Nông sản Việt trước “làn sóng” kiểm soát mới từ Ba Lan và EU

Theo Thương vụ Việt Nam tại Ba Lan, việc EU liên tiếp ký kết và mở rộng các hiệp định thương mại tự do, trong đó có FTA với khối Mercosur, đồng thời đàm phán với nhiều đối tác châu Á như Thái Lan, Malaysia, đang làm thay đổi cục diện cạnh tranh trên thị trường nông sản châu Âu. Khi nguồn cung tăng mạnh, các quốc gia thành viên EU, trong đó có Ba Lan, buộc phải siết chặt hàng rào kỹ thuật để bảo vệ người tiêu dùng và thị trường nội khối.

Song song với quá trình mở cửa thương mại, Ba Lan đẩy mạnh kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm ngay tại cửa khẩu. Tại hội nghị tổng kết năm 2025 của Cơ quan Thanh tra chất lượng thương mại các sản phẩm thực phẩm nông nghiệp Ba Lan (IJHARS), Trưởng thanh tra Dorota Bochenska cho biết, nhiều lô hàng từ các nước thứ ba đã bị buộc tiêu hủy hoặc tái xuất do không đáp ứng các quy định hiện hành.

Đáng chú ý, mỗi năm IJHARS tiến hành khoảng 80.000 cuộc kiểm tra tại biên giới và đang xem xét mở rộng quyền kiểm tra đối với cả các lô hàng có khối lượng nhỏ dưới 100 kg – một động thái cho thấy mức độ kiểm soát ngày càng chặt chẽ và không có “vùng trống” cho các sai phạm kỹ thuật.

Thực tiễn kiểm tra cho thấy các vi phạm phổ biến của doanh nghiệp xuất khẩu tập trung vào lỗi nhãn mác và thông tin sản phẩm, như thiếu tiếng Ba Lan, ghi không đầy đủ hoặc không chính xác danh sách thành phần, sai lệch về hạn sử dụng tối thiểu. Ngoài ra, một số lô hàng còn bị phát hiện nhiễm nấm mốc hoặc chứa phụ gia nằm trong danh mục bị cấm của EU.

Đối với nông sản Việt Nam, trong năm 2025, IJHARS đã phát hiện và xử lý 8 lô hàng không đáp ứng tiêu chuẩn, bao gồm các mặt hàng như hạt tiêu, xoài sấy, quế, nước cốt dừa và viên gia vị. Các vi phạm này liên quan trực tiếp đến yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm và quy định ghi nhãn bắt buộc.

Đặc biệt, ngay trong tháng 1/2026, cơ quan chức năng tại cảng Gdansk đã ban hành quyết định cấm nhập khẩu khẩn cấp đối với lô hàng hơn 52.000 lon nước dừa vị dứa có xuất xứ từ Việt Nam, do sản phẩm chứa phụ gia bị cấm theo quy định của EU và mắc nhiều lỗi về nhãn mác.

IJHARS nhấn mạnh, mọi thực phẩm được đưa ra thị trường Ba Lan từ bên ngoài EU đều phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chất lượng, thành phần và cách thức ghi nhãn theo luật pháp của Ba Lan và Liên minh châu Âu.

Trước diễn biến này, Thương vụ Việt Nam tại Ba Lan khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu cần rà soát toàn diện quy trình sản xuất – chế biến – đóng gói, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật của EU. Việc chủ quan hoặc thiếu cập nhật quy định không chỉ dẫn tới rủi ro hàng hóa bị trả về, tiêu hủy, mà còn làm suy giảm uy tín của nông sản Việt Nam tại thị trường châu Âu, nơi cạnh tranh đang ngày càng khốc liệt.

Bích Diệp