Ngành trồng trọt Việt Nam quyết tâm giảm ít nhất 15% phát thải khí nhà kính đến năm 2035

Đề án đã chính thức được phê duyệt vào cuối tháng 9/2025 theo Quyết định số 4042/QĐ-BNNMT. Đề án là một bước đi chiến lược, thể hiện tư duy đổi mới và quyết tâm của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong thời kỳ chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đề án hướng tới phát thải ròng bằng “0”

Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt” được xây dựng trên yêu cầu khách quan, cấp thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng và xu thế phát triển nông nghiệp toàn cầu. Mục tiêu chung của Đề án là triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống sản xuất trồng trọt theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế cho người dân và phát triển bền vững.

Đề án đặt ra 7 mục tiêu cụ thể. Trong đó, mục tiêu định lượng cốt lõi đến năm 2035 là: Lĩnh vực trồng trọt sẽ góp phần giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính (CO₂tđ) so với năm cơ sở 2020. Xây dựng và phát triển các sản phẩm trồng trọt mang nhãn hiệu “Phát thải thấp”. Mỗi tỉnh sẽ tổ chức triển khai ít nhất 1 mô hình sản xuất giảm phát thải có khả năng nhân rộng. Thí điểm ít nhất 15 mô hình canh tác có khả năng phát triển tín chỉ carbon đáp ứng được yêu cầu của các tổ chức quốc tế.

Tầm nhìn xa hơn đến năm 2050 là đưa ngành trồng trọt trở thành ngành hàng xanh - sinh thái - hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, dữ liệu số và các mô hình tuần hoàn, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu quốc gia về phát thải ròng bằng “0”. Đến năm 2050, 100% diện tích các loại cây trồng chủ lực sẽ áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác theo hướng giảm phát thải.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh, Đề án không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là định hướng chiến lược nhằm bảo đảm nền thực phẩm bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm, và hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế thế giới. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến được kỳ vọng mang lại tác động rõ rệt về kinh tế và môi trường.

Giảm chi phí đầu vào: Áp dụng kỹ thuật như tưới ngập khô xen kẽ (AWD), quản lý phân bón hợp lý, và sử dụng vật tư có nguồn gốc sinh học giúp giảm chi phí đầu vào 5 - 15% so với canh tác thông thường, đặc biệt với cây lúa, mía, cà phê.

Tăng giá trị xuất khẩu: Sản xuất nông sản theo hướng giảm phát thải, có truy xuất nguồn gốc carbon và chứng nhận môi trường sẽ giúp nông sản Việt Nam tiếp cận các thị trường giá trị cao như EU, Nhật Bản, Bắc Mỹ. Giá bán có thể tăng từ 10 - 25% so với sản phẩm thông thường.

Nếu triển khai hiệu quả các giải pháp tổng thể, Đề án có thể giúp giảm được 8 - 11 triệu tấn CO₂ tương đương/năm, thậm chí trên 20 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm theo một số đánh giá, góp phần thiết thực vào việc thực hiện cam kết chính trị quan trọng về Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam.

Đề án cũng giúp cải thiện sinh kế, tăng thu nhập và ổn định cuộc sống cho nông dân. Đồng thời, các giải pháp canh tác mới giúp cải thiện độ phì đất, hạn chế suy thoái tài nguyên, và giảm ô nhiễm môi trường do đốt phế phụ phẩm.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, ông Nguyễn Mạnh Phương, cho biết nhiều vùng lúa của Thủ đô đã áp dụng phương pháp canh tác cải tiến SRI, giúp giảm lượng giống, nước tưới và phân bón nhưng vẫn tăng năng suất, góp phần xây dựng hình ảnh nông nghiệp thủ đô xanh và an toàn hơn.

6 nhiệm vụ chính và 7 nhóm giải pháp trọng tâm của Đề án

Để đạt được mục tiêu, Đề án đã xác định 6 nhiệm vụ chính và 7 nhóm giải pháp dự kiến được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương.

Sáu nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt. Phát triển và áp dụng các gói kỹ thuật trong sản xuất trồng trọt giảm phát thải. Triển khai mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải quy mô vùng và chuỗi giá trị. Thiết lập và vận hành hệ thống Đo lường - Báo cáo - Thẩm định (MRV) và cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính. Nâng cao năng lực và chuyển đổi nhận thức. Kết nối thị trường cho các sản phẩm phát thải thấp.

Bảy nhóm giải pháp chính là: Tăng cường năng lực quản lý Nhà nước về giảm phát thải (trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách). Giải pháp về khoa học, công nghệ và chuyển giao kỹ thuật. Giải pháp về tổ chức sản xuất và chuỗi giá trị. Giải pháp về xây dựng hệ thống dữ liệu và quản lý phát thải (hình thành cơ sở dữ liệu phát thải trong trồng trọt kết nối đồng bộ với hệ thống Đăng ký quốc gia).

Giải pháp về nguồn lực tài chính và thị trường (khuyến khích thu hút nguồn tài chính xanh và đầu tư bền vững). Giải pháp về đào tạo, truyền thông và nâng cao nhận thức (đào tạo tối thiểu 3.000 cán bộ kỹ thuật, khuyến nông, nông dân và doanh nghiệp và xây dựng ít nhất 5 bộ tài liệu truyền thông). Giải pháp về hợp tác quốc tế và hội nhập.

Thứ trưởng Hoàng Trung khẳng định thành công của Đề án đòi hỏi sự đồng bộ trong tổ chức sản xuất từ mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương, không chỉ là áp dụng một giải pháp kỹ thuật đơn lẻ.

Minh Anh