Nhiều ý kiến trái chiều trước đề xuất của Bộ Xây dựng về sở hữu chung cư 50 năm

Được biết, Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được Bộ Xây dựng trình thẩm định, lấy ý kiến đã đưa ra hai phương án sửa đổi quy định sở hữu căn hộ chung cư.

Phương án thứ nhất, thời hạn sở hữu căn hộ chung cư được tính theo thời hạn sử dụng công trình. Tùy từng loại cấp độ nhà chung cư mà quy định có thời hạn sở hữu 50 - 70 năm. Phương án thứ hai, thời hạn sở hữu căn hộ chung cư theo quy định của Luật Đất đai, thời hạn này sẽ tương ứng với thời hạn sử dụng đất ở là đất lâu dài.

Bộ Xây dựng lý giải, theo các quy định hiện hành, thời hạn sử dụng của công trình được xác định theo hồ sơ thiết kế xây dựng công trình hoặc theo thời hạn sử dụng thực tế. Trong khi đó, quy định của pháp luật dân sự thì quyền sở hữu tài sản chấm dứt khi tài sản bị tiêu hủy.

Còn tại Điều 126, Luật Đất đai quy định, với trường hợp xây dựng nhà chung cư để bán, cho thuê, thuê mua, thời hạn giao đất cho chủ đầu tư xác định theo thời hạn dự án, người mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất được sử dụng đất ổn định lâu dài. Như vậy, về quyền sử dụng đất là lâu dài, nhưng đối với tài sản trên đất là công trình xây dựng, nhà ở lại có thời hạn sử dụng.

“Trong quá trình thực hiện cải tạo chung cư cũ xây dựng từ trước năm 1994, công tác thu hồi, di dời, phá dỡ rất khó khăn. Thực tế này cho thấy, cần có quy định phù hợp, tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan nhà nước thực hiện thu hồi, phá dỡ, xây dựng lại chung cư cũ, hết thời hạn sử dụng”, Bộ Xây dựng lý giải trong dự thảo và cho rằng, nghiên cứu bổ sung quy định về thời hạn sở hữu nhà chung cư là cần thiết.

Quy định về thời hạn sở hữu của căn hộ chung cư đã được nhiều nước và vùng lãnh thổ như Singapore, Anh, Mỹ, Hồng Kông… áp dụng. Tại Việt Nam, Luật Nhà ở 2014 đã quy định hai hình thức sở hữu nhà, đó là căn hộ sở hữu lâu dài và căn hộ có thời hạn sở hữu chỉ 50 - 70 năm. Đa số căn hộ được cấp sổ sở hữu lâu dài nhằm mục đích để ở, còn các căn chung cư có thời hạn sở hữu 50 - 70 năm thường mục đích sử dụng thương mại như cho thuê văn phòng, hay vừa để ở, vừa kinh doanh.

Dù mới chỉ là dự thảo lấy ý kiến, nhưng đề xuất của Bộ Xây dựng đang khiến các thành viên trên thị trường bất động sản hoang mang. Giả sử phương án thứ nhất được lựa chọn, thì đây sẽ là cú sốc lớn của thị trường. Bởi sở hữu nhà ở là một vấn đề dân sinh rất lớn, ảnh hưởng đến hàng chục triệu người và kế hoạch đầu tư của các doanh nghiệp trong tương lai.

Theo ông Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư bất động sản Việt An Hòa, tâm lý người Việt vẫn còn nặng về việc sở hữu nhà hơn là sử dụng nhà.

“Nếu chung cư được áp niên hạn 50 năm thì tâm lý người mua sẽ chững lại. Khi đó, chung cư trở thành một tài sản tiêu dùng, chứ không còn là của để dành và người mua chung cư sẽ đắn đo bởi sử dụng nhà là tiêu sản”, ông Quang nói và cho rằng, chính sách này nếu được áp dụng sẽ ảnh hưởng đến giá cả trên thị trường căn hộ theo hướng giảm vì khách hàng không còn mặn mà.

Báo VnExpress cho hay, ông Lê Nết, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế cho rằng, các đề xuất chung cư chỉ được sở hữu 50-70 năm nên lấy ý kiến người dân một cách rộng rãi, xem mức độ đồng thuận của số đông đến đâu. Nếu được đa số người dân ủng hộ thì mới áp dụng vào thực tiễn. Trường hợp đa số người dân không đồng tình, cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan xây dựng pháp luật cần cân nhắc một cách thận trọng, thậm chí chưa nên áp dụng tại thời điểm này.

Một số chuyên gia khác lại cho rằng, trong dài hạn, đây là phương án hợp lý và đã được triển khai tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, cần có phương án để hài hòa, hợp lý, bảo vệ lợi ích của các bên, đặc biệt là người dân. Đồng thời, không làm ảnh hưởng đến sự phát triển của phân khúc chung cư cũng như việc mở rộng các đô thị lớn hiện nay.

Trong vòng 20 năm trở lại đây, văn hóa chung cư đã dần được người dân đón nhận và thích nghi trong bối cảnh lượng người di cư về các thành phố lớn để sinh sống, học tập, làm việc ngày càng lớn. Đáp ứng nhu cầu về nhà ở cho người dân đô thị, chung cư cao tầng xuất hiện và được xem như giải pháp giúp gia tăng hiệu quả sử dụng đất tại các thành phố lớn.

TTXVN thông tin thêm, ông Nguyễn Thế Điệp, Phó chủ tịch Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội nhận xét, bản chất nhà chung cư sẽ xuống cấp theo chu kỳ, do đó xác lập quyền sử dụng căn hộ cũng như các công trình sở hữu chung khác có thời hạn tương ứng với tuổi thọ là phù hợp. Tuy nhiên, dù chính sách đúng nhưng để vận dụng vào thực tế một cách thấu tình đạt lý, cần quá trình tuyên truyền để người dân hiểu và ủng hộ. 

Ngoài ra, trường hợp quy định căn hộ sở hữu có thời hạn 50 năm thì chính sách thuế, phí, tiền sử dụng đất phải thấp hơn so với sở hữu lâu dài. Có như vậy mới không gây xáo trộn tâm lý của người dân có mong muốn sở hữu chung cư, cũng như tránh ảnh hưởng tiêu cực đến phân khúc này trên thị trường bất động sản.

Bảo An (tổng hợp)