Nghệ nhân nhân dân Huỳnh Sướng - Người hồi sinh làng mộc Kim Bồng hơn 600 năm tuổi

Bước ngoặt “mở cửa truyền nghề” cứu làng mộc Kim Bồng

Nghệ nhân nhân dân Huỳnh Sướng sinh năm 1969 tại TP Đà Nẵng - vùng đất được mệnh danh là "cái nôi" của nghề mộc điêu khắc truyền thống Việt Nam. Ông là truyền nhân đời thứ 13 của gia tộc họ Huỳnh, con trai của nghệ nhân nhân dân Huỳnh Ri - một trong những tên tuổi lớn nhất lịch sử làng mộc Kim Bồng.

Từ nhỏ, Huỳnh Sướng vừa đến trường vừa học nghề theo cha trong những giờ rảnh rỗi. Sau năm 1985, ông bắt đầu làm nghề mộc điêu khắc chạm trổ chuyên nghiệp, cùng cha tham gia tu bổ nhiều di tích lịch sử tại Đà Nẵng. Không bằng lòng với vốn nghề từ gia đình, ông còn dày công tìm hiểu học hỏi tại các làng nghề khác trong cả nước, không ngừng nghiên cứu họa tiết, hoa văn và kỹ thuật điêu khắc mà cha ông để lại.

Năm 1996 được xem là cột mốc đặc biệt đối với làng nghề Kim Bồng. Khi nhận được sự hỗ trợ từ UNESCO và chính quyền Hội An để tái thiết làng nghề, nghệ nhân Huỳnh Sướng đã đưa ra một quyết định táo bạo: thuyết phục gia đình phá bỏ quan niệm “truyền nghề nội tộc”.

Đây là bước ngoặt lớn bởi từ nhiều đời, bí quyết nghề mộc thường chỉ được truyền trong dòng họ. Tuy nhiên, ông hiểu rằng nếu tiếp tục khép kín, nghề truyền thống sẽ dần biến mất.

Từ đó, ông bắt đầu mở lớp đào tạo nghề cho thanh niên trong và ngoài làng. Qua nhiều khóa học, nghệ nhân Huỳnh Sướng đã trực tiếp đào tạo hơn 150 học viên, góp phần tạo nên lực lượng thợ trẻ kế cận cho làng nghề.

Ông chia sẻ, nghề mộc là nghề “kén người”, chỉ những ai thật sự đam mê, kiên trì và sáng tạo mới có thể gắn bó lâu dài.

Những tác phẩm mang đậm hồn Việt

Không chỉ tham gia phục dựng nhiều di tích cổ, nghệ nhân Huỳnh Sướng còn tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ mang đậm bản sắc Việt Nam.

Các tác phẩm như tranh tứ linh, tranh tứ quý, đĩa song phụng hay bộ tách trà “Chân quê” đều thể hiện sự kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và tư duy sáng tạo hiện đại.

Đặc biệt, tác phẩm “Nguồn cội” được xem là một dấu ấn lớn trong sự nghiệp của ông. Tác phẩm được chế tác trên một khối gỗ liền khối với hình tượng quả bầu dân tộc, chạm khắc hơn 1.000 con rồng cùng nhiều biểu tượng văn hóa Việt Nam như Khuê Văn Các, Chùa Một Cột hay Hồ Gươm.

Không dừng lại ở thị trường trong nước, nhiều sản phẩm của nghệ nhân Huỳnh Sướng còn theo chân du khách đến châu Âu, châu Mỹ. Trong đó, chiếc giường ngủ xuất khẩu sang Mỹ năm 1994 với giá 4.000 USD từng gây nhiều chú ý trong giới thủ công mỹ nghệ.

Hiện nay, tại xưởng mộc của mình, nghệ nhân Huỳnh Sướng vẫn duy trì phương thức sản xuất thủ công là chính nhằm giữ được nét đẹp nguyên bản của nghề mộc Kim Bồng.

Theo ông, sáng tạo là yếu tố quan trọng để nghề truyền thống có thể tồn tại trong đời sống hiện đại. “Chỉ có sáng tạo mới giúp sản phẩm mộc truyền thống trở nên mới mẻ, đa dạng và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng”, nghệ nhân Huỳnh Sướng chia sẻ.

Những đóng góp bền bỉ ấy của ông đã được ghi nhận khi năm 2014, ông được phong tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú, đồng thời nghề mộc Kim Bồng được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2016. Và mới đây nhất, năm 2025, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng ông Huỳnh Sướng danh hiệu nghệ nhân nhân dân, vinh danh những cống hiến xuất sắc của ông trong việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ.

Câu chuyện của nghệ nhân Huỳnh Sướng không chỉ là hành trình giữ nghề của một người thợ mộc, mà còn là hành trình gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam.

Trong nhịp sống hiện đại, những người nghệ nhân như ông đang âm thầm giữ lại “hồn cốt” của làng nghề Việt qua từng sản phẩm thủ công được tạo nên bằng đôi tay, tâm huyết và tình yêu nghề bền bỉ.

Thuỳ Linh (th)