Lấp đầy “khoảng trống” nhân lực và pháp lý để khai phá thị trường tài sản mã hóa 200 tỷ USD

Tại Hội nghị chuyên đề “Tài sản mã hóa và tương lai thị trường tài chính số” vừa diễn ra, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), nhận định thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam không còn là khái niệm mới mẻ mà đã tồn tại thực tế với dòng tiền và lượng người dùng khổng lồ.

Theo ước tính, nếu được đưa vào khuôn khổ chính thức, Việt Nam có thể sở hữu tới 17 triệu người dùng với lượng tài sản lên tới hơn 200 tỷ USD. Tài sản mã hóa, đặc biệt là xu hướng số hóa tài sản thực (Real World Assets - RWA), đang chuyển dịch mạnh mẽ từ giai đoạn thử nghiệm sang trở thành cấu phần quan trọng của nền kinh tế.

Tuy nhiên, ông Trung cũng chỉ ra một nghịch lý: Trong khi nhóm nhà đầu tư đại chúng rất lớn, thì đội ngũ nhân sự chuyên môn về vận hành, quản trị rủi ro và tuân thủ lại rất mỏng. Đây chính là "khoảng trống" lớn nhất cần phải lấp đầy để đưa thị trường từ trạng thái tự phát sang vận hành an toàn và có kiểm soát.

Nhìn vào các thị trường tài chính phát triển, vai trò của các tổ chức tự quản và tiêu chuẩn nghề nghiệp luôn được đặt lên hàng đầu. Cụ thể tại Mỹ, các tổ chức như FINRA đóng vai trò then chốt trong việc cấp chứng chỉ và thiết lập quy tắc đạo đức cho các tổ chức tài chính. Tại Châu Âu, khung pháp lý MiCA không chỉ quản lý tài sản mà còn chú trọng các chuẩn mực hành nghề và vận hành thị trường. Tại Nhật Bản, sau sự cố Mt. Gox, quốc gia này đã xây dựng cơ chế quản lý chặt chẽ thông qua các tổ chức tự quản để hỗ trợ cộng đồng và xây dựng chuẩn mực vận hành.

Ông Trung nhấn mạnh, Việt Nam cần học hỏi mô hình của Singapore và Hồng Kông trong việc thiết lập chuẩn mực nghề nghiệp thay vì chỉ tập trung vào công nghệ hay giấy phép. “Luật sau khi ban hành phải đi vào hệ thống vận hành, con người và quy trình cụ thể”, Chủ tịch VBA khẳng định.

Cũng tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBCKNN Bùi Hoàng Hải cho rằng việc phát triển thị trường tài sản mã hóa phải đi đôi với tính minh bạch, an toàn và bảo vệ lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Đồng quan điểm, đại diện Bộ Công an đã đưa ra các khuyến nghị nhằm phòng ngừa hành vi lừa đảo, rửa tiền trong môi trường tài chính số.

Để giải quyết bài toán nhân sự, ông Phan Đức Trung đề xuất Việt Nam cần sớm xây dựng hệ thống đào tạo riêng, bao gồm kiến thức về tuân thủ pháp lý, phòng chống rửa tiền và đạo đức nghề nghiệp. Việc áp dụng chứng chỉ hành nghề – tương tự như thị trường chứng khoán truyền thống – sẽ giúp giảm thiểu rủi ro thao túng giá, gian lận và tư vấn sai lệch cho nhà đầu tư.

Về dài hạn, ông Trung cho rằng cần đặt con người vào trung tâm của quá trình phát triển thị trường tài sản mã hóa. Tương tự như xây dựng khung pháp lý và hạ tầng giao dịch, việc xây dựng năng lực nhân sự phải được triển khai sớm và đồng bộ.

“Đào tạo và nguồn nhân lực là một trong những trụ cột rất quan trọng của thị trường tài sản mã hóa ”, ông Trung nhấn mạnh. Theo ông, chỉ khi khoảng trống về nhân lực, tiêu chuẩn hành nghề và đạo đức được lấp đầy, Việt Nam mới có thể khai phá hiệu quả tiềm năng của thị trường tài sản mã hóa, đồng thời hạn chế rủi ro cho nhà đầu tư và hệ thống tài chính.

Mạnh Nghiệp