Minh bạch chính sách thuế, tạo môi trường đầu tư bền vững và an toàn

Ngày 28/9, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã tổ chức Hội thảo chuyên đề “Chính sách thuế và đầu tư đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài - Đồng hành, minh bạch, tuân thủ”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời thực thi Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Đánh giá về định hướng thu hút đầu tư, ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, yêu cầu đối với dòng vốn FDI hiện nay đã chuyển mạnh từ quy mô, số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Việt Nam ưu tiên thu hút các dự án sở hữu công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, có năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi đầu tư trong thời gian tới cũng được thiết kế gắn liền với các đóng góp thực tế của doanh nghiệp về nghiên cứu & phát triển (R&D), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao sức cạnh tranh nội sinh cho nền kinh tế.

Tại hội thảo, ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế nhấn mạnh, đối với các nhà đầu tư chiến lược dài hạn, chính sách thuế không đơn thuần chỉ là một khoản chi phí tài chính. Điều doanh nghiệp quan tâm còn là chính sách có rõ ràng hay không; nghĩa vụ có thể dự liệu được hay không; cách thức thực hiện có thống nhất hay không; và khi phát sinh vấn đề, có cơ chế phù hợp để trao đổi, xử lý hay không”, ông Thành nói.

Cục trưởng Cục Thuế khẳng định "minh bạch là yêu cầu từ cả hai phía". Về phía doanh nghiệp, cần chủ động quản trị tuân thủ, đảm bảo thông tin, hồ sơ kế toán phản ánh trung thực bản chất giao dịch; đồng thời chủ động trao đổi sớm với cơ quan thuế khi gặp vấn đề chưa rõ. Về phía cơ quan thuế, có trách nhiệm công khai thủ tục, quy trình quản lý, hướng dẫn rõ ràng, thực hiện thống nhất và giải đáp kịp thời các phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng tập trung trao đổi về chính sách thuế trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; minh bạch và trao đổi thông tin phục vụ mục đích thuế; hiện đại hóa quản lý thuế trên cơ sở dữ liệu và quản lý rủi ro. Các nội dung về Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, giao dịch liên kết, cơ chế thỏa thuận song phương (MAP), thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) cũng được đưa ra trao đổi.

Bắt đầu từ ngày 1/7/2026, một loạt văn bản pháp lý quan trọng như Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Thông tư 95/2026/TT-BTC và Nghị định 255/2026/NĐ-CP chính thức đi vào hiệu lực, hoàn thiện khuôn khổ thực hiện Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, cơ chế thỏa thuận song phương (MAP), thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) và quản lý giao dịch liên kết.

Theo quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, yêu cầu cốt lõi đối với giao dịch liên kết là sự nhất quán giữa hồ sơ và thực tế hoạt động (từ hợp đồng, chức năng, rủi ro đến dòng tài chính). Doanh nghiệp phải quản trị tuân thủ ngay từ khi phát sinh giao dịch, thay vì thụ động tích lũy hồ sơ chờ đến kỳ thanh tra, kiểm tra.

Song song đó, Điều 63 Nghị định 252/2026/NĐ-CP đặt ra quy định khắt khe về minh bạch và trao đổi thông tin thuế xuyên biên giới. Thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, dữ liệu kế toán, ngân hàng và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia có thể được trao đổi tự động hoặc theo yêu cầu tuân thủ chuẩn mực quốc tế. Cơ quan thuế yêu cầu dữ liệu của doanh nghiệp không chỉ đầy đủ mà phải chính xác, kịp thời và sẵn sàng truy xuất.

Từ thực tiễn thực thi, ông Nguyễn Thành Hưng - Kế toán tổng hợp Công ty CP Scavi bày tỏ băn khoăn về nguy cơ lệch pha nguồn dữ liệu so sánh trong xác định giá giao dịch liên kết giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế khi kiểm tra. Do đó, doanh nghiệp mong muốn ngành thuế sớm cung cấp các nguồn dữ liệu chuẩn cũng như hướng dẫn chi tiết để giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Đánh giá về môi trường đầu tư Việt Nam, bà Eloïse Roux - Quản lý dự án Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam khẳng định, tính ổn định và khả năng dự báo là yếu tố quyết định để thu hút và giữ chân nhà đầu tư. Tính đến cuối năm 2025, tổng vốn đầu tư trực tiếp của EU vào Việt Nam đạt khoảng 30,5 tỷ USD. Bà đánh giá tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và EU còn rất lớn nếu môi trường pháp lý tiếp tục duy trì tính minh bạch và ổn định.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin chính thống, tại hội thảo, Cục Thuế cũng đã chính thức giới thiệu Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026, hệ thống hóa toàn bộ chính sách và định hướng cải cách quản lý thuế.

Để cụ thể hóa Nghị quyết 10-NQ/TW, ngày 22/9/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP giao 61 nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương. Trong đó, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm chính với 22 nhiệm vụ tập trung vào quản lý, thúc đẩy dòng vốn FDI và phát triển thị trường vốn.

Đại diện Cục Thuế cho biết, đối với các kiến nghị của doanh nghiệp tại hội thảo, những nội dung thuộc thẩm quyền và đủ căn cứ pháp lý sẽ được hướng dẫn ngay; các vấn đề phức tạp vượt thẩm quyền sẽ được phân loại, trình cấp có thẩm quyền nghiên cứu tháo gỡ, nhằm tạo dựng môi trường đầu tư công bằng, minh bạch.

Minh Anh