Nông sản Việt hướng tới mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD

Tiếp nối thành công của năm 2025 với kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt 70 tỷ USD, toàn ngành nông nghiệp bước vào năm 2026 với tâm thế đầy tự tin. Chỉ riêng tháng 1/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đã đạt khoảng 6,51 tỷ USD, tạo ra mức thặng dư thương mại hơn 2 tỷ USD.

Đáng chú ý, có 3 nhóm mặt hàng đã nhanh chóng cán mốc "tỷ đô" ngay trong tháng đầu năm: gỗ và sản phẩm gỗ đạt 1,6 tỷ USD; cà phê đạt 1,08 tỷ USD; thủy sản đạt 1,01 tỷ USD.

Ngành rau quả cũng ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục khi thu về 750 triệu USD trong tháng 1, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ, hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD cho cả năm 2026.

Để hướng tới mục tiêu 100 tỷ USD vào năm 2030, ngành nông nghiệp xác định chế biến sâu là "chìa khóa" tăng trưởng mới. Thay vì chỉ cung cấp nguyên liệu thô với giá trị thấp, các doanh nghiệp (DN) Việt đang đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ để nâng cao hàm lượng kỹ thuật trong sản phẩm.

Với ngành cà phê, năm 2025, xuất khẩu cà phê chế biến đạt 1,78 tỷ USD, tăng hơn 50% so với năm trước đó. Việc đẩy mạnh các dòng cà phê hòa tan, rang xay đã giúp Việt Nam tận dụng tốt ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.

Với ngành rau quả, các doanh nghiệp như Vina T&T Group đã ra mắt các dòng sản phẩm trái cây chế biến ứng dụng công nghệ sấy tiên tiến, giữ trọn hương vị tự nhiên để phục vụ phân khúc tiêu dùng tiện lợi.

Với ngành điều, doanh nghiệp không còn dừng lại ở hạt điều rang muối mà đã mở rộng sang hệ sinh thái sản phẩm đa dạng như sữa hạt điều, bơ hạt điều... hướng tới người ăn chay và trẻ nhỏ.

Với ngành gỗ, sự chuyển dịch sang sản phẩm gỗ viên nén (đạt 1,17 tỷ USD năm 2025) là minh chứng cho mô hình kinh tế tuần hoàn, khai thác tối đa phụ phẩm để tạo ra năng lượng tái tạo.

Nông sản Việt hiện đã có mặt tại những thị trường yêu cầu khắt khe nhất như Mỹ, EU và Nhật Bản. Tuy nhiên, bối cảnh năm 2026 dự báo sẽ khó khăn hơn khi các rào cản kỹ thuật gia tăng, đặc biệt là quy định chống mất rừng (EUDR) của EU.

Để vượt qua, các chuyên gia nhấn mạnh việc minh bạch chuỗi giá trị và kỷ luật trong thực thi. Theo đó, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang quản lý bằng dữ liệu, số hóa vùng trồng và truy xuất nguồn gốc toàn diện. Khi doanh nghiệp đóng vai trò "nhạc trưởng", kết nối chặt chẽ với nông dân theo các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, Organic, nông sản Việt mới có thể chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng.

Dù cơ hội rộng mở, nội lực ngành nông nghiệp vẫn còn những "điểm nghẽn" như tổn thất sau thu hoạch còn lớn và sản phẩm thô vẫn chiếm tỷ trọng cao. Giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tới bao gồm: chuẩn hóa mã số vùng trồng và kết nối thương mại điện tử - logistics xuyên suốt; xây dựng các trung tâm chế biến hiện đại ngay tại vùng nguyên liệu để giảm hao hụt và nâng giá trị xuất khẩu; thay đổi tư duy từ "bán cái mình có" sang "dẫn dắt thị trường", xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn liền với văn hóa bản địa và lợi ích sức khỏe.

Với sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự chủ động đổi mới của doanh nghiệp, mục tiêu xuất khẩu 73 - 74 tỷ USD năm 2026 và 100 tỷ USD vào năm 2030 là hoàn toàn khả thi, khẳng định vị thế cường quốc nông sản của Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Tuấn Kiệt