Khơi thông “dòng vốn xanh”, đòn bẩy đưa doanh nghiệp tiến tới Net Zero 2050

Tại hội thảo “Nâng cao hiệu quả dòng vốn tín dụng xanh, động lực cho tăng trưởng kinh tế” diễn ra vào chiều 23/6, các chuyên gia nhận định tín dụng xanh đã có bước phát triển vượt bậc. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến nay đã có 82 tổ chức tín dụng tham gia cấp tín dụng xanh với tổng dư nợ đạt trên 828.000 tỷ đồng.

Con số này đánh dấu mức tăng trưởng ấn tượng, gấp 4,6 lần so với thời điểm bắt đầu triển khai vào năm 2017. Tốc độ tăng trưởng bình quân của mảng này luôn duy trì ở mức trên 20% mỗi năm trong giai đoạn 2017-2025.

Cơ cấu dư nợ tín dụng xanh hiện nay tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm. Trong đó, nông, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học chiếm trên 32%; năng lượng xanh chiếm trên 30%; dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,7 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 30% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Dù đạt được những kết quả khả quan, quy mô tín dụng xanh hiện chỉ mới chiếm khoảng 4,2 - 4,5% tổng dư nợ của nền kinh tế. Thực tế triển khai vẫn đang vấp phải nhiều rào cản khiến dòng vốn chưa thể đến đúng địa chỉ và nhu cầu.

Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), chỉ ra rằng các tổ chức tín dụng đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin quy hoạch dự án xanh cũng như giám sát tình hình tuân thủ quy định môi trường của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, khung pháp lý cho tín dụng xanh hiện vẫn nằm rải rác ở nhiều văn bản khác nhau, gây ra sự thiếu thống nhất trong nhận thức về dự án xanh và phân loại xanh.

Đặc biệt, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đang đối mặt với thách thức lớn về năng lực quản trị, thiếu dữ liệu phát thải và khó đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) để có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, việc hoàn thiện hệ sinh thái tài chính xanh là yêu cầu cấp thiết. Các chuyên gia và đại diện ngân hàng đã đề xuất một số giải pháp trọng tâm.

Ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank cho rằng, Việt Nam cần sớm hoàn thiện một hệ thống quy định thống nhất về tín dụng xanh (trong đó trọng tâm về hệ thống ngành kinh tế xanh) và có các cơ chế hỗ trợ khách hàng.

Đối với nhóm khó khăn từ phía khách hàng, các tổ chức cần đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ, tư vấn kỹ thuật và nâng cao năng lực lập hồ sơ môi trường và báo cáo ESG, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các tiêu chuẩn hữu cơ, tiêu chuẩn tuần hoàn và các chứng nhận quốc tế.

“Ngân hàng sẽ tiếp tục tối ưu hóa nguồn vốn, ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các dự án xanh có tác động lan tỏa lớn; tiếp tục cải thiện các chính sách nội bộ để tích hợp ESG nói chung và hoạt động đánh giá rủi ro môi trường xã hội nói riêng vào quy trình cấp tín dụng. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa hệ thống ngân hàng, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, tín dụng xanh hoàn toàn có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển bền vững”, ông Ngọc cho biết.

Tương tự, ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, để tín dụng xanh thực sự trở thành dòng vốn chủ đạo phục vụ chuyển đổi xanh, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường phối hợp liên ngành và xây dựng cơ chế giám sát minh bạch, hiệu quả.

Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện chính sách, điều quan trọng là đưa các chính sách vào thực tiễn, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng mạnh dạn cấp vốn, doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận nguồn vốn xanh và các dự án xanh được triển khai rộng rãi.

Về định hướng thời gian tới, bà Hà Thu Giang cho biết, NHNN sẽ tiếp tục triển khai các nhiệm vụ theo Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030 và Đề án triển khai kết quả Hội nghị COP26.

Theo đó, NHNN sẽ chỉ đạo các tổ chức tín dụng tập trung nguồn vốn vào các dự án thuộc Danh mục phân loại xanh theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg; khuyến khích thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ lãi suất cho các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG; mở rộng hợp tác quốc tế nhằm tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật, tài chính cho lĩnh vực tài chính xanh; tăng cường đào tạo về tài chính xanh và quản trị ESG cho đội ngũ cán bộ ngân hàng; đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của các tổ chức tín dụng và khách hàng về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Minh Anh