Nghề Livestream chuyên nghiệp: Khi Gen Z bước vào thị trường ảo nhưng làm việc thật

Nghề mới, áp lực thật – thị trường livestream dưới góc nhìn việc làm

Trong vài năm trở lại đây, livestream đã vượt khỏi phạm vi một công cụ giải trí đơn thuần. Tại Việt Nam, sự phát triển bùng nổ của các nền tảng như TikTok, Facebook, Shopee Live hay các hệ thống MCN (Multi-Channel Network) đã biến livestream thành một lĩnh vực nghề nghiệp tiềm năng – nhất là với thế hệ Gen Z.

Không cần bằng cấp, không đòi hỏi xuất phát điểm giàu có, livestream từng được xem là "cánh cửa bình dân" để người trẻ thử sức với sáng tạo nội dung. Chỉ với một chiếc điện thoại, mạng Internet và chút khả năng giao tiếp, bất kỳ ai cũng có thể “lên sóng”. Tuy nhiên, chính sự dễ tiếp cận ấy đã khiến nhiều người ngộ nhận về nghề này.

“Người ta cứ nghĩ livestream là lên nói vài câu là xong. Nhưng để mỗi buổi phát sóng không nhàm chán, bạn phải chuẩn bị nhiều hơn người ta tưởng”, Nguyễn Cẩm Tú Nhi, một livestreamer Gen Z, chia sẻ.

Theo thống kê nội bộ từ một đơn vị quản lý idol tại TP.HCM, tỷ lệ người kiếm được thu nhập ổn định từ livestream chỉ chiếm khoảng 5–7% tổng số tài khoản đăng ký mỗi tháng. Trong khi đó, hơn 70% rơi vào trạng thái “treo tài khoản” sau 3–6 tháng vì thiếu tương tác, cạn nội dung hoặc kiệt sức.

Áp lực của nghề livestream không đến từ sự nặng nhọc về thể chất, mà là sự bào mòn về tinh thần. Người làm nghề phải đối mặt với cường độ phát sóng liên tục nhưng không theo bất kỳ khung giờ hành chính nào, trong khi nội dung thì phải được làm mới gần như từng giờ để giữ chân người xem giữa vô vàn lựa chọn. Không chỉ vậy, họ còn phải chuẩn bị tâm lý để đối diện với những bình luận tiêu cực ngay trên sóng trực tiếp, đôi khi là công kích cá nhân hoặc đánh giá khắt khe từ cộng đồng mạng. Đặc biệt, họ luôn đứng trước ranh giới mong manh giữa việc “gây chú ý” để hút tương tác và “gây phản cảm” nếu lỡ đi quá giới hạn. Tất cả những điều đó khiến livestream trở thành một công việc không hề dễ thở như nhiều người vẫn nghĩ.

Tú Nhi cho biết, từng có thời điểm cô phát sóng đều đặn nhiều tháng liền nhưng chỉ có vài chục người xem: “Lúc đó không ai biết mình, mình cũng không làm gì sốc, nên dễ bị lướt qua. Nhưng tôi nghĩ: làm gì thì cũng cần chỉn chu. Nếu đây là một công việc thật, thì không thể qua loa như một trò chơi.”

Trong bức tranh nhiều mảng sáng tối ấy, một bộ phận nhỏ người trẻ vẫn âm thầm theo đuổi nghề livestream một cách nghiêm túc, kỷ luật và bền bỉ. Nguyễn Cẩm Tú Nhi là một trong số đó.

Nguyễn Cẩm Tú Nhi – từ chơi cho vui đến làm cả đời

Là cô gái thế hệ 10x, đến từ Xuân Lộc (Đồng Nai), Nguyễn Cẩm Tú Nhi không phải cái tên đình đám trên mạng xã hội, nhưng lại là trường hợp điển hình của một người làm nghề livestream chuyên nghiệp – theo đúng nghĩa.

Từng là một nhân viên văn phòng, Nhi bắt đầu livestream vào năm 2021 như một cách giải trí sau giờ làm. Không có kịch bản, không dàn dựng, cô bật máy và trò chuyện như đang viết nhật ký. Tuy nhiên, những phản hồi tích cực từ người xem sau vài buổi phát sóng đầu tiên đã trở thành bước ngoặt quan trọng. Thay vì xem đó là cuộc dạo chơi ngắn hạn, Nguyễn Cẩm Tú Nhi bắt đầu nhìn nhận nghiêm túc hơn về lựa chọn của mình. Cô đặt ra câu hỏi không còn là “làm cho vui”, mà là: liệu đây có thể trở thành một con đường phát triển lâu dài?

Từ đó, Nhi bắt đầu đối xử với livestream như một công việc thật sự. Cô tự học kỹ năng viết kịch bản, nghiên cứu tâm lý khán giả, phân tích thời lượng nói, điều chỉnh cách dẫn dắt câu chuyện. Mỗi buổi phát sóng, cô đều chuẩn bị trước nội dung, ghi chú phản ứng người xem, và sau đó xem lại toàn bộ để rút kinh nghiệm.

"Tôi không có khả năng gây sốc hay tạo drama. Tôi chỉ cố gắng làm nội dung ổn định nhất có thể. Nếu không thể ồn ào, thì phải đủ bền", Tú Nhi chia sẻ.

Đã có giai đoạn, sau hàng tháng trời phát sóng đều đặn, mỗi buổi livestream của Nguyễn Cẩm Tú Nhi chỉ thu hút vài chục lượt xem. Không quảng bá rầm rộ, không chiêu trò gây sốc, cũng không tận dụng yếu tố giật gân để câu kéo sự chú ý, cô lựa chọn con đường “chậm mà chắc”, trái ngược hoàn toàn với lối đi thường thấy trong môi trường nội dung số.

 “Có lúc tôi tự hỏi: liệu mình có đang phí công không? Nhưng rồi lại nghĩ, nếu bỏ cuộc chỉ vì không có kết quả nhanh, thì mọi nỗ lực trước đó chẳng khác nào cuộc thử nghiệm nửa vời”, Tú Nhi chia sẻ.

Không chỉ thử thách bởi con số hiển thị trên màn hình, công việc còn đòi hỏi bản lĩnh trong những tình huống nhạy cảm. Có lần, khi đang tương tác cùng người xem, Nhi bị một tài khoản công khai công kích bằng lời lẽ tiêu cực. Giữa luồng trực tiếp – nơi mọi phản ứng đều phơi bày – cô chọn cách giữ bình tĩnh, chuyển mạch trò chuyện sang nội dung tích cực thay vì đáp trả.

Hành trình của Tú Nhi phản ánh một điều: livestream là nghề thật, yêu cầu thật. Không phải ai phát sóng cũng trở thành idol, nhưng ai xem livestream như một nghề thực sự thì sẽ dần có chỗ đứng dù là nhỏ.

Trong thị trường livestream đang phát triển nhanh chóng nhưng cũng dễ đào thải, cơ hội là có thật – nhưng không dành cho tất cả. Chỉ những người xác định rõ ràng: đây không còn là cuộc chơi, mà là một hành trình dài hơi với đầy đủ kỹ năng, tâm lý, trách nhiệm mới đủ sức trụ lại.

Tấm gương của Nguyễn Cẩm Tú Nhi không phải một câu chuyện truyền cảm hứng nhất thời, mà là một ví dụ tiêu biểu cho hướng tiếp cận bền vững: ít ồn ào – nhiều nội lực, ít viral – nhiều kỷ luật. Và đó cũng chính là tinh thần mà bất kỳ ai muốn đi đường dài với nghề livestream chuyên nghiệp cần ghi nhớ.

Đức Hoàng