Ngành điều đặt mục tiêu xuất khẩu 5 tỷ USD năm 2026

Tại hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025 và triển khai kế hoạch thu mua năm 2026 do Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 13/3, ngành điều đặt mục tiêu duy trì kim ngạch xuất khẩu khoảng 5 tỷ USD trong năm 2026. Sản lượng xuất khẩu dự kiến đạt khoảng 800.000 tấn nhân điều.

Theo đánh giá của Hiệp hội Điều Việt Nam, năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng khi ngành điều lần đầu tiên đạt kim ngạch xuất khẩu 5 tỷ USD. Tuy nhiên, triển vọng thị trường năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt với nhiều yếu tố bất định.

Thị trường xuất khẩu chịu tác động từ nhiều yếu tố

Một trong những yếu tố đáng chú ý là diễn biến địa chính trị tại một số khu vực trên thế giới. Những căng thẳng tại Đông Âu và Trung Đông có thể ảnh hưởng đến chuỗi vận chuyển và hoạt động thương mại toàn cầu. Trung Đông hiện chiếm khoảng 10–12% nhu cầu tiêu thụ nhân điều toàn cầu, vì vậy bất ổn tại khu vực này có thể tác động nhất định tới thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đó, hoạt động giao dịch quốc tế của ngành điều cũng phát sinh nhiều tranh chấp liên quan đến hợp đồng và phương thức thanh toán. Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, thời gian qua nhiều vụ việc phải đưa ra xử lý tại hội đồng giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế của hiệp hội.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp được khuyến nghị tăng cường thận trọng trong ký kết hợp đồng, lựa chọn phương thức giao dịch và thanh toán phù hợp nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình xuất khẩu.

Áp lực cạnh tranh từ các quốc gia sản xuất

Cùng với những biến động của thị trường, ngành điều Việt Nam cũng đang đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng lớn từ các quốc gia sản xuất nguyên liệu, đặc biệt là tại châu Phi. Nhiều nước trong khu vực này đang thúc đẩy đầu tư vào chế biến điều trong nước nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu.

Dù còn hạn chế về hạ tầng và nguồn nhân lực, các doanh nghiệp tại đây có lợi thế về nguồn nguyên liệu tại chỗ, chi phí vận chuyển thấp và được hưởng các chính sách hỗ trợ của chính phủ. Điều này đặt ra yêu cầu cho doanh nghiệp Việt Nam phải tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Một hướng đi được nhấn mạnh là tăng cường đầu tư vào các sản phẩm chế biến sâu từ hạt điều nhằm gia tăng giá trị và mở rộng phân khúc tiêu thụ trên thị trường quốc tế.

Nguồn cung nguyên liệu dự báo ổn định

Tại hội nghị, vấn đề giá hạt điều nguyên liệu tăng trong thời gian gần đây cũng được đề cập. Trước Tết Nguyên đán, giá điều thô trên thị trường có thời điểm tăng lên khoảng 2.000 USD/tấn, tạo áp lực nhất định đối với các doanh nghiệp chế biến.

Theo số liệu của Hiệp hội Điều Việt Nam, sản lượng điều thô toàn cầu năm 2026 dự kiến đạt khoảng 5 triệu tấn, tương đương năm 2025. Trong đó, riêng Campuchia được dự báo tiếp tục duy trì sản lượng quanh mức hơn 1 triệu tấn.

Trong hơn một thập niên qua, sản lượng điều thô toàn cầu đã tăng đáng kể, từ khoảng 3,3–3,4 triệu tấn lên trên 5 triệu tấn hiện nay. Nhìn chung, nguồn cung nguyên liệu trên thị trường quốc tế vẫn được đánh giá ở mức ổn định.

Tuy vậy, việc nhập khẩu nguyên liệu cho ngành chế biến trong nước vẫn có thể gặp một số trở ngại. Một số quốc gia sản xuất đang ưu tiên nguồn điều thô cho các nhà máy nội địa trước khi cho phép xuất khẩu, đồng thời áp dụng các chính sách như giá xuất khẩu tối thiểu hoặc tăng thuế, phí đối với điều thô.

Những yếu tố này có thể khiến chi phí nhập khẩu nguyên liệu, đặc biệt từ khu vực châu Phi – nguồn cung lớn nhất cho ngành chế biến điều Việt Nam – gia tăng.

Trong bối cảnh đó, nguồn nguyên liệu từ Campuchia và một số quốc gia lân cận được kỳ vọng sẽ bổ sung cho các nhà máy chế biến trong nước trong giai đoạn đầu vụ. Từ quý II/2026, khi nguồn cung toàn cầu dồi dào hơn, giá điều thô được dự báo sẽ dần ổn định trở lại.

Bích Diệp