Nghệ An thực hiện nghiêm túc các khuyến nghị về chống khai thác IUU

Nghệ An sở hữu chiều dài bờ biển trên 82 km và là cửa ngõ kinh tế quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ. Xác định phát triển kinh tế biển là ngành kinh tế mũi nhọn, hững năm qua, công tác chống khai thác IUU luôn được tỉnh Nghệ An xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Chủ trương này tiếp tục được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 787/KH-UBND của UBND tỉnh về triển khai các nhiệm vụ, giải pháp khắc phục những tồn tại theo khuyến nghị của EC. Tính đến tháng 5/2026, toàn tỉnh đã hoàn thành công tác tổng kiểm kê với 3.544 tàu cá. Trong đó, có 2.636 tàu từ 6m trở lên thuộc diện phải đăng ký và đều đã được cấp đăng ký đầy đủ, đạt tỷ lệ 100%. Đồng thời, 100% tàu cá của tỉnh đã được sơn kẻ biển số, đánh dấu đúng quy định và có đến 99,92% tàu cá đã xác nhận định danh trên hệ thống VNeID.

Về việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), Nghệ An đã đạt tỷ lệ 99,9% với 1.045 trên tổng số 1.046 chiếc, riêng 1 chiếc chưa lắp là do tàu đang đậu bờ không đi khai thác. 100% chủ tàu và thuyền trưởng khai thác xa bờ đã ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài. Từ đầu năm 2026 đến nay, Nghệ An không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài. 

Bên cạnh việc quản lý đội tàu, công tác giám sát sản lượng và ứng dụng công nghệ cũng được tỉnh triển khai mạnh mẽ. Hiện Nghệ An có 6 cảng cá đã công bố mở cảng, bao gồm 4 cảng loại II và 2 cảng loại III, trong đó có 3 cảng cá chỉ định đủ hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác. Tỉnh đã áp dụng Hệ thống phần mềm eCDT để kiểm soát tàu ra vào cảng và giám sát sản lượng, đảm bảo 100% sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng được giám sát trên hệ thống điện tử này.

Riêng trong 5 tháng đầu năm 2026, đã có 1.952 tàu thực hiện thủ tục cập và rời cảng trên eCDT với sản lượng thủy sản bốc dỡ đạt 12.924 tấn. Đặc biệt, nhằm từng bước số hóa thay thế nhật ký giấy và đáp ứng yêu cầu minh bạch của Ủy ban Châu Âu (EC), UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt dự án khoa học công nghệ áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng mô hình sử dụng hệ thống nhật ký khai thác điện tử, thí điểm cho 200 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên trong thời gian 18 tháng, bắt đầu từ tháng 6/2026.

Song song với các biện pháp quản lý, công tác thực thi pháp luật và xử lý vi phạm hành chính cũng được các lực lượng chức năng thực hiện rất quyết liệt. Bên cạnh kết quả đạt được, tỉnh vẫn còn gặp một số khó khăn, nhất là hạ tầng nghề cá chưa đồng bộ; một số cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão đã xuống cấp; luồng lạch bị bồi lắng, ảnh hưởng đến công tác quản lý, kiểm soát tàu cá.

Là người nhiều năm gắn bó với biển, ngư dân Lê Ngọc Tuân, chủ tàu cá đến từ vùng biển Quỳnh Lưu, xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An cho rằng, đa số bà con đều nhận thức rõ trách nhiệm trong việc thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU và rất mong muốn làm theo quy định của Nhà nước để tháo gỡ thẻ vàng, vì tương lai con cháu nay mai nữa chứ không riêng một mình mình. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một bộ phận ngư dân chưa chấp hành đầy đủ các quy định trong quá trình khai thác.

Thiếu tá Phạm Ngọc Thuận - Đồn trưởng Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An) cho biết, công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự tự giác chấp hành của mỗi chủ tàu, thuyền trưởng. Thời gian tới, Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, kiểm soát, kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm, góp phần cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Trao đổi với báo chí, ông Hồ Văn Thanh - Chủ tịch UBND xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An đánh giá cao vai trò, trách nhiệm của Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận trong việc đồng hành cùng địa phương nâng cao nhận thức pháp luật cho ngư dân; đề nghị các chủ phương tiện, thuyền trưởng nghiêm túc cam kết không vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phát triển nghề cá bền vững, giữ vững an ninh, trật tự trên biển.

Để hành trình gỡ “thẻ vàng” EC trong lĩnh vực thủy sản đạt được như kỳ vọng, thời gian tới, tỉnh Nghệ An tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp. Trong đó tăng cường nâng cao nhận thức, ý thức, trách nhiệm cho ngư dân, đặc biệt là các chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên về những quy định của pháp luật, chủ trương của địa phương trong chống khai thác IUU. Đồng thời, có nhiều chính sách đồng hành cùng ngư dân bám biển; Tiếp tục đầu tư hệ thống hạ tầng bến cảng đáp ứng nhu cầu thực tế và trong tương lai.

Mạnh Nghiệp - Đỗ Khuyến