Kinh tế Việt Nam 2026: Vượt qua "tham số rủi ro" để bứt phá năng suất và công nghệ

Những "tham số mặc định" thách thức đà tăng trưởng

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các biến động toàn cầu không còn là cú sốc nhất thời mà đã trở thành những "tham số mặc định" trong chiến lược của doanh nghiệp. Theo khảo sát của Vietnam Report, có ba thách thức lớn nhất đang trực tiếp đe dọa mục tiêu tăng trưởng:

Bất ổn địa chính trị: 74,1% doanh nghiệp đánh giá căng thẳng thương mại và địa chính trị là rào cản lớn nhất. Những xung đột này nhanh chóng truyền dẫn vào nền kinh tế trong nước thông qua chi phí logistics, đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động tỷ giá.

Áp lực chi phí đầu vào: 70,4% doanh nghiệp lo ngại về biến động giá năng lượng và nguyên vật liệu. Với biên lợi nhuận mỏng, bất kỳ sự gia tăng chi phí sản xuất nào cũng có thể làm suy giảm đáng kể hiệu quả kinh doanh.

Rào cản pháp lý: Khoảng 1/3 doanh nghiệp gặp áp lực về tuân thủ các quy định mới. Dù khung pháp lý đã có những cải thiện tích cực (với 60,1% doanh nghiệp ghi nhận sự chuyển biến từng phần), nhưng độ trễ của các văn bản hướng dẫn vẫn tạo ra tâm lý "nghe ngóng" trong đầu tư.

Chiến lược "Tăng trưởng ổn định - Tối ưu hiệu quả"

Đứng trước các rủi ro, 64,3% doanh nghiệp lựa chọn mục tiêu “tăng trưởng ổn định - tối ưu hiệu quả” cho năm 2026. Thay vì mở rộng nóng, các doanh nghiệp tập trung củng cố nội lực thông qua:

Năng lực lãnh đạo và quản trị: Được 44,4% doanh nghiệp bình chọn là lợi thế hàng đầu, đóng vai trò "bộ điều khiển" để ra quyết định nhanh và điều phối nguồn lực chính xác trong môi trường biến động.

Kiểm soát chi phí: Xây dựng vùng "đệm" rủi ro để bảo vệ biên lợi nhuận.

Đổi mới sáng tạo: Tập trung xây dựng thương hiệu và uy tín để thoát khỏi cuộc đua cạnh tranh thuần túy về giá.

Trí tuệ nhân tạo (AI) - động lực mới cho sự phân hóa ngành

Nếu quản trị là "bộ điều khiển" thì công nghệ, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành hệ thống hỗ trợ then chốt. AI giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình, phân tích dữ liệu quy mô lớn và cá nhân hóa dịch vụ. Tuy nhiên, mức độ tác động của AI có sự phân hóa rõ rệt giữa các lĩnh vực.

 Tài chính – Ngân hàng: Là ngành chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất do có dữ liệu lớn và cấu trúc rõ ràng. AI giúp thay đổi căn bản cách vận hành thông qua chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận và chatbot chăm sóc khách hàng.

Công nghiệp chế tạo & Tiêu dùng: AI bắt đầu len lỏi vào bảo trì dự báo, tự động hóa dây chuyền và cá nhân hóa marketing, nhưng tác động chưa mang tính đột phá trên diện rộng.

Bất động sản & Xây dựng: Tác động của AI còn hạn chế (40,9% doanh nghiệp đánh giá chưa rõ rệt) do đặc thù dữ liệu phân tán và chưa chuẩn hóa.

Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng - năm đầu tiên của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Để tạo ra "bước nhảy" thực sự, nền kinh tế cần sự trưởng thành mang tính cấu trúc trên bốn trụ cột: Năng suất, Chất lượng vốn, Quản trị và Thể chế.

Trong tiến trình này, nhóm doanh nghiệp FAST500 được kỳ vọng là những "hạt nhân đổi mới". Với vai trò tiên phong trong ứng dụng công nghệ và phát triển các mô hình kinh doanh giá trị gia tăng cao, các doanh nghiệp này không chỉ phản ánh nhịp đập kinh tế mà còn đang định hình một quỹ đạo tăng trưởng bền vững hơn cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Tuấn Kiệt