Một "cuộc cách mạng về vốn" là cần thiết để doanh nghiệp tư nhân phát triển

Theo Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế. Tuy nhiên, số liệu của Bộ Tài chính cho thấy hiện mới có khoảng 940.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Điều này đồng nghĩa, trong hơn 5 năm tới, cần thêm hơn 1 triệu doanh nghiệp mới gia nhập thị trường, tức trung bình mỗi năm phải có khoảng 200.000 doanh nghiệp mới.

Tuy vậy, thống kê từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy 7 tháng đầu năm 2025, cả nước ghi nhận 174.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động, nhưng cũng có tới 144.000 doanh nghiệp rút lui. Như vậy, thực tế chỉ có thêm khoảng 40.000 doanh nghiệp đang hoạt động — con số còn cách rất xa tốc độ tăng trưởng cần đạt.

TS. Châu Đình Linh, chuyên gia tài chính Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, nhận định đây là “thời điểm vàng” để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tư nhân nhờ những chính sách rõ ràng và quyết liệt của Chính phủ. Ông nhấn mạnh, Việt Nam hiện có khoảng 5 triệu hộ kinh doanh; nếu phần lớn chuyển đổi thành doanh nghiệp, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi chỉ diễn ra khi môi trường chính sách và hỗ trợ thực sự hấp dẫn và phù hợp với nhu cầu của các hộ kinh doanh.

Một trong những trở ngại lớn nhất hiện nay là khả năng tiếp cận vốn vay, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phần lớn ngân hàng vẫn yêu cầu tài sản thế chấp, thường là sổ đỏ, để giải ngân, khiến nhiều doanh nghiệp không đủ điều kiện vay.

Ông Nguyễn Văn Hởi – Giám đốc Công ty TNHH sản xuất và thương mại Thái Nam – cho biết doanh nghiệp của ông đang vay vốn với lãi suất 7%/năm, thời hạn chỉ 6–9 tháng và bắt buộc phải thế chấp bằng quyền sử dụng đất. “Thời gian vay ngắn, lãi suất cao khiến doanh nghiệp khó yên tâm nhận đơn hàng, thậm chí bỏ lỡ cơ hội kinh doanh,” ông nói.

Ông Hởi đề xuất 4 giải pháp để gỡ nút thắt vốn: Đơn giản hóa thủ tục vay, dựa trên việc xác minh hoạt động sản xuất, doanh thu, máy móc thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp; Tăng tỷ lệ cho vay và giảm lãi suất, đồng thời kéo dài thời hạn vay trên 5 năm để phù hợp với chu kỳ đầu tư sản xuất; Công khai, minh bạch thông tin các gói vay, giúp doanh nghiệp nhỏ dễ tiếp cận và hiểu rõ cách thức làm hồ sơ; Hỗ trợ mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thông qua quy hoạch khu đất thuê kho, xưởng với chi phí hợp lý.

TS. Châu Đình Linh nhấn mạnh, để khơi thông nguồn vốn, Việt Nam cần thay đổi tư duy cho vay: không chỉ dựa trên tài sản đảm bảo mà nên xem xét dòng tiền, phương án kinh doanh, xếp hạng tín nhiệm… Khi doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn linh hoạt hơn, họ sẽ tận dụng được đòn bẩy tài chính, mở rộng quy mô và nâng cao tỷ suất sinh lời.

“Nếu có một ‘cuộc cách mạng về nguồn vốn’, khu vực tư nhân sẽ bứt phá mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng và số lượng doanh nghiệp đến năm 2030,” ông Linh khẳng định.

Tiến Minh (Tổng hợp)