Kiểm soát nguy cơ mất an toàn từ bao bì thực phẩm: An toàn sức khỏe là hàng đầu

Ngày 28/10/2026 tại Hà Nội, Hội Khoa học Kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA) phối hợp cùng Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (NIFC), Công ty Cổ phần Tetra Pak Việt Nam và Tập đoàn TH tổ chức hội thảo “Bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn” nhân kỷ niệm 25 năm thành lập VINAFOSA (2001–2026).

Nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ vật liệu bao bì

Bao bì thực phẩm hiện đại không chỉ dừng lại ở chức năng chứa đựng, bảo quản, vận chuyển hay cung cấp thông tin sản phẩm, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát an toàn thực phẩm.

Khi vật liệu bao bì không phù hợp hoặc được sử dụng sai điều kiện khuyến cáo, các hợp chất hóa học có thể thôi nhiễm vào thực phẩm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Theo các chuyên gia tại hội thảo, mức độ an toàn và rủi ro thôi nhiễm từ bao bì phụ thuộc vào nhiều yếu tố kỹ thuật: Đặc tính vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm; loại thực phẩm (thực phẩm có tính axit, dầu mỡ, chất lỏng hay chất khô); điều kiện tác động như: nhiệt độ đun nóng/bảo quản, thời gian tiếp xúc và tính tương thích giữa vật liệu bao bì với thực phẩm.

Ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), nhấn mạnh rằng việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát các nguy cơ này phải được thực hiện dựa trên cơ sở khoa học nghiêm ngặt, tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và dựa trên kết quả kiểm nghiệm thực tế.

Thay đổi tư duy quản lý: chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo nguy cơ

Trong bối cảnh hệ thống pháp lý đang có những bước chuyển dịch lớn, công tác quản lý an toàn bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cũng được định hướng điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

Đại diện Cục An toàn thực phẩm, ông Phạm Thanh Liêm, cho biết đơn vị đã tiến hành rà soát 66 hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), trong đó có 4 QCVN chuyên biệt áp dụng cho nhóm bao bì, dụng cụ và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), quản lý các sản phẩm/nhóm sản phẩm bằng quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm do Bộ Y tế ban hành (thay bằng hình thức quản lý theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia). Theo đó, quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm sẽ chỉ quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với các nhóm sản phẩm hàng hóa thuộc đối tượng điều chỉnh.

Nếu dự thảo Luật này được thông qua, nhóm sản phẩm dụng cụ chứa đựng thực phẩm tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm thuộc đối tượng tự công bố tiêu chuẩn sản phẩm, kết hợp với tăng cường hậu kiểm, lấy mẫu giám sát sản phẩm trên thị trường.

Bao bì xanh và kinh tế tuần hoàn phải gắn liền với an toàn sức khỏe

Chuyển đổi xanh và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn là xu hướng tất yếu của ngành thực phẩm & đồ uống (F&B). Tuy nhiên, các đại diện quản lý và chuyên gia khẳng định: Một giải pháp bao bì chỉ thực sự bền vững khi cân bằng được cả hai mục tiêu: bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và giảm thiểu tác động môi trường.

Đại diện Tetra Pak Việt Nam chỉ ra rằng an toàn chất lượng thực phẩm không thể quản lý riêng rẽ ở từng khâu lẻ, mà cần có giải pháp công nghệ đồng bộ từ chế biến, đóng gói đến vận hành nhằm tối ưu hóa khả năng truy xuất nguồn gốc và phòng ngừa rủi ro.

Trong khi đó, đại diện Tập đoàn TH nhấn mạnh việc đầu tư vào bao bì thế hệ mới, tối ưu hóa quy trình sử dụng tài nguyên và nâng cao khả năng thu gom, tái chế là hướng đi bắt buộc để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hiện trách nhiệm xã hội.

Việc bảo đảm an toàn thực phẩm từ khâu bao bì không chỉ là trách nhiệm của riêng cơ quan quản lý mà đòi hỏi sự chủ động hợp tác giữa các nhà khoa học, đơn vị kiểm nghiệm và cộng đồng doanh nghiệp. Sự kết hợp giữa công nghệ đóng gói thế hệ mới, khung pháp lý minh bạch và tư duy kinh tế tuần hoàn sẽ là nền tảng cốt lõi giúp ngành thực phẩm Việt Nam phát triển bền vững và vươn tầm quốc tế.

Minh Anh