Ngành thép Việt Nam 2025 : Liên kết chuỗi giá trị - phát triển bền vững

Hội thảo Ngành Thép Việt Nam 2025 quy tụ hơn 200 đại biểu, gồm lãnh đạo các hiệp hội, doanh nghiệp sản xuất – thương mại thép, cơ khí chế tạo, xây dựng, logistics cùng các chuyên gia trong và ngoài nước. Hội thảo được đánh giá là diễn đàn quy mô, nơi ngành Thép Việt Nam cùng nhìn lại bức tranh thị trường 2025, bàn giải pháp thích ứng trước những thay đổi của kinh tế toàn cầu và định hình con đường phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Ngành thép đối diện với thách thức phát triển bền vững

Ngày 7/11, tại TP. Hồ Chí Minh diễn ra Hội thảo ngành thép Việt Nam 2025 với chủ đề: “Liên kết chuỗi giá trị ngành thép Việt Nam - Hướng tới phát triển bền vững” do MySteel Việt Nam phối hợp với Hiệp hội thép Việt Nam (VSA) tổ chức.

Phát biểu khai mạc Hội thảo Ngành Thép Việt Nam 2025, ông Nghiêm Xuân Đa – Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) nhấn mạnh, năm 2025 là cột mốc quan trọng khi ngành Thép Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế, đồng thời đối mặt với những biến động sâu rộng từ xu hướng toàn cầu.

“Ngành Thép đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi xanh, giảm phát thải, đồng thời chịu tác động từ cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và các chính sách phòng vệ thương mại. Trong bối cảnh đó, việc liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là chìa khóa nâng cao sức cạnh tranh”, ông Đa khẳng định.

Nhấn mạnh là cầu nối giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp kinh doanh thép, ông Nghiêm Xuân Đa cho biết, VSA đã và đang nỗ lực bảo vệ lợi ích chính đáng của các thành viên và cộng đồng doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thép. Đồng thời thúc đẩy liên kết trong chuỗi giá trị sản phẩm thép; khuyến khích đối mới công nghệ, chuyển đổi xanh; thúc đẩy kiết nối, liên kết hợp tác các doanh nghiệp thép

Theo ông Nghiêm Xuân Đa, hội thảo năm nay có ý nghĩa chiến lược và tầm nhìn dài hạn, cung cấp thông tin thị trường đáng tin cậy, là diễn đàn để các doanh nghiệp cùng chia sẻ, phân tích và tìm kiếm giải pháp đột phá.

Đặc biệt, việc quy tụ nhiều ngành liên quan như cơ khí chế tạo, xây dựng và logistics đã mở ra cơ hội kết nối, hợp tác và lan tỏa giá trị chung; góp phần tăng sức cạnh tranh và nâng cao vị thế ngành thép Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đại diện Mysteel Việt Nam cho biết, Hội thảo Ngành Thép Việt Nam 2025 được tổ chức nhằm tạo ra một diễn đàn kết nối toàn ngành, nơi các doanh nghiệp sản xuất, thương mại và các lĩnh vực liên quan cùng trao đổi về xu hướng cung - cầu, cơ hội đầu tư, và định hướng phát triển bền vững.

“Trong bối cảnh toàn cầu chuyển mình mạnh mẽ với yêu cầu tối ưu chuỗi cung ứng và ứng dụng công nghệ số, Việt Nam đang có vị thế thuận lợi để trở thành trung tâm sản xuất – thương mại chiến lược của khu vực Đông Nam Á”, đại diện Mysteel chia sẻ.

Với sứ mệnh “From Data to Deals – Từ dữ liệu đến kết nối”, Mysteel mong muốn đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp Việt Nam và khu vực châu Á, đặc biệt là Trung Quốc - thị trường nguồn cung nguyên liệu và thép lớn nhất thế giới.

Xanh hóa ngành thép và phát triển bền vững

Tham gia đóng góp ý kiến tại hội thảo, ông Lê Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thép Miền Nam (VNSTEEL) cho rằng, năm 2025 ngành thép xây dựng sẽ gặp nhiều rào cản thương mại quốc tế như thuế chống bán phá giá và các biện pháp bảo hộ từ Mỹ, EU, Ấn Độ… khiến xuất khẩu sụt giảm 25 - 30% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, năm 2025, ngành thép Việt Nam có thể đạt tăng trưởng khoảng 9 - 10% nhờ nhu cầu hạ tầng và đô thị hóa tăng cao cùng hàng loạt dự án trọng điểm quốc gia. Cùng với đó, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và làn sóng đầu tư công nghiệp vào Đông Nam Á, giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư công nghiệp.

Tuy nhiên, ngành thép vẫn đối mặt nhiều thách thức như dư thừa công suất trên 35%, cạnh tranh gay gắt về giá, biên lợi nhuận thấp (4 - 5%), cùng rào cản thương mại và yêu cầu khắt khe về chứng nhận “thép xanh”, “sản xuất carbon thấp” và rủi ro tỷ giá, giá nguyên liệu quốc tế biến động…  

Để nâng cao sức cạnh tranh, VNSTEEL và các doanh nghiệp trong ngành đề xuất nhiều hướng đi chiến lược. Cụ thể, về chiến lược nội địa, đa dạng sản phẩm, phát triển thép chất lượng cao, mở rộng mạng lưới phân phối, tận dụng cơ hội từ đầu tư công và hạ tầng.

Về xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường sang ASEAN, Nam Á, Trung Đông; tuân thủ tiêu chuẩn ESG, CBAM; đầu tư logistics và liên kết chuỗi FDI.

Về chuỗi giá trị bền vững, tích hợp dọc từ khai thác nguyên liệu, luyện, cán, chế biến sâu; chuyển sang lò điện hồ quang (EAF); phát triển kinh tế tuần hoàn, tái chế phế liệu, minh bạch phát thải và thúc đẩy “thép xanh”.

Theo các chuyên gia, trên thế giới, các tập đoàn lớn như ArcelorMittal, POSCO, Nippon Steel đang chuyển từ lò cao sang EAF, giúp giảm 40 - 60% phát thải CO₂. Đây cũng là hướng đi cần thiết cho ngành thép Việt Nam. Các doanh nghiệp cần đầu tư hệ thống xử lý khí thải, thu hồi nhiệt, dùng năng lượng tái tạo, áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001, EPD, và đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, công nghệ số và AI được xem là yếu tố then chốt giúp dự báo nhu cầu, tối ưu tồn kho và vận hành “nhà máy thép thông minh”. Mô hình kinh tế tuần hoàn với thu hồi, tái sử dụng nhiệt, nước làm mát, bụi lò, xỉ thép cho vật liệu xây dựng đã được một số doanh nghiệp như SSCV triển khai hiệu quả, trở thành hình mẫu “nhà máy thép xanh” tại Việt Nam.

Tại Hội thảo Ngành Thép Việt Nam 2025, ông Lê Việt cho rằng, chính sự chủ động thích ứng và nâng cấp công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp Việt giữ vững thị phần nội địa, mở rộng xuất khẩu và đóng góp vào mục tiêu chung của ngành thép: phát triển bền vững, hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Minh Sáng