Ngành công thương tăng tốc chuyển đổi số, thúc đẩy tăng trưởng xanh

Diễn đàn tập trung vào việc tạo không gian trao đổi trực tiếp giữa các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp về các giải pháp thúc đẩy Chính phủ số, Kinh tế số và mô hình sản xuất thông minh trong giai đoạn mới.

Tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, kinh tế số đang tiếp tục cải thiện rõ rệt và trở thành trụ cột mới giúp nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và gia tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam. Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là nhiệm vụ chiến lược của ngành công thương, gắn chặt với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Đây được xem là động lực quan trọng thúc đẩy tái cơ cấu toàn diện ngành công thương đến năm 2030.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết ngành công thương đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số, triển khai sâu rộng từ số hóa hồ sơ đến vận hành thông minh dựa trên cơ sở dữ liệu. Ngành công thương đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số trên cả ba trụ cột lớn: chính phủ số; kinh tế số ngành công thương và hạ tầng dữ liệu.

Cùng với số hóa, chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế tất yếu, với các tiêu chuẩn xanh yêu cầu mức độ minh bạch cao hơn trong chuỗi cung ứng. Bộ Công Thương đã triển khai nhiều hoạt động theo Nghị quyết 57 từ tháng 12/2024 để thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới và hướng tới nền kinh tế tuần hoàn.

Báo cáo tại Diễn đàn cho thấy những kết quả đáng ghi nhận của ngành công thương trong năm 2024 và 2025. Cụ thể, kinh tế số Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt 39 tỷ USD, tiếp tục nằm trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Thương mại điện tử B2C năm 2024 đạt khoảng 25 tỷ USD, chiếm 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng. Thương mại điện tử tiếp tục là trụ cột chính của nền kinh tế Internet.

Hơn 40 doanh nghiệp khởi nghiệp AI đã thu hút 123 triệu USD vốn tư nhân; 81% người dùng tương tác với AI hằng ngày và 96% bày tỏ sự tin tưởng vào các tác nhân AI. Ngành công thương có 224 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, dẫn đầu các bộ, ngành về dịch vụ công. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 95,52%. Gần 40 cơ sở dữ liệu nội bộ đã được kết nối, chuẩn hóa và cập nhật theo thời gian thực.

Chỉ số IIP (sản xuất công nghiệp) tăng 8,4%, mức cao nhất trong 5 năm. Khoảng 90% doanh nghiệp chế biến - chế tạo đã triển khai một phần giải pháp số, và 35% ứng dụng robot và cảm biến trong sản xuất.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, ông Hoàng Ninh cũng chỉ ra ba thách thức lớn: hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, tiêu chuẩn số giữa các lĩnh vực chưa thống nhất, và năng lực số của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn hạn chế.

Để khắc phục, Bộ Công Thương dự kiến sẽ hoàn thiện thể chế và hạ tầng dữ liệu, xây dựng các số liệu dùng chung, và phát triển nền tảng số kết nối giữa bộ, ngành và địa phương. Đồng thời, Bộ sẽ phối hợp với doanh nghiệp để đào tạo và triển khai các giải pháp chuyển đổi số miễn phí.

Trong khuôn khổ Diễn đàn cũng đã diễn ra Tọa đàm “Thúc đẩy chuyển đổi số ngành Công Thương” nhằm tạo không gian trao đổi trực tiếp giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp về những giải pháp thúc đẩy Chính phủ số, kinh tế số và mô hình sản xuất thông minh trong giai đoạn mới.

Tại tọa đàm, các đại biểu cùng phân tích những yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp khi tiêu chuẩn xanh trở thành xu thế tất yếu, chuỗi cung ứng đòi hỏi mức độ minh bạch cao hơn và các nguy cơ gian lận trực tuyến có xu hướng gia tăng trong bối cảnh AI được sử dụng rộng rãi.

Về phía doanh nghiệp, Viện trưởng Viện Chiến lược chuyển đổi số Lê Nguyễn Trường Giang lưu ý, mục tiêu chuyển đổi số không phải là "mua phần mềm" mà là xây dựng hệ thống đơn giản, dữ liệu hóa các hoạt động để quản lý hiệu quả và thông minh. Việc dữ liệu hóa hoạt động kinh doanh cũng giúp doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ tiếp cận vốn và tín dụng thuận lợi hơn.

An toàn thông tin được nhấn mạnh là năng lực quản trị cốt lõi của doanh nghiệp. Bà Nguyễn Như Quỳnh, Giám đốc Vận hành Tổ chức Chống Lừa Đảo, chỉ ra rằng điểm yếu lớn nhất trong chống lừa đảo trực tuyến hiện nay chính là con người, chứ không phải công nghệ. Bà Quỳnh khuyến nghị doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa "an toàn trước - chuyển đổi sau". Chỉ với hai bước đơn giản là nâng cao nhận thức và tập huấn định kỳ, doanh nghiệp đã có thể giảm thiểu đáng kể rủi ro lừa đảo và lộ lọt dữ liệu khách hàng.

Trong lĩnh vực vận tải và giao nhận, chuyển đổi xanh gắn với số hóa là ưu tiên. Bà Đặng Thùy Trang, Giám đốc đối ngoại Grab Việt Nam, cho biết Grab đã nỗ lực giảm phát thải, khuyến khích đối tác chuyển sang phương tiện điện và phát triển hạ tầng trạm sạc dùng chung cho tất cả các hãng xe. Bà Trang nhấn mạnh cần có hỗ trợ tài chính và lộ trình hợp lý như các chương trình ưu đãi mua xe điện, và hạ tầng trạm sạc cần đi trước các quy định bắt buộc.

Qua trao đổi tại tọa đàm, các diễn giả thống nhất rằng, chuyển đổi số chỉ có thể mang lại hiệu quả thực chất khi được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương, có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, cũng như giữa nền tảng công nghệ và hoạt động sản xuất - kinh doanh thực tiễn.

Minh Anh