Luật Chuyển đổi số: Đòn bẩy chiến lược cho kinh tế số Việt Nam

Với mốc có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, các bộ, ngành và địa phương đang bước vào giai đoạn hoàn thiện thể chế và chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả Luật Chuyển đổi số trên phạm vi cả nước.

Thiết lập nền tảng pháp lý đồng bộ cho kỷ nguyên số

Luật Chuyển đổi số gồm 8 chương, 48 điều, được xây dựng theo mô hình luật khung, quy định các nguyên tắc, yêu cầu và định hướng lớn nhằm tạo sự thống nhất trong tổ chức và điều phối quá trình chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc.

Việc ban hành Luật Chuyển đổi số được đánh giá là bước ngoặt quan trọng khi lần đầu tiên thiết lập khung pháp lý toàn diện cho dữ liệu số, danh tính số, nền tảng số, hạ tầng số, dịch vụ số và hệ thống số. Luật cũng xác lập các chuẩn mực pháp lý đối với dữ liệu mở, giao dịch số, dịch vụ công trực tuyến toàn trình và an toàn hệ thống thông tin trong môi trường số, qua đó tạo cơ sở để phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số một cách đồng bộ. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đòi hỏi Việt Nam phải hoàn thiện thể chế kịp thời để tận dụng các cơ hội phát triển mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin, mà là thay đổi mô hình vận hành, phương thức quản trị và cách thức cung cấp dịch vụ, thể hiện tinh thần “chuyển đổi trước, số hóa sau”.

Luật đồng thời quy định các công cụ quản trị quan trọng như Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Khung kiến trúc quốc gia số, Khung quản trị dữ liệu, Khung năng lực số và Bộ chỉ số đo lường chuyển đổi số quốc gia, được coi là nền tảng để điều phối, đánh giá và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số một cách thống nhất.

Việc xác lập đồng bộ các công cụ quản trị này cho thấy chuyển đổi số không còn là những sáng kiến riêng lẻ, mà được đặt trong một khuôn khổ pháp lý thống nhất, có khả năng điều phối trên quy mô quốc gia. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm quá trình chuyển đổi số được triển khai có trọng tâm, trọng điểm và đo lường được hiệu quả thực chất.

Quyết tâm đưa luật vào cuộc sống

Ngay sau khi luật được thông qua, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 268/QĐ-TTg ngày 12/2/2026 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Chuyển đổi số, xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong tổ chức thực hiện.

Kế hoạch được xây dựng theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ kết quả, nhằm bảo đảm việc triển khai Luật minh bạch, đồng bộ và hiệu quả. Cách tiếp cận này cho thấy việc triển khai Luật không chỉ dừng ở định hướng chính sách, mà được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ rõ ràng, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, qua đó nâng cao tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật theo phân công tại Quyết định số 2835/QĐ-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ Ban hành Danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành các luật, nghị quyết được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10. Các văn bản này, trong đó có dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật, sẽ cụ thể hóa các quy định về quản trị dữ liệu, nền tảng số, triển khai hệ thống số và các cơ chế quản lý mới trong môi trường số.

Song song với đó, các bộ, cơ quan ngang bộ được giao rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành liên quan đến công nghệ thông tin và chuyển đổi số, công bố việc tiếp tục áp dụng hoặc đề xuất sửa đổi, bổ sung để phù hợp với quy định mới của Luật, gửi kết quả về Bộ Khoa học và Công nghệ trong tháng 5/2026. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 6/2026.

Việc hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn trước thời điểm Luật có hiệu lực được xem là điều kiện quan trọng nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi số được triển khai thống nhất, tránh khoảng trống pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các bộ, ngành, địa phương triển khai các chương trình, dự án chuyển đổi số. Đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết để bảo đảm sự chuyển tiếp đồng bộ từ khung pháp lý sang tổ chức thực thi.

Theo dự thảo Nghị định trên, từ năm 2026 và các năm tiếp theo, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành, địa phương sẽ tổ chức rà soát, đánh giá các chiến lược, chương trình, đề án và dự án chuyển đổi số đang triển khai, từ đó điều chỉnh hoặc bổ sung các nhiệm vụ mới để phù hợp với quy định của Luật.

Các bộ, ngành và địa phương cũng được yêu cầu lồng ghép việc triển khai Luật vào chương trình, kế hoạch phát triển của mình, bảo đảm chuyển đổi số trở thành một phần cấu thành của quá trình quản lý, cung cấp dịch vụ và phát triển kinh tế - xã hội. Việc lồng ghép góp phần đưa chuyển đổi số trở thành nội dung xuyên suốt trong hoạt động quản lý và phát triển, thay vì là một nhiệm vụ riêng biệt, qua đó nâng cao hiệu quả tổng thể của quá trình chuyển đổi số.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc thực hiện Luật, đồng thời theo dõi, đánh giá kết quả triển khai và báo cáo Thủ tướng Chính phủ hằng năm, nhằm bảo đảm việc thực thi Luật diễn ra đúng tiến độ và đạt hiệu quả.

Việc khẩn trương xây dựng các văn bản hướng dẫn và chuẩn bị các điều kiện triển khai cho thấy quyết tâm đưa Luật Chuyển đổi số vào cuộc sống ngay khi có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, từ đó, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để thúc đẩy phát triển kinh tế số, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và mở ra không gian phát triển mới trong giai đoạn tới.

Minh Sáng