Nhiều làng nghề thuộc điểm nóng gây ô nhiễm không khí tại Hà Nội

Cục Viễn thám quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết sau bốn tháng (tháng 9-12/2025) giám sát bằng vệ tinh, thiết bị bay không người lái kết hợp với khảo sát thực địa, đơn vị đã xác định hàng trăm khu vực đang thi công khu đô thị, công trình lớn, nằm ở nội đô; bãi đổ thải vật liệu xây dựng có nguy cơ gây ô nhiễm bụi cho Hà Nội.

14 điểm làng nghề có nguy cơ gây ô nhiễm không khí gồm: Hạ Thái (Nam Phù); Đa Sỹ (Phú Lương); Ngũ Xá (Ba Đình); Bát Tràng; Minh Khai; La Phù (Hà Nội); Cát Quế (Dương Hòa); Thanh Thùy (Tam Hưng); Vân Canh, Sơn Đồng (Sơn Đồng); Phú Vinh (Phú Nghĩa); Giẽ Thượng (Chuyên Mỹ); Tân Triều (Định Công); Triều Khúc (Định Công).

68 công trình xây dựng lớn trong phạm vi từ vành đai 4 trở vào đang thi công. Nếu lấy hồ Hoàn Kiếm là tâm, trong phạm vi 5 km có 7 công trình lớn; ở phạm vi 10 km là 35 công trình. Ngoài ra, còn 28 khu vực đốt rơm rạ tồn tại ở các huyện Thường Tín, Thạch Thất, Mê Linh cũ.

Hai nhóm công nghệ giám sát chất lượng không khí đang được Cục Viễn thám quốc gia vận hành là ảnh vệ tinh độ phân giải cao, siêu cao và thiết bị bay không người lái Matrice 300 RTK giám sát chi tiết.

Trong đó, ảnh vệ tinh cho phép bao quát toàn bộ thành phố, theo dõi các khu vực xây dựng, làng nghề và phát hiện những dấu hiệu phát thải như ống khói hay điểm đốt mở. Thiết bị bay không người lái được sử dụng để giám sát chi tiết và xử lý các tình huống phát sinh theo thời gian thực. Drone giúp ghi nhận hình ảnh cận cảnh tại các điểm nóng như đốt rác, đốt rơm rạ hay phát thải cục bộ, cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.

Ông Vũ Hữu Liêm, Giám đốc Trung tâm Giám sát nông nghiệp, tài nguyên và môi trường (Cục Viễn thám quốc gia) cho biết, 2 nhóm công nghệ chủ lực đang được vận hành song song, đó là ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao, siêu cao và thiết bị bay không người lái Matrice 300 RTK giám sát chi tiết.

Ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao cho phép bao quát toàn bộ thành phố, theo dõi các khu vực xây dựng, làng nghề và phát hiện những dấu hiệu phát thải như ống khói hay điểm đốt mở.

Trong khi đó, thiết bị bay không người lái (drone) Matrice 300 RTK được sử dụng để giám sát chi tiết và xử lý các tình huống phát sinh theo thời gian thực. Drone giúp ghi nhận hình ảnh cận cảnh tại các "điểm nóng" như đốt rác, đốt rơm rạ hay phát thải cục bộ, cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.

Đặc biệt, việc kết hợp đồng bộ UAV gắn camera quang học/hồng ngoại với ảnh viễn thám độ phân giải cao cho phép giám sát cả vùng ngoại thành, phát hiện biến động tại công trường xây dựng lớn, làng nghề có hoạt động đốt và định vị chính xác các nguồn phát thải, hỗ trợ xử lý kịp thời.

Ông Trần Tuấn Ngọc, Cục trưởng Viễn thám quốc gia, nhận định việc kết hợp viễn thám và thiết bị bay không người lái là hướng đi phù hợp với yêu cầu quản lý đô thị hiện đại. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức thực hiện.

Từ cuối năm 2025, khi các yếu tố khí tượng không thuận lợi cho việc khuếch tán bụi, tình trạng ô nhiễm không khí ở Hà Nội diễn biến phức tạp, nhiều ngày chỉ số AQI ở mức kém, rất kém thậm chí nguy hại.

Ngoài việc giảm các nguồn thải, cơ quan chức năng ở trung ương và Hà Nội đã triển khai nhiều biện pháp giám sát điểm nóng ô nhiễm để cảnh báo người dân đảm bảo sức khỏe, trong đó có dùng vệ tinh, thiết bị bay không người lái.

Hoài Phong