Lộ diện danh sách cổ phần hóa, cơ cấu lại vốn Nhà nước, loạt “ông lớn” góp mặt

Ngày 12/2/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp có hiệu lực từ 13/2/2026. Theo đó, việc cổ phần hóa doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phải gắn với mục tiêu tăng cường hiệu quả kinh doanh và năng lực hoạt động sản xuất kinh doanh, cạnh tranh của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cổ phần hóa là doanh nghiệp cấp I chuyển thành công ty cổ phần, gồm: Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, công ty mẹ của tổng công ty Nhà nước; Công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con; Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Phụ lục III nêu rõ danh mục 20 doanh nghiệp Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ cấu lại vốn Nhà nước bao gồm:

(1) Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN);

(2) Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN);

(3) Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel);

(4) Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex);

(5) Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem);

(6) Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - VRG (GVR);

(7) Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV);

(8) Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT);

(9) Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines - HVN);

(10) Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC - MVN);

(11) Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR);

(12) Tổng Công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC);

(13) Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV);

(14) Tổng Công ty Cà phê Việt Nam;

(15) Tổng Công ty Lương thực miền Nam (VSF);

(16) Tổng Công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood1);

(17) Tổng Công ty Lâm nghiệp Việt Nam (Vinafor);

(18) Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC);

(19) Tập đoàn Bảo Việt (BVH);

(20) Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank).

Nghị định 57/2026/NĐ-CP quy định về Điều kiện cổ phần hóa bao gồm :

(1) Không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn điều lệ;

(2) Sau khi đã xử lý tài chính và xác định giá trị doanh nghiệp theo quy định tại Mục 2 và Mục 3 Chương II Nghị định 57/2026/NĐ-CP mà giá trị thực tế doanh nghiệp bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả;

(3) Các doanh nghiệp sau khi đã được xử lý tài chính và xác định lại giá trị doanh nghiệp theo quy định tại Mục 2 và Mục 3 Chương II Nghị định 57/2026/NĐ-CP mà giá trị thực tế doanh nghiệp thấp hơn các khoản phải trả thì cơ quan đại diện chủ sở hữu chỉ đạo doanh nghiệp tiếp tục phối hợp với Công ty Mua bán nợ Việt Nam và các chủ nợ của doanh nghiệp xây dựng phương án mua bán, xử lý nợ tái cơ cấu doanh nghiệp để doanh nghiệp đủ điều kiện cổ phần hóa. Trường hợp phương án mua bán, xử lý nợ tái cơ cấu doanh nghiệp không khả thi thì chuyển sang thực hiện các hình thức chuyển đổi khác theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 8 Nghị định 57/2026/NĐ-CP, 3 đối tượng được mua cổ phần tại doanh nghiệp Nhà nước gồm:

- Nhà đầu tư trong nước (lượng mua không hạn chế);

- Nhà đầu tư nước ngoài (phải mở tài khoản tại tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật Việt Nam về ngoại hối, được đặt cọc, ký quỹ bằng ngoại tệ chuyển khoản khi tham gia đấu giá mua cổ phần, phần vốn theo quy định);

- Nhà đầu tư chiến lược là các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài có đủ các điều kiện quy định tại khoản 3 Điều này.

Các tổ chức, cá nhân không được mua cổ phần phát hành lần đầu của doanh nghiệp cổ phần hóa bao gồm :

- Thành viên Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc cổ phần hóa doanh nghiệp (trừ các thành viên là đại diện của doanh nghiệp);

- Các tổ chức tài chính trung gian và các cá nhân thuộc tổ chức này tham gia vào việc thực hiện tư vấn cổ phần hóa, kiểm toán báo cáo tài chính và cơ quan kiểm toán xác định giá trị doanh nghiệp;

- Các công ty con, công ty liên kết trong cùng Tập đoàn, Tổng công ty và tổ hợp công ty mẹ - công ty con;

- Tổ chức thực hiện bán đấu giá cổ phần và các cá nhân thuộc tổ chức này có liên quan đến cuộc đấu giá;

- Người có liên quan theo quy định tại khoản 23 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020 của tổ chức và cá nhân quy định tại điểm a, điểm b và điểm d khoản 4 Điều 8 Nghị định 57/2026/NĐ-CP.

Trước đó, Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, đóng vai trò chủ đạo, dẫn dắt trong kỷ nguyên vươn mình, xác định 05 quan điểm chỉ đạo và mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Nghị định 57/2026/NĐ-CP là một bước ngoặt mở ra khả năng đẩy nhanh quá trình cơ cấu vốn và cổ phần hóa nhiều doanh nghiệp Nhà nước.

Hoài Phong