Ngành đồ uống kiến nghị gỡ vướng thuế GTGT để kích cầu và phát triển

Thông tin trên được các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm với chủ đề “Kích cầu tiêu dùng để tăng trưởng kinh tế – Góc nhìn từ ngành đồ uống” diễn ra ngày 25/9, tại Hà Nội. Sự kiện do Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) chủ trì, phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE).

Tọa đàm tập trung thảo luận các giải pháp tháo gỡ khó khăn, đồng hành cùng mục tiêu tăng trưởng kinh tế, và đặc biệt là tìm cách “khoan thư sức doanh nghiệp (DN)” trước khi bước vào chu kỳ tăng thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) mới.

Ngành đồ uống đối diện suy giảm kép và áp lực thuế

Tại tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Văn Việt – Chủ tịch VBA nhấn mạnh: “Ngành đồ uống hàng năm đóng góp khoảng 60.000 tỷ đồng ngân sách, tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa được đánh giá đúng mức về vai trò, vị trí. Trong bối cảnh khó khăn, DN càng cần được hỗ trợ để phục hồi sức khỏe, trước khi bước vào chu kỳ tăng thuế mới”.

Bức tranh ngành đang gặp nhiều sức ép. Chỉ riêng năm 2024, sản lượng bia và nước giải khát đạt 7,14 tỷ lít, giảm 9,21% so với 2023. Tồn kho cuối năm tăng 23,7%, đánh dấu 10 năm liên tiếp hàng tồn tăng cao.

Đặc biệt, theo Viện Nghiên cứu Đồ uống Việt Nam, tính đến tháng 7/2025, tăng trưởng toàn ngành giảm 7,8% so với cùng kỳ chuyển hẳn từ chậm lại sang suy giảm thực sự. Một số nhóm sản phẩm như nước ngọt có ga, nước trái cây giảm tới hơn 13%.

Bên cạnh những khó khăn về thị trường, chi phí nguyên liệu, vận chuyển, năng lượng tăng cao, và yêu cầu chuyển đổi xanh, ngành còn phải thích ứng với lộ trình tăng thuế mới. Theo Luật số 66/2025/QH15, từ ngày 1/1/2027: Thuế TTĐB đối với rượu, bia sẽ tăng liên tục trong 5 năm, mỗi năm 5%. Nước giải khát có đường trên 5g/100ml sẽ bắt đầu chịu thuế TTĐB, với thuế suất 8% từ năm 2027 và tăng lên 10% từ ngày 1/1/2028.

Một trong những vấn đề nổi bật tại tọa đàm là vướng mắc chính sách giảm thuế GTGT 2%. Theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, chính sách giảm thuế GTGT 2% (áp dụng từ 1/7/2025 đến hết 2026) đã loại trừ nhóm hàng hóa chịu thuế TTĐB. Điều này dẫn đến một bất cập lớn: mặt hàng nước giải khát có đường trên 5g/100ml không được hưởng chính sách giảm thuế GTGT 2% trong suốt năm 2026, mặc dù phải đến ngày 1/1/2027 chúng mới chính thức thuộc diện chịu thuế TTĐB.

Bà Nguyễn Thị Hải Vân, Trưởng Tiểu ban Nước giải khát thuộc VBA, cho rằng quy định này khiến DN chịu thiệt kép. Về nguyên tắc, năm 2026 sản phẩm chưa thuộc diện TTĐB thì vẫn nên được hưởng giảm 2% thuế GTGT.

Chuyên gia thuế Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Thuế (VTCA) – phân tích rằng Quốc hội đã cân nhắc kỹ lưỡng khi lùi thời gian áp dụng thuế TTĐB cho nước giải khát có đường đến 1/1/2027. Do đó, việc loại trừ chính sách giảm GTGT trong năm 2026 là chưa hợp lý, gây bất lợi cho DN và người tiêu dùng.

Theo tính toán, nếu không được hưởng giảm GTGT 2% trong năm 2026, toàn ngành đồ uống có thể mất đi khoảng 1.276 tỷ đồng lợi ích.

Kiến nghị đảm bảo tính nhất quán và khoan thư sức doanh nghiệp

Thảo luận tại tọa đàm, các chuyên gia và đại diện DN đều khẳng định việc kích cầu tiêu dùng nội địa là động lực then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế (8,3 – 8,5% năm 2025 và hướng tới hai con số giai đoạn 2026 – 2030).

Các kiến nghị cụ thể từ VBA và các hiệp hội khác bao gồm: Đảm bảo tính thống nhất trong chính sách. Cụ thể, cho phép mặt hàng nước giải khát có đường trên 5g/100ml tiếp tục được hưởng chính sách giảm thuế GTGT 2% đến hết năm 2026, trước khi chính thức chịu thuế TTĐB từ 1/1/2027.

Bà Nguyễn Thị Hải Vân kiến nghị Chính phủ xem xét sửa đổi Nghị định 174 hoặc lồng ghép trong quá trình xây dựng Nghị định hướng dẫn Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt để loại trừ nước giải khát khỏi danh mục không được giảm thuế GTGT trong năm 2026.

Xem xét lùi, giãn thời gian thực hiện thuế TTĐB thêm 1-2 năm. Tiếp tục chính sách hỗ trợ giảm thuế GTGT 2% cho tất cả các mặt hàng đồ uống đến hết năm 2026 (hoặc 2027).

Ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch VBA, nhấn mạnh năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là giai đoạn đệm để doanh nghiệp chuẩn bị cho việc áp dụng thuế TTĐB, vốn đòi hỏi những khoản đầu tư đáng kể.

Đại diện Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (US ABC), bà Bùi Thị Việt Lâm, khẳng định việc giải quyết vướng mắc này là cần thiết để gửi thông điệp tích cực tới cộng đồng DN Hoa Kỳ tại Việt Nam và củng cố môi trường đầu tư.

Các ý kiến tại tọa đàm đều khẳng định, ngành đồ uống luôn đồng hành cùng Chính phủ, Bộ ngành trong công tác phát triển bền vững, nâng cao ý thức tiêu dùng có trách nhiệm, đầu tư sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, hướng tới mục tiêu “net zero”.

Ngành cũng đặc biệt trân trọng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản hành chính, tạo môi trường thuận lợi cho DN, nhất là khu vực tư nhân – động lực quan trọng của nền kinh tế. Đồng thời đánh giá cao quyết tâm, nỗ lực của Chính phủ trong việc ban hành chính sách ổn định môi trường đầu tư, hỗ trợ cộng đồng DN vượt qua khó khăn.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, xung đột địa chính trị và lạm phát gia tăng, việc khoan thư sức DN là giải pháp cần thiết. Chỉ khi DN có sức, mới có thể duy trì việc làm, đóng góp ngân sách và thực hiện tốt các nghĩa vụ thuế trong tương lai.

Minh Anh