Năm 2026, cả nước phấn đấu xuất siêu trên 23 tỷ USD

Chiều ngày 8/1, tại Hà Nội, Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị tổng kết công tác chuyên môn năm 2025 và phương hướng triển khai nhiệm vụ năm 2026.

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, năm 2025, quy mô thương mại hàng hoá của Việt Nam tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ, lập kỷ lục mới. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, tương đương mức tăng 143 tỷ USD. Cùng đó, xuất khẩu tăng trưởng cao ở mức hai con số, ước tăng 17,0% so với năm 2024, cao hơn đáng kể so với mức tăng của nhiều nền kinh tế trong khu vực.

Đây là mức tăng cao thứ hai trong giai đoạn 2021-2025 (chỉ thấp hơn mức tăng 19% của năm 2021) và vượt kế hoạch được giao (tăng trên 12%). Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng tốt, qua đó thúc đẩy sản xuất công nghiệp trong nước phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ.

Ngoài ra, cơ cấu xuất khẩu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm dần xuất khẩu thô, tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến. Nhiều mặt hàng chủ lực đã phục hồi nhanh và lấy lại đà tăng trưởng như máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, thuỷ sản, rau quả, càphê... Đặc biệt, việc triển khai các FTA, đặc biệt là các FTA thế hệ mới, tiếp tục phát huy hiệu quả rõ nét.

Xuất khẩu sang các thị trường đã ký FTA đều tăng trưởng tích cực, nhất là các thị trường có yêu cầu cao về tiêu chuẩn, chất lượng như EU, Canada, Nhật Bản. Ngoài ra, hoạt động nhập khẩu tập trung chủ yếu vào nguyên nhiên vật liệu, máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ sản xuất và xuất khẩu.

Đáng lưu ý, cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp, với mức thặng dư ước khoảng 20 tỷ USD, đóng góp tích cực vào ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao dự trữ ngoại hối và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Tại Hội nghị, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết: Năm 2026, Cục Xuất nhập khẩu dự kiến chỉ tiêu phấn đấu về xuất nhập khẩu; trong đó, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng trên 8% so với năm 2025; cán cân thương mại tiếp tục có xuất siêu ở mức trên 23 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2025.

Để đạt được mục tiêu này, nhiệm vụ về xuất nhập khẩu năm 2026 đề ra là tiếp tục hoàn thiện việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật liên quan gồm 4 Nghị định: Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương; Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa; Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng lưu thông trong nước; Nghị định về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo thay thế Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển.

Năm 2026 được dự báo sẽ có nhiều "sóng gió" khi các rào cản thương mại mới liên tục được dựng lên. Để giữ vững vị thế, ngành công thương sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp: Tháo gỡ rào cản tại các thị trường lớn. Cụ thể, phối hợp đưa nhà máy thép Việt Nam vào danh sách hợp lệ xuất khẩu sang Mexico; ứng phó với các quy định bảo vệ ngành thép của EU và theo dõi biện pháp phòng vệ đối với hàng dệt may tại thị trường EAEU. 

Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống như EU và Hoa Kỳ, Việt Nam sẽ tập trung vào các thị trường ngách như khu vực Bắc Âu và phát triển các dòng sản phẩm đặc thù, sản phẩm hữu cơ.

Chủ động tham gia đàm phán các FTA mới, nâng cấp các hiệp định đã ký kết và thúc đẩy Trung Quốc ký kết Nghị định thư xuất khẩu chính thức cho các mặt hàng nông sản. Tăng cường kiểm soát, chống chuyển tải bất hợp pháp và gian lận thương mại về nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt với nhóm hàng nông sản, thực phẩm.

Một trong những giải pháp mang tính đột phá cho năm 2026 là gắn hoạt động xuất nhập khẩu với nội lực nền kinh tế. Việc tự chủ nguồn cung, nội địa hóa và nâng cao năng lực sản xuất trong nước được xem là chìa khóa để duy trì tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Đặc biệt, việc triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035 (Quyết định 2229/QĐ-TTg) sẽ tạo động lực lớn. Nhiều địa phương hiện đang rất quan tâm đến việc hình thành các trung tâm logistics cấp vùng, quốc gia và quốc tế để tối ưu hóa lưu thông hàng hóa. Ngoài ra, chiến lược “Go Global” sẽ được đẩy mạnh nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ am hiểu hơn về chính sách thuế và cơ chế hỗ trợ khi bước ra biển lớn.

Hoạt động xuất nhập khẩu năm 2026 không chỉ đơn thuần là con số tăng trưởng, mà còn là sự phối hợp nhịp nhàng giữa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và quản lý chất lượng để khẳng định vị thế của hàng hóa Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Tuấn Kiệt