Bộ Tài chính đề xuất không cho phép hộ kinh doanh mang tên “công ty”, “tập đoàn”

Bộ Tài chính vừa đưa ra dự thảo Nghị định về đăng ký doanh nghiệp, trong đó có những quy định mới liên quan đến việc đặt tên hộ kinh doanh. Đáng chú ý nhất là quy định cấm tuyệt đối việc sử dụng những cụm từ như “công ty”, “tập đoàn”, “tổng công ty” hay “doanh nghiệp” trong tên hộ kinh doanh.

Theo lý giải từ phía cơ quan soạn thảo, điều này nhằm tránh gây nhầm lẫn giữa các loại hình kinh doanh, đặc biệt là giữa hộ kinh doanh cá thể với doanh nghiệp có tư cách pháp nhân như công ty TNHH, công ty cổ phần hay tập đoàn kinh tế. Việc đặt tên dễ gây hiểu lầm có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng cũng như gây rối loạn trong quản lý nhà nước.

Cụ thể, hộ kinh doanh sẽ bắt buộc phải có tên gồm hai thành tố: cụm từ “Hộ kinh doanh” và phần tên riêng. Tên riêng này phải được viết bằng các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Việt, cho phép dùng thêm các chữ cái như F, J, Z, W và có thể kèm số hoặc ký hiệu. Tuy nhiên, các từ ngữ, ký hiệu đi ngược với truyền thống văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục Việt Nam sẽ không được chấp nhận.

Đáng lưu ý, nếu hộ kinh doanh sử dụng tên riêng trùng với nhãn hiệu, tên thương mại, hoặc chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ, thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của chủ sở hữu hợp pháp. Nếu vi phạm, hộ kinh doanh đó phải đổi tên trong vòng 15 ngày kể từ ngày bị yêu cầu – nếu không sẽ bị cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã yêu cầu báo cáo giải trình.

Dự thảo cũng cho phép hộ kinh doanh đăng ký thêm tên bằng tiếng nước ngoài hoặc tên viết tắt, miễn là các phiên bản này xuất phát từ tên tiếng Việt gốc. Tuy nhiên, tên hộ kinh doanh vẫn không được trùng với tên của các hộ đã đăng ký khác trong cùng xã, phường hoặc đặc khu – trừ trường hợp hộ đó đã chấm dứt hoạt động.

Việc đổi tên không làm thay đổi các quyền và nghĩa vụ của hộ kinh doanh trước pháp luật. Tuy nhiên, quyết định về việc tên mới có được chấp thuận hay không lại hoàn toàn phụ thuộc vào cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã. Nếu không đồng ý, hộ kinh doanh có thể khởi kiện theo quy trình tố tụng hành chính.

Một số góc nhìn và câu hỏi đặt ra

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, việc chuẩn hóa tên gọi là cần thiết để minh bạch hóa thị trường, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng nhiều hộ kinh doanh hoạt động với quy mô gần tương đương doanh nghiệp nhưng vẫn né tránh trách nhiệm về thuế, lao động hay bảo vệ người tiêu dùng.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng quy định này có thể tạo áp lực lớn cho những hộ kinh doanh đang sử dụng tên mang tính “doanh nghiệp” từ lâu. Họ sẽ phải thay đổi toàn bộ nhận diện, thương hiệu, bảng hiệu, website, bao bì… dẫn đến chi phí chuyển đổi không nhỏ. Dù dự thảo quy định việc đổi tên không làm thay đổi quyền và nghĩa vụ, nhưng trong thực tế, việc thay đổi tên có thể ảnh hưởng đến lòng tin của khách hàng.

Ngoài ra, còn một vấn đề cần lưu ý: liệu cơ chế xét duyệt tên gọi tại cấp xã có đủ công bằng, minh bạch và nhất quán? Trong khi doanh nghiệp phải qua các bước kiểm tra khắt khe khi đăng ký tên tại cấp tỉnh, thì hộ kinh doanh lại do cấp xã xét duyệt, nơi có thể thiếu nguồn lực chuyên môn, dễ dẫn đến sai lệch hoặc lạm quyền.

Việc cấm hộ kinh doanh sử dụng những cụm từ dễ gây hiểu nhầm như “công ty”, “tập đoàn” là bước đi đúng trong mục tiêu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo trật tự pháp lý. Tuy nhiên, để quy định này đi vào thực tế một cách hiệu quả, cần có thêm hướng dẫn rõ ràng về lộ trình áp dụng, cơ chế hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi, và đặc biệt là giám sát chặt chẽ việc thực thi ở cấp cơ sở.

Minh Hoàng