Ngành gỗ Việt Nam với bài toán tự chủ nguyên liệu

Tín hiệu tăng trưởng tích cực nhưng chưa vững chắc

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam trong tháng 7/2025 ước đạt 1,5 tỷ USD, nâng tổng giá trị xuất khẩu 7 tháng đầu năm lên 9,67 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là dấu hiệu phục hồi khả quan sau giai đoạn sụt giảm vào năm 2023 do ảnh hưởng từ suy thoái tiêu dùng toàn cầu.

Tuy vậy, sự phụ thuộc lớn vào một số thị trường truyền thống vẫn tiềm ẩn rủi ro. Đơn cử, Hoa Kỳ hiện chiếm tới 55,9% kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam, song cũng là quốc gia đang siết chặt hàng rào thuế quan, với mức thuế lên đến 20% đối với một số dòng sản phẩm gỗ nhập khẩu. Điều này khiến các doanh nghiệp xuất khẩu chịu áp lực kép từ chi phí đầu vào và biến động chính sách.

Gia công đơn thuần không còn là lợi thế cạnh tranh

Theo đánh giá của ông Ngô Sỹ Hoài – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam – ngành gỗ Việt Nam đang bước vào giai đoạn “chuyển tiếp bắt buộc” khi mô hình gia công đơn thuần đã không còn đủ để duy trì vị thế trên thị trường quốc tế.

“Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ làm thuê sang làm chủ. Đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, thiết kế độc lập và xây dựng thương hiệu là những bước đi không thể chậm trễ,” ông Hoài nhận định.

Thực tế, năng suất lao động của ngành gỗ Việt Nam vẫn đang ở mức thấp so với các nước xuất khẩu gỗ hàng đầu thế giới. Trong khi đó, các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc, Ba Lan, Malaysia hay Mexico đều đang đầu tư mạnh vào công nghệ và chuỗi giá trị sâu, khiến áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Một vấn đề nan giải hiện nay là ngành gỗ Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu nhập khẩu. Trong năm 2024, kim ngạch nhập khẩu gỗ nguyên liệu và sản phẩm gỗ đã lên tới 2,81 tỷ USD. Bước sang 7 tháng đầu năm 2025, con số này tiếp tục tăng 27,7%, đạt 1,99 tỷ USD – cho thấy áp lực nguồn cung đang ngày càng gia tăng.

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 18 tỷ USD trong năm 2025, các doanh nghiệp buộc phải gia tăng nhập khẩu nguyên liệu, kéo theo hệ lụy về chi phí, rủi ro tỷ giá và sự lệ thuộc vào thị trường cung ứng toàn cầu.

Bích Diệp