Mô hình nhà máy xử lý, phân loại và tái chế rác thải - giải pháp kinh tế tuần hoàn cung cấp nhiên liệu RDF cho ngành xi măng

Nhà máy xử lý, phân loại và tái chế rác thải của Ecotech được thiết kế theo mô hình dây chuyền khép kín, tự động hóa cao, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào đến đầu ra. Ngay tại khu vực tiếp nhận, rác thải sinh hoạt sau khi được vận chuyển về sẽ được cân điện tử, kiểm tra sơ bộ và đưa vào khu vực lưu chứa kín nhằm hạn chế phát tán mùi và nước rỉ rác ra môi trường.

Hệ thống phân loại được xem là “trái tim” của nhà máy, bao gồm cả phân loại cơ học và thủ công. Các thiết bị như băng tải, máy tách từ, máy sàng quay, máy phân loại khí động học giúp tách rác theo kích thước, khối lượng và tính chất vật lý. Nhờ đó, rác được chia thành các nhóm chính: hữu cơ, tái chế và chất thải có nhiệt trị cao.

Đối với rác hữu cơ, nhà máy áp dụng công nghệ ủ sinh học hiếu khí có kiểm soát. Quá trình này được theo dõi về nhiệt độ, độ ẩm và oxy nhằm đảm bảo phân hủy nhanh, giảm mùi và tạo ra sản phẩm mùn compost đạt tiêu chuẩn phục vụ nông nghiệp hoặc cải tạo đất.

Đối với dòng rác tái chế, các vật liệu như nhựa, kim loại, giấy được thu hồi, làm sạch và phân loại sâu hơn trước khi bán cho các đơn vị tái chế chuyên ngành. Điều này không chỉ tạo nguồn thu mà còn giảm đáng kể khối lượng chất thải phải xử lý cuối cùng.

Theo nội dung Giấy phép môi trường do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp, nhà máy có công suất xử lý lên đến 500 tấn rác/ngày đêm, với hệ thống công nghệ đồng bộ từ tiếp nhận, phân loại, xử lý sinh học và tái chế . Quy trình công nghệ được thiết kế theo hướng tối đa hóa phân loại và tận dụng tài nguyên, bao gồm: phân tách rác hữu cơ để sản xuất mùn compost, thu hồi vật liệu tái chế (nhựa, kim loại, giấy), và đặc biệt là thu gom phần chất thải có nhiệt trị cao để sản xuất nhiên liệu RDF (Refuse Derived Fuel).

Đặc biệt, dây chuyền sản xuất nhiên liệu RDF được đầu tư hiện đại, đóng vai trò chiến lược trong mô hình. Các thành phần rác có khả năng cháy được đưa qua các công đoạn nghiền, sấy, tách tạp chất và ép định hình. Sản phẩm RDF sau cùng có kích thước, độ ẩm và nhiệt trị ổn định, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của các lò nung xi măng.

Nhiên liệu RDF được hình thành từ các thành phần rác có khả năng cháy như nhựa, cao su, giấy, vải… sau khi được xử lý giảm độ ẩm, phân loại và chuẩn hóa. Đây là nguồn nhiên liệu thay thế hiệu quả cho than trong các lò nung xi măng, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm tài nguyên hóa thạch.

Đặc biệt, việc cung cấp RDF cho ngành xi măng góp phần giảm phụ thuộc vào than đá, đồng thời giảm phát thải CO₂ – một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững và cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Song song với hoạt động xử lý rác, nhà máy chú trọng đầu tư các hệ thống bảo vệ môi trường đồng bộ. Hệ thống xử lý nước rỉ rác được thiết kế nhiều cấp, kết hợp giữa xử lý sinh học và hóa lý, đảm bảo nước sau xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả thải hoặc tái sử dụng.

Hệ thống xử lý khí thải và mùi được bố trí tại các khu vực phát sinh chính, sử dụng công nghệ lọc sinh học và hấp phụ, giúp giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến khu vực xung quanh. Ngoài ra, toàn bộ khu vực sản xuất được vận hành trong môi trường khép kín, có hệ thống hút – xử lý khí trung tâm.

Có thể thấy, mô hình của nhà máy không chỉ đơn thuần là cơ sở xử lý chất thải mà đã chuyển đổi thành tổ hợp công nghệ tái chế – thu hồi tài nguyên – sản xuất năng lượng thứ cấp, đóng vai trò mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị kinh tế tuần hoàn. Việc cung cấp nhiên liệu RDF cho các nhà máy xi măng góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp cộng sinh, trong đó chất thải của ngành này trở thành đầu vào của ngành khác.

Trong dài hạn, việc nhân rộng mô hình này sẽ góp phần giảm áp lực bãi chôn lấp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thực hiện các cam kết giảm phát thải của Việt Nam, đồng thời thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp môi trường theo hướng hiện đại, bền vững.

Bên cạnh đó, việc liên kết với các địa phương và doanh nghiệp trong chuỗi giá trị (đặc biệt là ngành xi măng) sẽ tiếp tục được mở rộng, hướng tới hình thành mạng lưới các nhà máy xử lý rác theo mô hình kinh tế tuần hoàn trên phạm vi toàn quốc.

PV