Ngành thủy sản Việt Nam lập kỷ lục 11,3 tỷ USD trong năm 2025

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) đã tổng kết 10 điểm nhất nổi bật của ngành thuỷ sản trong năm 2025.

1. Xuất khẩu thiết lập kỷ lục lịch sử 11,3 tỷ USD

Kết thúc năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt 11,3 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024. Thành tựu này đến từ ba động lực chính: nhu cầu dự trữ thực phẩm toàn cầu tăng cao, sự linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp và việc tận dụng hiệu quả các hiệp định FTA như CPTPP, EU, RCEP để bứt phá tại các thị trường tiềm năng.

2. Biến động từ chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ

Thị trường Hoa Kỳ có nhiều biến động khi chính quyền Mỹ áp dụng chính sách thuế đối ứng mới cho hơn 75 quốc gia. Ban đầu, Việt Nam bị đề xuất mức thuế lên tới 46%, nhưng sau các nỗ lực đàm phán quyết liệt, mức thuế thực tế áp dụng từ tháng 8/2025 đã giảm xuống còn 20%. Tình trạng "thuế chồng thuế" buộc các doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược giá và đa dạng hóa thị trường sang Nhật Bản, EU.

3. Tín hiệu khả quan từ thuế chống bán phá giá cá tra

Ngành cá tra đón nhận tin vui khi Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) công bố kết quả rà soát POR20. Có tới 7 doanh nghiệp được hưởng mức thuế 0%, tăng 6 đơn vị so với kỳ trước. Đặc biệt, Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn đã chính thức thoát khỏi danh sách rà soát thuế sau thỏa thuận song phương mang tính lịch sử đầu năm 2025.

4. Rủi ro thuế chống bán phá giá tôm (POR19)

Trái ngược với cá tra, ngành tôm đối mặt rủi ro lớn khi kết quả rà soát sơ bộ POR19 cho thấy biên độ thuế chống bán phá giá lên tới 35,29%. Phán quyết cuối cùng dự kiến đưa ra vào tháng 2/2026 sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu tôm trong năm tới.

5. Thách thức từ Đạo luật bảo vệ động vật biển (MMPA)

Tháng 8/2025, Hoa Kỳ từ chối công nhận tương đương với 12 nghề cá Việt Nam theo quy định MMPA, dẫn đến nguy cơ lệnh cấm nhập khẩu từ ngày 1/1/2026 đối với nhiều loài như cá ngừ, mực, tôm hùm.... Nếu không tháo gỡ, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ có thể bị ảnh hưởng hơn 500 triệu USD mỗi năm. Hiện tại, 11 nghề cá bị cấm từ đầu năm 2026, riêng nghề ghẹ được gia hạn thêm 6 tháng.

6. Nghề khai thác ghẹ xanh đạt xếp loại A

Một điểm sáng về quản lý nguồn lợi là nghề khai thác ghẹ xanh Kiên Giang (An Giang) được tổ chức FisheryProgress nâng lên xếp loại A vào tháng 9/2025. Đáng chú ý, Tòa án Thương mại quốc tế Hoa Kỳ đã tạm hoãn thực thi lệnh cấm nhập khẩu ghẹ từ Việt Nam, tạo điều kiện cho doanh nghiệp bổ sung hồ sơ khoa học chứng minh tính tương đương.

7. Tạm ngưng quy định kích thước khai thác tối thiểu

Ngày 29/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 309/2025/NĐ-CP, tạm ngưng hiệu lực quy định về kích thước tối thiểu được phép khai thác đối với 10 loài thủy sản sống trong vùng nước tự nhiên như cá ngừ chù, cá hố, mực ống.... Việc điều chỉnh này nhằm tháo gỡ khó khăn thực tế cho ngư dân và doanh nghiệp trong công tác khai thác và quản lý.

8. Quyết liệt chỉ đạo tháo gỡ "thẻ vàng" IUU

Năm 2025 là giai đoạn cao điểm nỗ lực gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC). Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo sát sao thông qua các cuộc họp hàng tuần của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất để đưa ngành hải sản phát triển bền vững. VASEP và cộng đồng doanh nghiệp cam kết không thu mua thủy sản không rõ nguồn gốc.

9. Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho chế biến thủy sản

Sau 5 năm kiến nghị, Nghị định 320/2025/NĐ-CP ban hành ngày 15/12/2025 đã chính thức xác nhận các hoạt động chế biến thủy sản được hưởng ưu đãi thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Chính sách này giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tạo hành lang pháp lý minh bạch và nâng cao sức cạnh tranh.

10. Thông qua Luật sửa đổi về thuế Giá trị gia tăng (GTGT)

Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT vào cuối năm 2025. Những thay đổi quan trọng bao gồm: hàng sơ chế nông nghiệp không phải khai nộp và hoàn thuế, thức ăn chăn nuôi được miễn thuế toàn bộ và bỏ quy định chỉ hoàn thuế khi nhà cung cấp đã nộp thuế đầy đủ. Điều này giúp doanh nghiệp giải phóng nguồn vốn ứ đọng và chủ động dòng tiền.

Minh Phương