Nghệ An: Tìm hướng khai thác và phát triển du lịch bốn mùa

Năm 2026, tỉnh Nghệ An đánh dấu bước đổi mới khi lần đầu tổ chức Festival du lịch Cửa Lò với quy mô lớn, kéo dài xuyên suốt năm, mang chủ đề “Cửa Lò-bốn mùa biển gọi”. Chuỗi hoạt động được thiết kế đa dạng theo từng thời điểm như: “Cửa Lò-hè rực rỡ”, “Cửa Lò vào thu” và “Cửa Lò không mùa đông”.

Ông Trần Xuân Cường, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An cho biết, Festival du lịch Cửa Lò 2026 lần đầu tiên được tổ chức nhằm định hình Cửa Lò là điểm đến du lịch bốn mùa với chuỗi hoạt động quy mô, liên tục và đa dạng diễn ra xuyên suốt cả năm thay vì chỉ tập trung vào mùa cao điểm nắng nóng như hàng chục năm qua. Mục tiêu cốt lõi của năm nay là khắc phục triệt để sự lệ thuộc vào thời tiết.

Tỉnh Nghệ An đang tính toán phát triển thêm nhiều sản phẩm, sự kiện mang tính nhấn mạnh để gia tăng sức hút cho du lịch. Trong đó, địa phương đề xuất tổ chức bắn pháo hoa định kỳ hằng tuần tại khu vực Đảo Ngư theo hình thức xã hội hóa, nhằm tạo điểm hẹn mới, kéo dài thời gian lưu trú và thu hút du khách quay trở lại. Cùng với đó, show diễn thực cảnh trên biển “Huyền thoại Song Ngư” cũng được định hướng tổ chức thường xuyên, kết hợp chất liệu dân gian ví, giặm với công nghệ trình diễn hiện đại, hứa hẹn mang đến trải nghiệm văn hóa-nghệ thuật độc đáo cho du khách. Đặc biệt, Nghệ An còn xúc tiến đàm phán đưa cuộc thi hoa hậu Việt Nam về tổ chức tại Cửa Lò, kỳ vọng tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ, góp phần nâng tầm hình ảnh điểm đến.

Đối với khu vực phía Tây Nghệ An, các địa phương cũng đẩy mạnh khai thác các loại hình du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng hướng đến mục tiêu phát triển du lịch quanh năm. Bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến là địa phương đang khai thác và phát triển tốt du lịch cộng đồng, trải nghiệm. Du khách đến đây không chỉ bởi có những khu nghỉ dưỡng hiện đại mà để được bước vào không gian văn hóa Thái cổ độc đáo, nghe tiếng khèn, tiếng trống, ngắm nhà sàn truyền thống, thưởng thức rượu cần và hòa mình vào nhịp sống bản làng. Năm 2025, Hoa Tiến đã đón khoảng 13.000 lượt khách đến tham quan, trong đó có 7 đoàn khách quốc tế.
Ông Nguyễn Tiến Hùng, Chủ tịch UBND xã Châu Tiến cho biết, tại đây, đất rừng phần lớn là rừng tự nhiên, diện tích rừng trồng chỉ chiếm gần 10%. Đây là yếu tố bất lợi trong phát triển kinh tế nhưng lại là yếu tố thuận lợi để phát triển du lịch bền vững. Vì thế, chính quyền địa phương và bà con nhân dân rất có ý thức bảo vệ rừng tự nhiên. Rừng giữ được môi trường sinh thái, giữ được không gian bản làng nguyên sơ, yếu tố mà không phải địa phương nào cũng có và cũng là điều mà du khách ngày càng tìm kiếm trong xã hội hiện đại. Khi xác định du lịch là khâu đột phá trong phát triển kinh tế-xã hội, xã đã xây dựng Đề án “Bảo tồn các giá trị văn hóa của dân tộc Thái gắn với phát triển du lịch”, làm căn cứ cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch triển khai trong thời gian tới.

Sản phẩm độc đáo, tạo khác biệt

Dù có nhiều tiềm năng, song phát triển du lịch bốn mùa ở Nghệ An vẫn đối mặt với không ít khó khăn, trước hết là tính mùa vụ còn đậm nét khi du lịch chủ yếu phụ thuộc vào sản phẩm biển, tập trung sôi động trong những tháng mùa hè, còn mùa thấp điểm thường trầm lắng, thiếu sức hút.

Các chương trình, hoạt động du lịch ngoài mùa hè còn đơn điệu, chưa hình thành nhiều sản phẩm đặc trưng đủ hấp dẫn để giữ chân du khách quanh năm; du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, du lịch mùa đông vẫn ở dạng tiềm năng. Hạ tầng, dịch vụ tại nhiều điểm đến, nhất là khu vực miền Tây, vùng sinh thái Nghệ An còn thiếu đồng bộ; cơ sở lưu trú chất lượng cao, dịch vụ vui chơi giải trí, sản phẩm trải nghiệm về đêm còn hạn chế. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết khắc nghiệt miền Trung với nắng nóng, mưa bão, gió mùa kéo dài cũng tác động lớn đến hoạt động du lịch. Đây là những điểm nghẽn khiến mục tiêu biến du lịch từ một mùa thành bốn mùa ở Nghệ An vẫn cần thêm những giải pháp căn cơ và đột phá.

Ông Phan Đình Nho, Phó giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch Nghệ An cho rằng, để phát triển du lịch bốn mùa cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện quy hoạch, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy chuyển đổi số, quảng bá điểm đến đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và dịch vụ. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống. Trước mắt, Nghệ An cần tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch mang chất riêng, phù hợp đặc trưng từng mùa. Chẳng hạn, đầu và cuối năm phát triển du lịch tâm linh; mùa hè đẩy mạnh du lịch biển; mùa thu khai thác du lịch sinh thái, khám phá miền Tây xứ Nghệ. Các sản phẩm phải tạo dấu ấn khác biệt, gắn với bản sắc vùng miền như dân ca ví, giặm, văn hóa địa phương và ẩm thực độc đáo, từ đó nâng sức hấp dẫn để giữ chân du khách quanh năm, khiến họ muốn quay trở lại.

Để phát triển du lịch cộng đồng, xã Châu Tiến xác định đầu tư hạ tầng theo hướng hài hòa giữa phát triển và gìn giữ bản sắc bản làng, trong đó đặc biệt chú trọng cải thiện hệ thống giao thông. Cùng với đó, yếu tố con người được xác định là then chốt. Địa phương đã tuyển chọn, tạo điều kiện cho thanh niên tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng và cấp chứng chỉ về văn hóa-du lịch để từng bước hình thành đội ngũ làm du lịch tại chỗ.

Ông Nguyễn Tiến Hùng, Chủ tịch UBND xã Châu Tiến thẳng thắn nhìn nhận, các sản phẩm du lịch trải nghiệm tại Hoa Tiến hiện vẫn còn đơn điệu. Chính quyền địa phương đang nghiên cứu phát triển thêm những sản phẩm đặc sắc, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng độ tuổi, từ trải nghiệm sinh hoạt cùng người dân, khám phá rừng, học dệt thổ cẩm đến các hoạt động văn hóa, ẩm thực truyền thống về đêm, nhằm kéo dài thời gian lưu trú và níu chân du khách khi đến với Hoa Tiến.

Từ du lịch một mùa sang bốn mùa không dừng lại ở việc kéo dài thời gian đón khách mà cốt lõi là chuyển đổi tư duy phát triển theo hướng bền vững, khác biệt và giàu bản sắc. Khi vượt qua sự phụ thuộc vào tính mùa vụ, xây dựng được sản phẩm đặc trưng và hệ sinh thái du lịch vận hành quanh năm, mục tiêu phát triển du lịch bốn mùa ở Nghệ An sẽ không còn là điều xa vời./.

Hoàng Thông