Luật Cư trú (sửa đổi): Việc bỏ sổ hộ khẩu có thể thực hiện được từ 1/7/2021?

Theo đó, dù đồng tình với việc bãi bỏ hình thức quản lý dân cư bằng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, thay bằng hình thức quản lý theo số định danh cá nhân nhưng nhiều đại biểu (ĐB) tỏ ra lo ngại liệu Luật có thực hiện được từ 1/7/2021.

Cụ thể, ĐB Bế Minh Đức (đoàn Cao Bằng) cho rằng, khi thay đổi phương thức quản lý cư trú thông qua số định danh cá nhân, bỏ sổ hộ khẩu sẽ tác động, ảnh hưởng lớn tới các quy định về giấy tờ công dân trong nhiều thủ tục hành chính hiện hành; tác động tới các chính sách trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, kinh doanh, đất đai, nhà ở cũng như việc xác định quan hệ nhân thân để hưởng quyền lợi và thực hiện nghĩa vụ công dân như về hưởng thừa kế, nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng.

Cũng theo ĐB Đức, các thủ tục này đang được quy định trong một số văn bản luật và nhiều văn bản dưới luật. Trong khi đó, theo quy định của Luật Căn cước công dân, chậm nhất từ ngày 1/1/2020 phải thực hiện thống nhất công tác quản lý công dân thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Tuy nhiên, đến nay Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư vẫn đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện, mới có hơn 18 triệu công dân được cấp số định danh cá nhân thông qua công tác cấp căn cước công dân. Do vậy, phải cấp số định danh cá nhân cho khoảng hơn 80 triệu công dân vào tháng 12/2020.

Theo báo Pháp luật Việt Nam, ĐB Nguyễn Thanh Hồng (Bình Dương) nhận xét phương thức quản lý mới giúp đơn giản về thủ tục giấy tờ, tạo điều kiện thuận lợi và tiết kiệm chi phí hành chính, bảo đảm tốt hơn việc thực hiện quyền tự do cư trú của công dân. Nó còn khắc phục những vấn đề tồn tại, bất cập trong quản lý cư trú, quản lý dân cư khi đang áp dụng các phương thức hiện nay.

Về góc độ kinh tế, ĐB Hồng cho rằng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với 15 trường thông tin là tài sản quốc gia, tài sản của Nhà nước.

“Cuộc điều tra dân số năm 2019, nếu chúng ta có được cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và quản lý cư trú thì chắc chắn chi phí cho cuộc điều tra này sẽ ở mức thấp hơn và độ chính xác sẽ cao hơn” - ông Hồng nói.

Theo ông Hồng, khi bỏ sổ hộ khẩu, những thông tin về hộ khẩu hiện nay được lưu trữ vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dữ liệu về cư trú và sẽ được khai thác sử dụng trong những trường hợp cần thiết. “Việc này không cản trở việc thực hiện các quy định khác trong các lĩnh vực khác như một số ĐB lo lắng” - ông Hồng nói.

Ngoài ra, ĐB Bình Dương cũng lưu ý “cái gì mới, cái gì khó thì bao giờ thực hiện cũng sẽ có trục trặc, độ vênh nhất định”. Vì vậy, Chính phủ đã xác định quyết tâm thực hiện và thể hiện quyết tâm đó bằng các gói thầu triển khai thực hiện.

Do đó, ông đề nghị nghiên cứu lộ trình triển khai thực hiện để tránh việc khi thực hiện không đồng bộ, ảnh hưởng đến hoạt động chung của xã hội, hoạt động quản lý cư trú, quản lý và hoạt động một số lĩnh vực khác.

Theo phân tích của ĐB Leo Thị Lịch (đoàn Bắc Giang), việc bỏ Sổ hộ khẩu sang quản lý bằng mã số định danh cá nhân sẽ giúp giảm chi phí cho người dân đang nhận được sự quan tâm của toàn xã hội. Tuy nhiên, việc bỏ Sổ hộ khẩu có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân vì đây hiện đang là cái không thể thiếu trong giao dịch của người dân; khi bỏ Sổ hộ khẩu sẽ tác động, ảnh hưởng lớn tới các quy định về giấy tờ công dân trong nhiều thủ tục hành chính hiện hành, tác động tới các chính sách trong nhiều lĩnh vực.

Theo ĐB Lịch, qua rà soát sơ bộ thấy rằng có 27 thủ tục hành chính quy định trong các văn bản dưới luật yêu cầu phải có Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú. Do đó, cần tính toán để không gây xung đột khi thực hiện các thủ tục hành chính này. Chưa kể, nếu được thông qua, Luật sẽ áp dụng từ 1/7/2021 và việc cấp mã số định danh cá nhân phải hoàn thành trong tháng 12/2020. Vì thế, cần có giải pháp thay thế khi không còn Sổ hộ khẩu để không gây xáo trộn, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức và hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước.

Theo báo Pháp luật TP HCM, tiếp thu ý kiến các ĐB Quốc hội, Bộ trưởng Công an Tô Lâm cho biết hiện bộ này đã cấp được khoảng 16 triệu số định danh và căn cước công dân. Còn khoảng 80 triệu công dân chưa được cấp căn cước công dân, trong đó người dưới 14 tuổi có khoảng 30 triệu. Trước mắt, ít nhất còn khoảng 50 triệu công dân cần được cấp căn cước công dân trong vòng một năm nữa. Hiện đã thu thập, đưa vào hệ thống thông tin dữ liệu về công dân khoảng 80 triệu người và đã kiểm tra độ chính xác thông tin.

“Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2021 mà chúng ta hoàn thành được cơ bản việc cấp căn cước công dân cho những người từ 14 tuổi trở lên thì hoàn toàn có thể thực hiện được và tiếp tục cấp cho những người dưới 14 tuổi sẽ hoàn thành trong thời gian tiếp theo” - Bộ trưởng Tô Lâm nói.

Đại tướng Tô Lâm cũng cho hay có 167 văn bản có liên quan đến sổ hộ khẩu. Trong đó, một số văn bản thực hiện theo quy định của sổ hộ khẩu thì mặc nhiên sẽ hết hiệu lực thi hành khi không còn giá trị.

Phương Linh (tổng hợp)