"Mở khóa" thị trường Halal và ESG cho hàng Việt tại Malaysia

Halal – "chìa khóa" vào thị trường 2,3 nghìn tỷ USD

Tại hội thảo “Đẩy mạnh sản xuất xanh và xuất khẩu bền vững cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập vào thị trường Malaysia”” diễn ra sáng 23/4, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC cho biết: Quan hệ Việt Nam - Malaysia đang ở giai đoạn phát triển thuận lợi sau khi được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 11/2024. Hai nước hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ USD vào năm 2030.

Tính đến năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt 15 tỷ USD, tăng 5% so với năm trước; trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Malaysia đạt 4,8 tỷ USD. Riêng TP. Hồ Chí Minh, năm 2025 xuất khẩu sang Malaysia đạt hơn 708 triệu USD.

Theo Phó Giám đốc ITPC, hàng hóa Việt Nam còn nhiều dư địa tăng trưởng tại thị trường này nhờ sự tương đồng về văn hóa tiêu dùng, khoảng cách địa lý gần và mức độ rào cản thương mại tương đối thấp. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là việc kết hợp tiêu chuẩn Halal với yêu cầu sản xuất xanh. 

Tại hội thảo, ông Firdauz Othman - Tổng Lãnh sự Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Quy mô thị trường Halal toàn cầu hiện đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ USD và dự báo sẽ bùng nổ lên mức 20 nghìn tỷ USD vào năm 2028.

Malaysia hiện sẵn sàng là cửa ngõ để doanh nghiệp Việt tiếp cận hệ sinh thái Halal quốc tế. Bà Zaimah Osman - Lãnh sự Thương mại Matrade tại TP. Hồ Chí Minh cho biết: Ngành công nghiệp Halal được kỳ vọng đóng góp 8,1% GDP Malaysia trong năm 2025, tương đương khoảng 35 tỷ USD.

Khi Halal song hành cùng tiêu chuẩn xanh (ESG)

Điểm mới nổi bật của thị trường năm 2026 là sự giao thoa giữa tiêu chuẩn Halal và các tiêu chí ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Chứng nhận Halal không còn thuần túy là yêu cầu tôn giáo mà đã trở thành công cụ quản trị giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001 và ISO 22000.

Người tiêu dùng Hồi giáo, đặc biệt là thế hệ Gen Z và cư dân đô thị, đang chuyển dịch mạnh sang ưu tiên các sản phẩm vừa đạt chuẩn Halal, vừa thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội.

Hàng hóa muốn vào Malaysia cần tuân thủ khung tiêu chuẩn ESG đã áp dụng từ năm 2023 và quy định Trách nhiệm Nhà sản xuất mở rộng (EPR) triển khai toàn diện từ năm 2026. Đổi lại, sản phẩm đạt chứng chỉ ESG và Halal có thể được giảm 5-10% thuế quan, cùng mức giảm tới 20% phí kiểm duyệt nhập khẩu.

Dù cơ hội rộng mở, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối vừa và nhỏ (SMEs), đang đối mặt với những rào cản lớn về vốn đầu tư cho quy trình sản xuất sạch, truy xuất nguồn gốc và duy trì hệ thống dữ liệu minh bạch để tái chứng nhận định kỳ.

Bên cạnh đó, quy định pháp lý tại Malaysia rất nghiêm ngặt: sản phẩm mang nhãn Halal bắt buộc phải được chứng nhận bởi các tổ chức quốc tế do JAKIM công nhận (tại Việt Nam có các đơn vị như HCA, HVN, VINAHIC...) và phải ghi rõ tên tổ chức chứng nhận trên bao bì.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, các cơ quan chức năng khuyến khích tham gia các sự kiện giao thương lớn như Hội chợ Halal quốc tế Malaysia (MIHAS 2026) vào tháng 9 tới tại Kuala Lumpur. Đây được coi là bước đệm quan trọng để hàng Việt nâng tầm giá trị thương hiệu và chinh phục thành công hệ sinh thái Halal toàn cầu.

Minh Anh