Nghề chằm nón ngựa Phú Gia tại Bình Định được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Đây là sự kiện lớn của người dân làng nghề, là dịp tôn vinh di sản nghề chằm nón ngựa Phú Gia; tôn vinh cộng đồng dân cư, nhất là các nghệ nhân đã có công đóng góp trong việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản; nâng cao trách nhiệm trao truyền di sản giữa các thế hệ và thực hành di sản trong đời sống đương đại.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lâm Hải Giang, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bình Định cho biết, nón ngựa Phú Gia từ lâu đã là một trong những sản phẩm thủ công truyền thống nổi tiếng, đã và đang được người dân xã Cát Tường, H.Phù Cát duy trì, thực hành, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Theo ông Giang, ngày xưa, loại nón này chỉ được dành cho giới có chức sắc và những người thuộc giới thượng lưu, quyền quý. Những mẫu hoa văn “long, lân, quy, phụng” được thêu trên nón là biểu hiện quyền uy của người đội trong thời đại phong kiến. Nhìn vào hoa văn có thể biết phẩm hàm của vị quan đang sử dụng. Hiện nay, nón ngựa Phú Gia có mặt ở khắp nơi, từ Bắc vào Nam và cả nước ngoài.

“Nghề chằm nón ngựa Phú Gia được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã khẳng định giá trị bền vững và sức sống mãnh liệt của làng nghề, tôn vinh và biểu dương cộng đồng dân cư, nhất là các nghệ nhân trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đây vừa là niềm vinh dự, tự hào vừa là trách nhiệm lớn lao của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Phù Cát nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung”, ông Giang nói.

Nón ngựa Phú Gia được làm thủ công với nhiều công đoạn công phu, mỗi công đoạn lại yêu cầu cách thức khác nhau. Để làm ra một chiếc nón ngựa, nghệ nhân phải thực hiện 10 công đoạn, từ tạo sườn cho đến thêu thuyền, kết lá… Nón có kết cấu rất đặc biệt và rất bền chắc, nguyên liệu làm nón là lá kè (lá nón), ống giang (cật), rễ dứa… kết thành 10 lớp. Mỗi chiếc nón ngựa nếu được làm bài bản, đúng kỹ thuật và giữ gìn cẩn thận sẽ có độ bền sử dụng có thể lên đến cả trăm năm.

 Ông Nguyễn Văn Hưng, Chủ tịch UBND huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định cho biết, Làng nghề truyền thống nón ngựa Phú Gia hiện có khoảng 110 hộ sản xuất với hơn 300 lao động, mỗi năm sản xuất hơn 3.300 sản phẩm, việc công nhận, ghi danh Nghề chằm nón ngựa Phú Gia, xã Cát Tường là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia góp phần nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa từ loại hình di sản văn hóa phi vật thể này: "Trước tiên chúng tôi sẽ có một kế hoạch chi tiết về duy trì sản xuất và quảng bá làng nghề. Sắp tới huyện Phù Cát sẽ cùng với bà con cũng như địa phương mở rộng quy mô làng nghề trên cơ sở duy việc truyền nghề, đào tạo nghề như lâu nay. Ngoài ra, huyện Phù Cát sẽ hình thành một khu trưng bày các sản phẩm của làng nghề nón ngựa Phú Gia", Ông Hưng nói.

Với những giá trị văn hóa đặc sắc nêu trên, nghề chằm nón ngựa Phú Gia được Bộ VH-TT-DL ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 9/4/2024. Đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thứ 5 của Bình Định được ghi danh.

Văn Nhuận