Nghệ nhân Quốc gia Nguyễn Đăng Việt: Hơn 30 năm kiên trì tìm tòi và sáng tạo không ngừng để gìn giữ tinh hoa nghề phục chế đồ thủ công mỹ nghệ cổ

Trải qua bao thăng trầm, nghề chế tác và phục chế những tác phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống đã được truyền lại cho các thế hệ sau này, cùng phát huy và phát triển mạnh mẽ đến tận bây giờ.

Các nghệ nhân sử dụng đôi bàn tay khéo léo, đôi mắt thẩm mỹ, năng khiếu về nghệ thuật để phục chế các sản phẩm mỹ nghệ độc đáo, đẹp mắt với những hoa văn, họa tiết nổi bật trên từng sản phẩm gỗ làm mới, sơn sửa phục chế đồ cũ như là tranh ảnh, tượng phật cổ, hoành phi câu đối…tất cả đều là những tác phẩm được chế tác từ lâu đời và bằng nhiều chất liệu khác nhau.

Không giống những sản phẩm khác thông thường, những sản phẩm này được tạo ra không chỉ có giá trị vật chất phục vụ cho nhu cầu hàng ngày của con người mà còn mang những giá trị về thẩm mỹ, tinh thần, thưởng thức nét tinh hoa văn hóa qua những họa tiết, hoa văn đặc sắc.

Nghệ nhân Quốc gia Nguyễn Đăng Việt sinh ra trong làng nghề truyền thống cha truyền con nối tại thôn Vũ Lăng, xã Dân Hòa, Hà Nội. Ngay từ nhỏ, ông đã trực tiếp nhìn thấy những tác phẩm được làm thủ công từ gia đình. Điều đó ăn sâu vào trong tâm thức và thôi thúc những đam mê, quyết tâm học nghề và gìn giữ nghề truyền thống.

Ông được truyền dạy nghề từ năm 1994 đến nay đã được hơn 30 năm. Khi mới học nghề, nghệ nhân Việt đi làm tại các Đình, Đền, Chùa ở nhiều tỉnh trong cả nước. Những ngày tháng đó, nghệ nhân phải xa nhà một tháng hoặc có khi một năm để học và làm việc, muốn theo nghề phải kiên trì, chịu khó và không bỏ cuộc, đó chính là châm ngôn để theo đuổi nghề hết mình của ông.

Để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật là cả một quá trình nghiên cứu, tìm tòi và sáng tạo không ngừng, trong đó có cả những giọt mồ hôi, những vết xước trên đôi bàn tay đã đi cùng theo năm tháng. Có hàng trăm, hàng nghìn tác phẩm đã được nghệ nhân chế tác và phục chế. Trong đó có một số tác phẩm để lại nhiều kỷ niệm trong sự nghiệp như: tác phẩm Quan Âm chuẩn đề, tác phẩm Quan Âm thế chỉ, tác phẩm Tượng Tam Thế, tác phẩm phục chế như: Hai pho tượng Hộ Pháp cao gần 3m, tác phẩm Cụ Tuyết Sơn, tác phẩm phục chế: Cô Quỳnh – Cô Quế… và còn rất nhiều tác phẩm khác.

Chế tác ra một tác phẩm mới đã khó thì phục chế một tác phẩm cũ từ xa xưa để lại còn khó gấp nhiều lần. Đòi hỏi nghệ nhân phải nghiên cứu lịch sử, niên đại và ý nghĩa của tác phẩm, nghiên cứu kích thước, chất liệu, hình dáng, màu sắc rồi phác họa tỉ mỉ lại, có nhiều tác phẩm phục chế phải chỉnh sửa rất nhiều lần và tốn rất nhiều thời gian mới hoàn thiện nhưng đổi lại sự hài lòng của khách hàng khiến nghệ nhân được khách hàng tin tưởng, có uy tín rộng rãi và đánh giá cao về tay nghề.

Với nhiều đóng góp trong việc giữ gìn và bảo tồn phát triển ngành nghề của mình, hồ sơ của nghệ nhân Nguyễn Đăng Việt đã vượt qua nhiều hồ sơ xét duyệt thi đua khen thưởng của Trung ương Hội nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam, để đến ngày 16 tháng 08 năm 2025, ông vinh dự được trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Quốc gia với ngành nghề: Chế tác và phục chế tác phẩm thủ công mỹ nghệ.

Ước mơ lớn nhất của nghệ nhân là sẽ cố gắng lưu giữ nét đẹp của ngành nghề để ngành nghề không bị mai một, và chế tác và phục chế ra nhiều tác phẩm nghệ thuật mang nét đẹp di sản văn hóa truyền thống của Việt Nam và truyền dạy nghề cho những thế hệ sau lưu giữ nghề.

Minh Phương