Niễng xào - đặc sản mùa đông ở Ninh Bình

Cuối mùa Thu, khi thời tiết chuẩn bị chuyển mùa với những cơn gió bắt đầu se lạnh, cũng chính là mùa thu hoạch củ niễng ở tỉnh Nam Định cũ (nay là tỉnh Ninh Bình mới). Đặc sản này mỗi năm chỉ có 1 vụ và kéo dài trong khoảng 1 tháng nên luôn được các bà nội trợ và các thực khách sành ăn săn lùng.

Đi chợ ở Ninh Bình vào dịp này, kể cả ở thành phố hay các chợ quê đều có thể dễ dàng bắt gặp những bó niễng đều tăm tắp, nhìn hơi giống củ sả nhưng lớn hơn gấp 4-5 lần. Mỗi bó niễng có 10-12 củ được cắt sát gốc, dài hơn 1 gang tay, được người bán hàng bày cùng với các loại rau củ khác.

Củ niễng thường mọc ở những khu vực ven sông, đầm nước hay trong góc ao. Củ niễng mọc hoang rất nhiều, xưa không có người ăn. Nhưng nay người dân đã biết cách chế biến, thưởng thức nên niễng trở thành nguyên liệu làm ra nhiều món ăn ngon. Chúng cũng được trồng để bán nhiều hơn, đáp ứng nhu cầu của thực khách gần xa. Từ cuối tháng 10 đến tháng 11, khi tiết trời bắt đầu se lạnh cũng là lúc niễng nở rộ. Khi ấy, người dân ở một số nơi trên địa bàn tỉnh Ninh Bình bắt đầu nhộn nhịp ra đồng để thu hoạch niễng. 

Cách chế biến củ niễng khá đơn giản. Sau thu hoạch, người ta rửa sạch củ niễng rồi bóc hết lớp vỏ nâu bên ngoài để lấy phần ruột trắng ngà bên trong. Củ niễng thường được chế biến thành các món ăn dân dã nhưng không kém phần hấp dẫn như niễng xào trứng, niễng xào thịt bò, niễng xào rươi, canh niễng... Người ta cũng có thể ăn niễng sống để cảm nhận vị giòn, ngọt, thanh mát của loại củ này.

Du khách đến Ninh Bình vào dịp cuối năm thường mua niễng về làm quà. Người địa phương thường bán niễng theo bó 10 củ với giá 10.000-15.000 đồng. Niễng cũng được vận chuyển tới các tỉnh thành lân cận để phục vụ thực khách, nhất là Hà Nội, có giá 40.000-50.000 đồng/bó 10 củ. Không chỉ có hương vị thơm ngon, lạ miệng, củ niễng còn chứa nhiều chất dinh dưỡng tốt cho sức khỏe như canxi, sắt, photpho, kali, natri, đồng hay bổ sung nguồn vitamin A, B, C, D... dồi dào.

Theo y học hiện đại, củ niễng có thể phòng bệnh tăng huyết áp, ngăn chặn xơ vữa động mạch, đặc biệt là khả năng điều trị bệnh xơ cứng gan, ure máu cao. Trong Đông y, củ niễng vị ngọt tính mát. Người ta thường lấy rễ cành, hạt của niễng làm thuốc, có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, thông sữa...

Mạnh Nghiệp