Làm sạch 617.000 mã số thuế: Gỡ nút thắt, minh bạch môi trường kinh doanh

Hơn 617.000 mã số thuế cần rà soát

Theo thống kê từ hệ thống quản lý thuế, hiện có hơn 617.000 MST của các doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang ở trạng thái không hoạt động hoặc thông tin chưa cập nhật đầy đủ.

Dữ liệu này được chia thành hai nhóm chính:

Gần 292.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hiệu lực MST theo quy định.

Khoảng 325.500 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và hiện đang phát sinh nợ thuế.

Thực trạng này tiềm ẩn nhiều rủi ro như việc lợi dụng MST để thành lập doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn bất hợp pháp hoặc đánh cắp thông tin cá nhân để đăng ký kinh doanh giả mạo.

Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh" được triển khai theo Công điện số 18 của Cục Thuế và chỉ đạo của Bộ Tài chính. Chiến dịch chia làm 3 giai đoạn, kéo dài từ ngày 15/7 đến hết ngày 31/12/2026, với các mốc thời gian xử lý dứt điểm cụ thể:

Trước ngày 14/7: Hoàn thành công tác tham mưu và phối hợp liên ngành (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Công an, chính quyền địa phương).

Trước ngày 15/7: Thông báo để các doanh nghiệp ngừng hoạt động hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và thực hiện thủ tục giải thể.

Trước ngày 17/7: Công khai danh sách các doanh nghiệp vi phạm, đồng thời đề nghị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với các trường hợp đủ điều kiện cưỡng chế.

Quy trình 6 bước để doanh nghiệp hoàn tất giải thể

Để giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh "rời khỏi" thị trường một cách hợp lệ, cơ quan thuế hướng dẫn quy trình gồm 6 bước cơ bản:

Bước 1: Nộp hồ sơ đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Bước 2: Hoàn thiện các tờ khai, báo cáo thuế và thủ tục xử lý hóa đơn còn thiếu.

Bước 3: Xác định và hoàn thành toàn bộ các khoản tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp.

Bước 4: Thông báo giải thể với cơ quan đăng ký kinh doanh.

Bước 5: Thực hiện quyết toán thuế và chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Bước 6: Hoàn tất thủ tục giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh.

Một trong những rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu là các khoản phạt chậm nộp tờ khai có thể lên tới hàng chục triệu đồng. Để giải quyết vấn đề này, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đã đề xuất xử phạt theo hướng không thông báo tạm dừng kinh doanh thay vì phạt lỗi không kê khai thuế.

Đại diện Cục Thuế cho biết đang báo cáo Chính phủ về việc sửa đổi Nghị định 125 bằng Nghị định 310, trong đó cân nhắc giảm mức độ xử phạt và chỉ xử phạt một lần đối với các hành vi có tính chất tương tự nhau. Điều này sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực sự đã rời thị trường có thể khép lại hoạt động đúng quy định mà không bị gánh nặng tài chính quá lớn.

Liên quan đến chiến dịch “Làm sạch mã số thuế”, luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TGS nhận định, làm sạch mã số thuế không nên được nhìn nhận là một chiến dịch mang tính thời điểm mà cần trở thành một quá trình quản trị thường xuyên, gắn với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái kinh doanh minh bạch, hiện đại và bền vững.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu về người nộp thuế theo hướng đồng bộ với dữ liệu dân cư, đăng ký doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội, ngân hàng và các cơ quan quản lý chuyên ngành. Song song với đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu để sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường như doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc sử dụng thông tin cá nhân trái phép. Việc thanh tra, kiểm tra cũng cần được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, bảo đảm đúng đối tượng, tránh gây phiền hà cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật.

Đối với doanh nghiệp, cần nâng cao văn hóa tuân thủ pháp luật, coi việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế, kế toán; rà soát hồ sơ đăng ký, cập nhật kịp thời các thay đổi về thông tin, tăng cường kiểm soát nội bộ đối với việc sử dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số và tài khoản ngân hàng để hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh.

Đối với người dân, cần nâng cao nhận thức về việc bảo vệ thông tin cá nhân, tuyệt đối không cho mượn hoặc cho thuê căn cước công dân, chữ ký số, tài khoản ngân hàng. Đồng thời, nên chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế, phối hợp với cơ quan thuế khi phát hiện thông tin sai lệch hoặc có dấu hiệu bị lợi dụng.

Minh Anh