Nghị định 237/2026: Siết chặt quản lý AI và mở rộng không gian kinh tế báo chí

Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phải gắn nhãn công khai

Điểm mới nổi bật tại Nghị định 237/2026 là quy định về ứng dụng AI trong báo chí. Theo đó, các cơ quan báo chí khi sử dụng hệ thống AI để thu thập, sản xuất hoặc biên tập thông tin phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

Phải thông báo và gắn nhãn tại vị trí dễ nhận biết đối với các nội dung (văn bản, âm thanh, hình ảnh, video) được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI, đặc biệt là các nội dung có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của nhân vật, sự kiện.

Cơ quan báo chí chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính xác thực và hợp pháp của nội dung do AI tạo ra; không được dùng AI để lan truyền tin giả, xuyên tạc hay gây hại cho an ninh quốc gia.

Các tòa soạn phải thiết lập quy trình thẩm định, kiểm soát rủi ro và lưu giữ nhật ký hoạt động để phục vụ công tác thanh tra.

Thay đổi quan trọng về thẻ nhà báo và nhân sự

Luật Báo chí 2025 và Nghị định hướng dẫn đã chuẩn hóa lại các chức danh lãnh đạo và quy trình quản lý thẻ nhà báo:

Về tiêu chuẩn cấp thẻ: Người đề nghị cấp thẻ nhà báo lần đầu phải có thời gian công tác liên tục tại đơn vị từ 02 năm trở lên và phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp.

Đối với đổi và thu hồi thẻ: Nhà báo được đổi thẻ khi chuyển cơ quan nếu vẫn thuộc đối tượng được cấp. Tuy nhiên, phải nộp lại thẻ khi nghỉ hưu, hết hạn hợp đồng mà không ký tiếp, hoặc khi cơ quan báo chí bị thu hồi giấy phép.

Theo Điều 6 Nghị định, người đứng đầu cơ quan báo chí in, báo chí điện tử là tổng biên tập; cấp phó là phó tổng biên tập. Người đứng đầu cơ quan báo và phát thanh truyền hình, đơn vị hoạt động truyền hình là giám đốc; cấp phó là phó giám đốc.

5 hình thức phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí

Nghị định số 244/2026/NĐ-CP quy định 5 hình thức phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí gồm:

1. Tổ chức họp báo (trực tiếp hoặc trực tuyến).

2. Đăng tải nội dung phát ngôn và cung cấp thông tin trên Cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, trang, kênh, tài khoản trên mạng xã hội hoặc nền tảng số chính thức của cơ quan hành chính nhà nước. Trang, kênh, tài khoản trên mạng xã hội chính thức của cơ quan hành chính nhà nước phải được công bố trên Cổng thông tin điện tử hoặc Trang thông tin điện tử của cơ quan hành chính nhà nước.

3. Phát ngôn trực tiếp hoặc trả lời phỏng vấn báo chí.

4. Gửi thông cáo báo chí, nội dung trả lời bằng văn bản hoặc qua thư điện tử.

5. Cung cấp thông tin qua trao đổi trực tiếp hoặc tại các cuộc giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức ở trung ương; Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh ủy, cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Hội Nhà báo tỉnh, thành phố tổ chức ở địa phương khi được yêu cầu.

Phát ngôn trong trường hợp đột xuất, bất thường

Điều 7 của Nghị định số 244/2026/NĐ-CP cũng quy định phát ngôn trong trường hợp đột xuất, bất thường như sau:

Trường hợp xảy ra sự cố mang tính quốc gia liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe của cộng đồng, trừ trường hợp ban bố tình trạng khẩn cấp, thiết quân luật, giới nghiêm và các trường hợp khác theo quy định của Luật chuyên ngành, Thủ tướng Chính phủ hoặc người phát ngôn của Chính phủ thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí ngay sau khi sự cố xảy ra và thường xuyên trong quá trình xử lý sự cố.

Đối với sự cố liên quan đến từ 02 bộ, ngành, tỉnh, thành phố trở lên, người phát ngôn của bộ, cơ quan ngang bộ hoặc UBND cấp tỉnh được Chính phủ giao chủ trì xử lý thống nhất nội dung với các cơ quan liên quan để thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí thường xuyên trong quá trình xử lý sự cố.

Khi xảy ra các sự kiện, vấn đề quan trọng có tác động lớn trong xã hội thuộc phạm vi quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, trừ các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, chậm nhất là 24 giờ kể từ thời điểm cơ quan hành chính nhà nước tiếp nhận và xử lý vụ việc theo thẩm quyền, người phát ngôn phải thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin ban đầu cho báo chí để kịp thời cảnh báo, định hướng dư luận và hạn chế xảy ra khủng hoảng truyền thông, lan truyền thông tin sai lệch, không chính xác.

Khi dư luận xuất hiện nhiều ý kiến không thống nhất về một vấn đề thuộc phạm vi quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, trừ các trường hợp quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này, chậm nhất là 24 giờ kể từ thời điểm cơ quan hành chính nhà nước xác định vụ việc có tác động hoặc nguy cơ tác động đến dư luận xã hội, người phát ngôn phải thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin ban đầu cho báo chí để kịp thời cảnh báo, định hướng dư luận và hạn chế xảy ra khủng hoảng truyền thông, lan truyền thông tin sai lệch, không chính xác.

Khi cơ quan báo chí hoặc cơ quan chỉ đạo báo chí, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí có yêu cầu phát ngôn hoặc cung cấp thông tin về các sự kiện, vấn đề của cơ quan, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của cơ quan đã được nêu trên báo chí hoặc về các sự kiện, vấn đề nêu tại khoản 3, khoản 4 Điều này.

Khi có căn cứ cho rằng báo chí đăng, phát thông tin sai sự thật về lĩnh vực, địa bàn do cơ quan mình quản lý, người phát ngôn thực hiện phản hồi bằng văn bản nêu rõ căn cứ, yêu cầu cải chính, xin lỗi theo quy định của pháp luật.

Mở rộng không gian kinh tế và loại hình báo chí

Nghị định 237/2026 tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí phát triển đa dạng nguồn thu và nền tảng: Trên không gian mạng, cơ quan báo chí được phép tích hợp các dịch vụ công, thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục và y tế. Cho phép liên kết sản xuất nội dung trên các nền tảng mạng xã hội và truyền thông số khác.

Nghị định 237/2026/NĐ-CP cũng quy định, các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp muốn được cấp phép hoạt động báo chí phải đảm bảo các điều kiện được quy định tại khoản 3 Điều 17 Luật số 126/2025/QH15.

Ngoài ra, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp cũng phải có thời gian hoạt động ít nhất 3 năm và có số lượng hội viên chính thức tối thiểu là 150. Đặc biệt, cơ quan báo chí được đề nghị thành lập đó phải có tối thiểu 7 nhân sự, trong đó có ít nhất 3 người được cấp thẻ nhà báo...

Trách nhiệm phản hồi báo chí của các cơ quan, tổ chức

Nhằm nâng cao hiệu quả giám sát của báo chí, nghị định quy định: Trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu từ lãnh đạo cơ quan báo chí, các cơ quan, tổ chức phải có trách nhiệm trả lời về giải pháp hoặc kết quả giải quyết vấn đề mà báo chí nêu.

Đối với khiếu nại, tố cáo do báo chí chuyển đến, người đứng đầu cơ quan nhận đơn phải thông báo việc thụ lý và gửi kết luận nội dung cho báo chí trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày có kết luận.

Xem toàn văn nội dung Nghị định 237/2026: Tại đây!

Minh Anh