Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo - Động lực chiến lược đưa Việt Nam vào kỷ nguyên thịnh vượng

Chiều 16/5 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức chương trình "Ngày hội Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5", với sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng, lãnh đạo các bộ ngành, đại diện các cơ quan ngoại giao quốc tế, cùng hàng trăm nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước.

Với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Đột phá đưa đất nước bước vào kỷ nguyên giàu mạnh, thịnh vượng”, sự kiện được tổ chức đồng thời tại 63 Sở KH&CN trên toàn quốc thông qua cầu truyền hình trực tuyến, thể hiện quy mô và tầm vóc chiến lược của khoa học công nghệ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Khơi nguồn trí tuệ - Thắp lửa đổi mới

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là động lực, mà còn là sứ mệnh quốc gia”. Theo ông, Bộ KH&CN hiện nay là “năm ngón tay trên một bàn tay” - gồm KH&CN, Sở hữu trí tuệ, Đổi mới sáng tạo, Tiêu chuẩn đo lường chất lượng và Chuyển đổi số – tạo thành một chỉnh thể hoàn chỉnh cho sự phát triển.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng cho biết, Bộ sẽ thúc đẩy cải cách toàn diện về thể chế, cơ chế tài chính, đánh giá kết quả nghiên cứu, nhằm đưa khoa học đi vào cuộc sống, giải quyết các vấn đề lớn của quốc gia và nâng cao chất lượng sống của người dân. “Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho Chủ nghĩa xã hội thắng lợi”, ông nói, nhắc lại lời căn dặn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh cách đây 62 năm.

Quốc sách hàng đầu – Cơ hội bứt phá

Phát biểu tại chương trình Ngày hội, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, là “chìa khóa quan trọng” để tái cơ cấu nền kinh tế, xác lập mô hình tăng trưởng mới, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Trong bối cảnh toàn cầu chuyển mình với AI, IoT, với chuyển đổi xanh, Việt Nam có nhiều thách thức và cơ hội bứt phá. Chính phủ xác định, KHCN, ĐMST là con đường ngắn nhất, là yếu tố sống còn để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, bao trùm, tự chủ, tự lực, thực hiện thành công mục tiêu 100 năm của đất nước. 

Trong đó, KHCN, ĐMST là động lực cho tăng trưởng kinh tế, là nền tảng cho Việt Nam thịnh vượng, là công cụ chiến lược để nâng cao năng suất lao động, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. 

Hợp tác quốc tế – Động lực lan tỏa

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Anh tại Việt Nam, ông Iain Frew, khẳng định Việt Nam đang đi đúng hướng khi nhanh chóng đổi mới tư duy, chính sách và đầu tư cho KH&CN, đặc biệt là thông qua Nghị quyết 57. Ông nhấn mạnh vai trò then chốt của hợp tác quốc tế và đánh giá cao các dự án chung giữa Anh và Việt Nam trong lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghệ và năng lượng tái tạo.

Ông Iain Frew cho biết thêm, hợp tác nghiên cứu và ĐMST giữa Vương quốc Anh và Việt Nam đã kéo dài hơn 10 năm, tập trung vào phát triển bền vững với 80 dự án nghiên cứu chung trong lĩnh vực bệnh truyền nhiễm, nông nghiệp, khả năng phục hồi môi trường, công nghệ chuyển đổi và quản trị nghiên cứu.

"Gần đây, chúng tôi đã công bố 6 dự án hợp tác lớn về kháng thuốc kháng sinh và các bệnh nhiệt đới bị lãng quên, 3 dự án lớn về nuôi trồng thủy sản bền vững và một số dự án về AI, chất bán dẫn và năng lượng tái tạo. Rất vui mừng khi những dự án này quy tụ các trường đại học hàng đầu từ hai quốc gia như Đại học Oxford, King's College London, Imperial College London, Đại học Stirling, Đại học Y Hà Nội, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Cần Thơ, v.v...", ông Iain Frew bày tỏ.

Vinh danh trí tuệ – Cam kết hành động

Tại chương trình, nhiều công trình KH&CN tiêu biểu năm 2024 đã được vinh danh, cùng với lễ công bố các cam kết hợp tác nghiên cứu từ 10 nhóm nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà sáng chế trong các lĩnh vực then chốt như: Nghiên cứu sản xuất thuốc điều trị ung thư theo cơ chế di truyền; phát triển chip AI ứng dụng cho thiết bị thông minh tại biên (Edge-AI); thiết kế máy móc phục vụ nông nghiệp tuần hoàn; làm chủ công nghệ y tế tiên tiến như nút mạch não và hỗ trợ tim; sản xuất phần mềm trí tuệ nhân tạo ngôn ngữ tiếng Việt “Make in Vietnam”.

 Lần đầu tiên, một lễ công bố cam kết khoa học cấp quốc gia được tổ chức đồng bộ, thể hiện rõ định hướng ứng dụng mạnh mẽ, đưa KH&CN trở thành động lực tăng trưởng thực sự.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Bộ KH&CN công bố Chương trình hành động và sứ mệnh mới của Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED) - một thiết chế tài trợ khoa học được tái cấu trúc nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ KH&CN.

Bên cạnh các cam kết nghiên cứu, Chương trình Ngày hội KH&CN năm nay còn vinh danh các sáng kiến tiêu biểu từ Cuộc thi “Sáng kiến Khoa học 2025” do Báo VnExpress phối hợp tổ chức, với tổng giá trị giải thưởng gần 1 tỷ đồng.  

Ngày hội Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5 mang thông điệp mạnh mẽ: KH&CN, ĐMST và CĐS không chỉ là chìa khóa phát triển, mà chính là sứ mệnh kiến tạo tương lai Việt Nam. Với tinh thần tiên phong, Bộ KH&CN cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng khoa học, doanh nghiệp và người dân, kiến tạo một hệ sinh thái đổi mới toàn diện – nơi mỗi ý tưởng sáng tạo đều có cơ hội trở thành hiện thực, mỗi sản phẩm khoa học đều góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đỗ Khuyến (Tổng hợp)