Cảnh quan đô thị cũng bị ảnh hưởng khi bụi bẩn bao phủ các công trình và cây xanh.

Cần giải pháp lâu dài, căn cơ

Trong 6 kiến nghị mà UBND phường gửi lên cấp thành phố để giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm tại KCN Liên Chiểu, kiến nghị được xem là then chốt và mang tính chiến lược nhất là chuyển đổi chức năng KCN Liên Chiểu từ sản xuất sang sinh thái phục vụ logistics.

Đây không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là định hướng dài hạn. Trong khi các kiến nghị khác tập trung vào tăng cường giám sát, xử lý vi phạm, thì chuyển đổi chức năng hướng tới giải quyết vấn đề từ gốc rễ, thay đổi bản chất hoạt động để phù hợp với xu thế phát triển bền vững.

Giải pháp này hoàn toàn phù hợp với định hướng của thành phố Đà Nẵng - địa phương duy nhất ở miền Trung và là một trong ba tỉnh thành đầu tiên của cả nước tham gia thí điểm chuyển đổi theo mô hình KCN sinh thái. Thành phố đang đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có từ 2-3 KCN sinh thái đạt chuẩn quốc gia.

Điển hình chuyển đổi mô hình tại Đà Nẵng mà KCN Liên Chiểu có thể tham khảo, học hỏi kinh nghiệm là KCN Hòa Khánh. Sau 4 năm thực hiện chuyển đổi, việc ứng dụng các giải pháp hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện môi trường và gia tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp hoạt động tại KCN này.

TS. Đặng Quang Hải, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng, nhận định: “Việc phát triển theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong các khu công nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm phát triển bền vững không chỉ cho từng khu công nghiệp, từng địa phương mà còn cho cả nền kinh tế”.

Người dân đặt nhiều kỳ vọng vào kiến nghị chuyển đổi KCN sang mô hình sinh thái. Ông Đ.V.Năm bày tỏ: “Nếu làm được như mô hình ấy thì tốt cho người dân”. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh mong muốn trước mắt: “Tôi cũng như bà con xung quanh khu công nghiệp mong tình trạng ô nhiễm bớt đi, các nhà máy giấy, nhà máy cao su… giảm thải. Đó là điều cấp bách, còn chuyển đổi mô hình cho cả khu công nghiệp là chuyện lâu dài”.

Đồng quan điểm, ông Trung hy vọng đề xuất chuyển đổi mô hình KCN Liên Chiểu sang KCN sinh thái phục vụ logistics. Ông cũng bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp có hướng xử lý khí thải triệt để. “Nếu thành phố hỗ trợ để các doanh nghiệp lọc khí thải trước khi xả ra môi trường, giảm thiểu độc hại, đó là điều người dân khu vực nào cũng mong muốn. Quan trọng là phải đáp ứng được nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo sức khỏe cho bà con.”

Điều người dân mong đợi nhất lúc này không phải là những cam kết hay những đợt kiểm tra rồi tình trạng ô nhiễm lại tái diễn như cũ. Thay vào đó, cần phải có lộ trình chuyển đổi cụ thể, minh bạch và quyết liệt. Bên cạnh sự vào cuộc tích cực, chủ động của các đơn vị, ban ngành liên quan, quan trọng hơn là phải có cam kết thực hiện nghiêm túc từ các doanh nghiệp và cơ chế giám sát chặt chẽ từ cơ quan chức năng.

Tuẫn Nguyễn