Khơi thông chuỗi – Hàng hóa vùng dân tộc thiểu số bứt phá nhờ liên kết vùng

Trong bức tranh phát triển kinh tế của Việt Nam, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi vẫn được xem là “kho báu” tiềm năng với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, sản vật đặc trưng và bản sắc văn hóa độc đáo. Tuy nhiên, lợi thế ấy lâu nay vẫn chưa được khai thác hiệu quả do sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi và khó tiếp cận thị trường hiện đại.

Tại tỉnh Tuyên Quang, hiện đã có 12 sản phẩm được cấp chỉ dẫn địa lý và hơn 450 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 2 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Nhiều địa phương khác như Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn, Yên Bái… cũng sở hữu hàng trăm sản phẩm nông sản, dược liệu, thủ công mỹ nghệ mang dấu ấn địa phương. Nhưng phần lớn vẫn gặp khó trong khâu tiêu thụ và phát triển thương hiệu bền vững.

Bước tiến từ hội nghị liên kết vùng

Nhằm khắc phục điểm nghẽn đó, Hội nghị “Xúc tiến thương mại – Kết nối giao thương – Hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm hàng hóa vùng miền năm 2025” vừa được Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp cùng Sở Công Thương Tuyên Quang tổ chức.

Sự kiện quy tụ đại diện 15 tỉnh miền núi phía Bắc, hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã và các hệ thống phân phối lớn trong cả nước. Tại đây, nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác đã được ký kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, hướng tới tiêu thụ các sản phẩm đặc sản vùng miền, nông sản và sản phẩm OCOP.

Đáng chú ý, chương trình cũng thúc đẩy chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại: đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, tích hợp truy xuất nguồn gốc, quảng bá online – giúp người tiêu dùng cả nước dễ dàng tiếp cận hàng hóa vùng cao. Nhiều địa phương đang tiến tới mô hình kết nối “3 trong 1”: xúc tiến thương mại – du lịch – tiêu dùng, gắn sản phẩm địa phương với trải nghiệm du lịch sinh thái và văn hóa.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, liên kết vùng không chỉ là cơ chế phối hợp mà còn là động lực phát triển chuỗi giá trị. Khi 15 tỉnh miền núi cùng hợp tác, dữ liệu thị trường, vùng nguyên liệu và quy hoạch sản phẩm chủ lực (như chè, quế, dược liệu, thủ công mỹ nghệ) sẽ được chia sẻ, giúp hình thành chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ khép kín.

Song song đó, hạ tầng giao thông và logistics đang được đầu tư mạnh mẽ. Riêng tại Thái Nguyên, giai đoạn 2022–2025, địa phương đã huy động hơn 4.299 tỷ đồng đầu tư cho 1.380 công trình giao thông nông thôn, mở lối cho nông sản vùng cao tiếp cận các thị trường lớn nhanh hơn, giảm chi phí vận chuyển và thất thoát.

Thách thức và hướng đi dài hạn

Dù đạt kết quả tích cực, quá trình phát triển hàng hóa vùng DTTS vẫn còn nhiều rào cản: năng lực quản trị của hợp tác xã còn yếu, thiếu vốn và kinh nghiệm tiếp thị; sản phẩm chưa đạt chuẩn về bao bì, truy xuất nguồn gốc; nhiều thỏa thuận hợp tác sau khi ký kết chưa có cơ chế giám sát cụ thể.

Theo các chuyên gia, để hàng hóa vùng dân tộc thực sự “vươn xa”, cần đồng thời triển khai ba nhóm giải pháp:

1. Tập trung vùng nguyên liệu và chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế.

2. Xây dựng thương hiệu đặc sản vùng miền, gắn với câu chuyện văn hóa và du lịch bản địa.

3. Đẩy mạnh chuyển đổi số và logistics vùng núi, tạo điều kiện đưa sản phẩm vào chuỗi phân phối hiện đại, sàn thương mại điện tử.

Hội nghị xúc tiến thương mại tại Tuyên Quang được ví như “bàn khởi động” cho một hành trình mới – nơi hàng hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ “có mặt” mà còn “đứng vững” trên thị trường.

Khi các trụ cột liên kết vùng – chuyển đổi số – xây dựng thương hiệu được triển khai đồng bộ, vùng miền núi phía Bắc sẽ không chỉ là “vựa đặc sản” mà còn là trung tâm cung ứng hàng hóa đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam.

Thanh Thảo