Khánh Sky, Vua Quạt cùng bị khởi tố: Luật sư nói gì?

Theo thông tin được công bố, Nguyễn Văn Hợi bị khởi tố về hai tội danh gồm “Gây rối trật tự công cộng” và “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội “Gây rối trật tự công cộng”, trong khi Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Vụ việc bắt nguồn từ những mâu thuẫn trên mạng xã hội liên quan hoạt động quyên góp ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai giữa Bùi Xuân Huấn (tức Huấn “Hoa hồng”) và ông Trần Đình Tiệp.

Trước đó, ngày 29/7, Nguyễn Văn Hợi và Hồ Văn Khoa đến xưởng của ông Trần Đình Tiệp tại xã Tam Giang, tỉnh Bắc Ninh, chửi bới, đe dọa và livestream trên mạng xã hội. Vụ việc thu hút sự chú ý của dư luận.

Trao đổi về góc độ pháp lý, TS. luật sư Đặng Văn Cường, Văn phòng Luật sư Chính Pháp, cho rằng pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền tự do ngôn luận và quyền bày tỏ quan điểm của cá nhân trước các vấn đề xã hội. Việc sử dụng internet, mạng xã hội cũng không bị hạn chế, song các quyền này phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, người sử dụng mạng xã hội phải bảo đảm tính chính xác, trung thực của thông tin, không được lợi dụng việc đăng tải, chia sẻ nội dung để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Việc đưa thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin bịa đặt, xuyên tạc, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc sử dụng mạng xã hội để đăng tải nội dung có tính chất bạo lực, đe dọa, uy hiếp tinh thần người khác có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với hành vi của Nguyễn Văn Hợi và Hồ Văn Khoa, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng nếu việc livestream, chửi bới, đe dọa, thách thức trên mạng được thực hiện liên tục, sau đó các cá nhân còn trực tiếp đến địa điểm kinh doanh hoặc nơi ở của người khác để tiếp tục phát trực tiếp, làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và gây tác động tiêu cực đến trật tự xã hội thì hành vi có thể đã vượt quá giới hạn của quyền tự do ngôn luận.

Theo phân tích của luật sư, việc Hợi và Khoa đến nhà ông Tiệp để livestream, có những lời lẽ ngông cuồng, thể hiện thái độ coi thường pháp luật và gây bức xúc trong dư luận là những tình tiết cần được xem xét khi đánh giá dấu hiệu cấu thành tội “Gây rối trật tự công cộng”.

Tội danh này được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự. Theo đó, tùy tính chất, mức độ và các tình tiết cụ thể, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Trường hợp thuộc các tình tiết quy định tại khoản 2 Điều 318, như có tổ chức, dùng vũ khí, hung khí hoặc có hành vi phá phách, xúi giục người khác gây rối, hành hung người can thiệp bảo vệ trật tự công cộng hoặc tái phạm nguy hiểm, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 2 đến 7 năm.

Liên quan đến Hồ Văn Khoa, nếu quá trình điều tra xác định người này có tiền án và thuộc trường hợp tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm thì đây cũng là tình tiết có thể được xem xét theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Theo quy định tại Điều 52 và Điều 53 Bộ luật Hình sự, tái phạm và tái phạm nguy hiểm có thể được xem xét là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự hoặc tình tiết định khung, tùy thuộc vào tính chất của tội phạm và các điều kiện cụ thể.

Trong khi đó, Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”, quy định tại Điều 331 Bộ luật Hình sự.

Theo Điều 331, người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, có thể bị xử lý hình sự nếu đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

Trường hợp thuộc khoản 2 Điều 331, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 2 đến 7 năm.

Tuy nhiên, luật sư Đặng Văn Cường lưu ý, việc xác định trách nhiệm hình sự và mức hình phạt cụ thể đối với ông Trần Đình Tiệp còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, chứng cứ thu thập được, nhận thức của bị can về hành vi, hậu quả thực tế và các tình tiết liên quan.

Ở một góc nhìn khác, luật sư Hoàng Trọng Giáp, Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng hành vi của Hợi và Khoa có dấu hiệu gây rối trật tự công cộng khi được thực hiện tại nơi công cộng, có tính chất phản cảm, trước sự chứng kiến của nhiều người và gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại địa phương.

Theo luật sư Hoàng Trọng Giáp, việc các đối tượng livestream trên mạng xã hội, thu hút lượng tương tác lớn và tạo ra những tác động tiêu cực trên không gian mạng cũng là yếu tố cần được xem xét khi đánh giá tính chất, mức độ của hành vi.

Luật sư cho rằng trong trường hợp hành vi của Hợi và Khoa được xác định cấu thành tội “Gây rối trật tự công cộng”, mức hình phạt sẽ phụ thuộc vào khoản áp dụng tại Điều 318 Bộ luật Hình sự cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Vụ án cũng đặt ra vấn đề về ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận và hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc một cá nhân bày tỏ quan điểm, tranh luận hoặc phê bình trên mạng xã hội không mặc nhiên cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, nếu lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm, đe dọa, vu khống, phát tán thông tin sai sự thật hoặc thực hiện các hành vi gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác và trật tự xã hội thì có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Đặc biệt, khi những nội dung tranh cãi, xúc phạm hoặc đe dọa được đưa lên mạng xã hội nhằm thu hút lượt xem, tương tác và gia tăng sức ảnh hưởng, tác động của hành vi có thể vượt ra ngoài phạm vi một cuộc tranh luận thông thường.

Vụ việc cũng cho thấy người sử dụng mạng xã hội phải chịu trách nhiệm đối với nội dung và hành vi của mình. Không gian mạng không phải là nơi người dùng được miễn trừ trách nhiệm pháp lý.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, bên cạnh việc xử lý các hành vi vi phạm, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa trên không gian mạng, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng trong phát hiện, hạn chế và gỡ bỏ nội dung độc hại; cải thiện cơ chế xác thực danh tính và xây dựng hệ thống cảnh báo, tiếp nhận, xử lý nhanh các nội dung có tính chất đe dọa, bạo lực, xúc phạm.

Đồng thời, việc giáo dục kỹ năng số cho trẻ em, thanh thiếu niên cũng cần được chú trọng, giúp người dùng nhận diện thông tin sai lệch, hiểu rõ giới hạn của quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng.

Việc khởi tố các bị can trong vụ án là bước tố tụng để cơ quan chức năng tiếp tục điều tra, làm rõ các hành vi liên quan. Trách nhiệm hình sự và mức hình phạt cụ thể đối với từng bị can sẽ được xác định trên cơ sở kết quả điều tra, chứng cứ và các quy định của pháp luật.

Triệu Lộc