Những sự kiện khoa học công nghệ nổi bật trong năm 2021

Chinh phục Sao Hỏa

Việc tìm kiếm bằng chứng về sự sống, tạo tiền đề cho tham vọng chinh phục và định cư trên Sao Hỏa luôn là mơ ước của toàn nhân loại. Theo đó, vào tháng 2/2021, sau hành trình bay kéo dài 7 tháng, robot tự hành của NASA đã hạ cánh xuống bề mặt Sao Hỏa mang theo một thiết bị bay mini, bắt đầu hành trình tìm kiếm dấu vết sự sống trên hành tinh đỏ.

Tiếp nối NASA, Trung Quốc cũng đã hạ cánh thành công robot tự hành Chúc Dung xuống bề mặt Sao Hỏa vào ngày 15/5, trở thành quốc gia thứ hai sau Mỹ có thiết bị thăm dò đáp xuống hành tinh này kể từ năm 1973.

Dịch vụ du lịch vũ trụ bùng nổ

Theo báo VnExpress đưa tin, sau cuộc đua chinh phục sao Hỏa, nhiều tỷ phú trên thế giới cũng dành không ít tâm huyết và tiền để phát triển các dịch vụ du lịch vũ trụ.

Ngày 11/7, tỷ phú 70 tuổi người Anh Richard Branson lần đầu tiên bay lên rìa vũ trụ cùng 5 người khác bằng máy bay vũ trụ do công ty Virgin Galactic của ông phát triển. Branson nhận xét đây là "một trải nghiệm để đời".

Chậm hơn Branson khoảng một tuần trong cuộc đua du lịch không gian, tỷ phú Mỹ Jeff Bezos cùng ba hành khách bay lên rìa vũ trụ vào ngày 20/7 bằng hệ thống tên lửa đẩy và khoang tàu chở khách của Blue Origin, công ty do chính ông sáng lập.

Công ty SpaceX lần đầu tiên đưa các phi hành gia nghiệp dư bay lên vũ trụ vào ngày 16/9. Tỷ phú Mỹ Jared Isaacman mua chuyến bay từ SpaceX để quyên góp 200 triệu USD cho nghiên cứu ung thư ở trẻ em, sau đó tặng ba vé cho những người có câu chuyện truyền cảm hứng. Họ bay vòng quanh Trái Đất trong ba ngày rồi hạ cánh xuống biển.

Sự bùng nổ của du lịch vũ trụ trong năm nay đánh dấu một cột mốc mới trong công cuộc chinh phục không gian của nhân loại, đồng thời thể hiện sự phát triển của các công ty tư nhân trong lĩnh vực hàng không vũ trụ. 

Bước tiến mới trong năng lượng nhiệt hạch

Nhằm tạo ra nguồn năng lượng sạch, có thể tái tạo, an toàn và vô hạn, nhiều quốc gia trên thế giới đang nghiên cứu phát triển lò phản ứng nhiệt hạch. Trung Quốc, Hàn Quốc và Mỹ đã có những bước tiến lớn, hứa hẹn biến sản xuất điện từ phản ứng nhiệt hạch thành hiện thực.

Cuối tháng 5/2021, lò phản ứng siêu dẫn tiên tiến đã xác lập kỷ lục khi đạt nhiệt độ Plasma 120 triệu độ C trong 101 giây và 160 triệu độ C trong 20 giây. Lò phản ứng thử nghiệm nhiệt hạt nhân quốc tế do nhiều nước hợp tác tiến hành, đã hoàn thành 75% tiến độ với kinh phí 23,7 tỷ USD. Dự kiến, lò có thể sản xuất năng lượng bằng mức tiêu hao vào năm 2026.

Robot sống đầu tiên trên thế giới có thể sinh sản

Các nhà khoa học tạo ra xenobot, robot sống đầu tiên từ tế bào gốc, phát hiện chúng có thể sinh sản theo cách chưa từng thấy ở động thực vật. Hình thành từ tế bào gốc của ếch có vuốt châu Phi (Xenopus laevis), xenobot là những robot sống rộng chưa tới một milimet. Xenobot được giới thiệu lần đầu tiên năm 2020 sau khi thí nghiệm cho thấy chúng có thể di chuyển, hợp tác với nhau theo nhóm và tự lành. Hiện nay, các nhà khoa học phát triển xenobot ở Đại học Vermont, Đại học Tufts và Viện Kỹ thuật sinh học Wyss thuộc Đại học Harvard cho biết họ phát hiện một dạng sinh sản sinh học hoàn toàn mới, khác hẳn bất kỳ động, thực vật nào.

Dù triển vọng của công nghệ sinh học tự nhân bản có thể dấy lên lo ngại, các nhà nghiên cứu cho biết những cỗ máy sống bị kiểm soát hoàn toàn trong phòng thí nghiệm và dễ dàng phá hủy do chúng có thể phân hủy sinh học và nằm dưới sự điều phối của chuyên gia. Nghiên cứu này đã công bố trên tạp chí PNAS.

Xu hướng sử dụng thực phẩm nhân tạo

Báo VTV News đưa tin, vào tháng 7, công ty Pháp Gourmey sản xuất gan ngỗng nhân tạo đầu tiên trên thế giới từ tế bào gốc của vịt khiến một đầu bếp Michelin không thể tìm ra điểm khác biệt với gan thật. Đến tháng 8, Đại học Osaka, Nhật Bản sử dụng tế bào gốc từ bò Wagyu nổi tiếng để in 3D thịt chứa cơ, chất béo và mạch máu giống hệt với một miếng thịt thông thường.

Ngoài thực phẩm nhân tạo gốc động vật, các chuyên gia cũng phát triển các loại sản phẩm có nguồn gốc thực vật, giúp người ăn chay có thêm nhiều lựa chọn. Đó là sản phẩm thay thế trứng chứa Protein đậu nành, tôm chay làm từ rong biển, đậu Hà Lan hay tinh bột tổng hợp từ CO2, Hydro và điện.

Việc sử dụng các loại thực phẩm nhân tạo mang đến trải nghiệm tương đương cho người ăn trong khi không cần phải trồng trọt, chăn nuôi tốn kém tác động lớn đến môi trường. 

Phương Linh (tổng hợp)