Làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu của Cổ Loa, hướng tới di sản thế giới

Chiều sâu lịch sử của một kinh đô cổ

Mới đây, tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa", nhằm hoàn thiện luận cứ khoa học phục vụ Báo cáo tóm tắt trình UNESCO đưa Cổ Loa vào Danh sách đề cử dự kiến di sản thế giới. 

Cổ Loa từng là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc thời An Dương Vương (thế kỷ III trước Công nguyên) và thời Ngô Quyền (thế kỷ X), đồng thời là trung tâm chính trị, quân sự, văn hóa xuyên suốt nhiều giai đoạn lịch sử dân tộc. Với hệ thống thành lũy quy mô lớn, kỹ thuật xây dựng độc đáo, mạng lưới hào nước liên hoàn cùng không gian cư trú, tín ngưỡng được bảo tồn qua hơn hai thiên niên kỷ, Cổ Loa được đánh giá là di sản phản ánh quá trình hình thành nhà nước sơ khai và nền văn minh sông Hồng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà nhấn mạnh việc xây dựng hồ sơ đề cử Cổ Loa không chỉ nhằm tôn vinh di sản mà còn góp phần khẳng định bản sắc, vị thế của Thăng Long - Hà Nội, tạo động lực phát huy nguồn lực văn hóa cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.

Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho biết Cổ Loa không chỉ là một quân thành hay đô thành cổ, mà là một không gian quyền lực quy mô lớn, gắn kết chặt chẽ giữa thành lũy, thủy hệ, cư trú và môi trường tự nhiên – bằng chứng vật chất quan trọng về sự hình thành nhà nước sơ kỳ trên nền văn hóa Đông Sơn.

Hội đủ tiêu chí trở thành di sản văn hóa thế giới

Theo các nhà khoa học, giá trị của Cổ Loa nằm ở mối liên kết hữu cơ giữa thành - hào - sông Hoàng Giang - mạng lưới sông Hồng, tạo nên một cảnh quan lịch sử được kiến tạo như một chỉnh thể, phản ánh trình độ tổ chức không gian và thích ứng môi trường trong giai đoạn hình thành các đô thị cổ ở Đông Nam Á.

PGS.TS Vũ Văn Quân (Đại học KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội) nhận định hệ thống thành lũy, thủy hệ cổ, chuỗi di tích khảo cổ và sự tiếp nối liên tục của làng truyền thống giúp Cổ Loa đáp ứng các tiêu chí của Công ước Di sản thế giới. GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc bổ sung rằng Cổ Loa là đỉnh cao của văn hóa Đông Sơn, văn minh sông Hồng – nền văn minh chói sáng đầu tiên ở Đông Nam Á, và đã "hội đủ các tiêu chí để trở thành Di sản văn hóa thế giới".

Tại hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong cho biết Hà Nội đang triển khai quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, xác định sông Hồng là trục trung tâm và khu vực Bắc sông Hồng là một động lực phát triển – vì vậy cần đặt Cổ Loa trong tổng thể phát triển của thành phố. Ông đề nghị các nhà khoa học tiếp tục hệ thống hóa nghiên cứu, đẩy nhanh số hóa dữ liệu phục vụ giáo dục và quảng bá, đồng thời làm rõ vai trò của sông Hoàng Giang trong quá trình hình thành kinh thành Cổ Loa.

Ông cũng thông tin thành phố đã quyết định đầu tư Công viên di sản tại Cổ Loa, cần sớm nghiên cứu phương thức tổ chức, vận hành để phát huy hiệu quả. "Mục tiêu không chỉ dừng ở việc lập hồ sơ trình UNESCO mà quan trọng hơn là xây dựng được một bản quy hoạch thật tốt, từng bước có giải pháp đầu tư thiết thực, hiệu quả và bền vững", ông Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh.

Tiến Minh