Ngân hàng "mạnh tay" tài trợ gameshow giải trí và những giới hạn pháp lý

Ngân hàng chi mạnh tài trợ gameshow giải trí

Kể từ năm 2022 trở lại đây, thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến một làn sóng mới khi các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, Vietinbank, VIB, VPBank, Techcombank, MB và TPBank liên tục xuất hiện với vai trò nhà tài trợ kim cương hoặc đối tác chiến lược trong các chương trình giải trí truyền hình thực tế “ăn khách” như Anh Trai Say Hi, Chị Đẹp Đạp Gió Rẽ Sóng, Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai...

Sự thay đổi này đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong việc tiếp cận khách hàng của các ngân hàng thương mại, thay vì mua các gói quảng cáo thương mại đơn thuần (TVC, đặt logo) như trước đây, các ngân hàng giờ đây đã sử dụng một phương thức khuyến mại mới mẻ hơn, gắn với chuyển đổi số và giao dịch điện tử.

Các chiến dịch này thường gắn liền với việc yêu cầu khách hàng thực hiện các nhiệm vụ trên ứng dụng ngân hàng như tải app, định danh điện tử (eKYC) hay tích lũy lượt bình chọn cho thần tượng, từ đó thúc đẩy tăng trưởng các chỉ số CASA (tiền gửi không kỳ hạn) và lượng thẻ tín dụng mở mới, điều này đã được chứng minh về tính hiệu quả xét trên phương diện kinh doanh.

Còn dưới góc độ pháp lý, hoạt động tài trợ này cũng cần được xem xét dựa trên các giới hạn về phạm vi hoạt động và các chuẩn mực an toàn hệ thống trong khuôn khổ pháp luật ngân hàng cũng như pháp luật có liên quan.

Về bản chất, việc ngân hàng cung cấp một lợi ích vật chất hoặc phi vật chất (vé xem show, cơ hội ghi hình cùng thần tượng…) cho khách hàng khi họ sử dụng dịch vụ ngân hàng (gửi tiết kiệm) được coi là một hình thức khuyến mại nhằm thúc đẩy doanh số và thu hút người dùng mới.

Hoạt động tài trợ chương trình giải trí của các ngân hàng thương mại được thực hiện trước tiên dựa trên một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của pháp luật ngân hàng - đó là quyền tự chủ trong hoạt động kinh doanh của tổ chức tín dụng.

Theo đó, tổ chức tín dụng có quyền tự chủ trong hoạt động kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động kinh doanh của mình, căn cứ khoản 1 Điều 7, Luật Các tổ chức tín dụng 2024, sửa đổi bổ sung năm 2025 (sau đây gọi là Luật Các tổ chức tín dụng). Đồng thời, pháp luật cũng quy định rõ ràng rằng không tổ chức, cá nhân nào được can thiệp trái pháp luật vào hoạt động kinh doanh của tổ chức tín dụng (khoản 3 Điều 15, Luật Các tổ chức tín dụng). Như vậy, quy định này đã tạo ra hành lang pháp lý cho phép ngân hàng chủ động lựa chọn và thực hiện các chiến lược tiếp thị, xây dựng thương hiệu thông qua việc lựa chọn đối tác là các tập đoàn giải trí lớn nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và mở rộng thị trường.

Tiếp theo là xu hướng tích hợp dịch vụ ngân hàng vào trải nghiệm giải trí số, thể hiện sự kết hợp với chuyển đổi số và giao dịch điện tử. Pháp luật quy định tổ chức tín dụng được thực hiện các hoạt động kinh doanh qua việc sử dụng các phương tiện điện tử theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về quản lý rủi ro và quy định của pháp luật về giao dịch điện tử (Điều 105, Luật Các tổ chức tín dụng). Hoạt động yêu cầu người dùng thực hiện eKYC để tham gia bình chọn thần tượng không chỉ là marketing mà còn là quá trình triển khai sản phẩm ngân hàng hiện đại dựa trên nền tảng số hóa (Khoản 1 Điều 14, Luật Các tổ chức tín dụng).

Giới hạn pháp lý nào cho hoạt động tài trợ?

Bên cạnh các quyền tự chủ, hoạt động tài trợ này của các ngân hàng thương mại cũng bị ràng buộc bởi các quy định pháp luật về giới hạn an toàn cũng như các yêu cầu về bảo vệ khách hàng theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật có liên quan.

Thứ nhất, các ngân hàng thương mại phải tuân thủ nghĩa vụ về minh bạch thông tin. Cụ thể, ngân hàng phải công bố công khai lãi suất tiền gửi, phí dịch vụ, quyền, nghĩa vụ của khách hàng đối với từng loại sản phẩm, dịch vụ đang cung ứng (Khoản 4 Điều 10, Luật Các tổ chức tín dụng). Nếu ngân hàng tổ chức các cuộc thi “gửi tiền để nhận vé tham dự concert”, các điều kiện trúng thưởng phải rõ ràng, tránh gây nhầm lẫn cho khách hàng về giá trị thực tế của sản phẩm tài chính.

Thứ hai, yêu cầu về quản trị rủi ro và chi phí: Các khoản chi phí tài trợ phải là chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động kinh doanh và tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí (Khoản 2 Điều 146, Luật Các tổ chức tín dụng). Đồng thời, theo Điều 138 của luật này, ngân hàng phải thực hiện hạch toán kế toán theo đúng quy định của pháp luật để đảm bảo không ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn và năng lực tài chính.

Ngoài ra, các khoản chi tài trợ/quảng cáo phải được phê duyệt theo quy chế tài chính, quy chế chi tiêu và phân cấp thẩm quyền của ngân hàng cũng như phù hợp với quy định pháp luật. Khoản tài trợ phải được hạch toán hợp lệ, không dùng để che giấu việc cấp tín dụng, chuyển lợi ích bất hợp pháp, hay làm sai lệch báo cáo tài chính. NHNN có quyền thanh tra, kiểm tra sau đó.

Cuối cùng, với tính chất là một hoạt động khuyến mại, tùy vào hình thức và phạm vi của chương trình, ngân hàng phải thực hiện thủ tục thông báo hoạt động khuyến mại hoặc thủ tục thông báo hoạt động khuyến mại tại cơ quan quản lý thương mại (Sở Công Thương hoặc Bộ Công Thương tùy hình thức).

Có thể thấy, việc các ngân hàng thương mại tài trợ cho các show giải trí là một chiến lược tiếp cận khách hàng và phủ sóng thương hiệu rất hiệu quả trong kỷ nguyên số, giúp ngân hàng thâm nhập sâu hơn vào đời sống tinh thần của khách hàng, đặc biệt là đối tượng khách hàng trẻ.

Hoạt động này, nếu được thực hiện trong khuôn khổ pháp lý chặt chẽ, không chỉ giúp các nhà băng tăng trưởng mà còn đóng góp vào mục tiêu phổ cập tài chính quốc gia thông qua các giải pháp Fintech và môi trường thử nghiệm sáng tạo, góp phần phát triển kinh tế đất nước trong bối cảnh hiện đại hóa ngày nay. 

ThS. Nguyễn Thị Thùy Trang & ThS. Trịnh Ngọc Anh Phương (Học viện Ngân hàng)