Khánh Hòa: Nạn khai thác cát lậu trên các sông, suối lại tái diễn

Nhộn nhịp ghe, bè khai thác.

Thời gian qua, PV Thương hiệu & Pháp luật nhận được nhiều phản ánh của các hộ dân sống bên dòng sông Cái cũng như sống cạnh một số khe suối thuộc các xã Diên Lâm, Diên Đồng ( huyện Diên Khánh) và Khánh Đông ( huyện Khánh Vĩnh). Những hộ dân này đều cho biết từ sau Tết Nguyên Đán 2023, nạn khai thác cát không phép lại rộ lên nơi đây.

 Để làm sáng tỏ thông tin trên, liên tục trong những ngày cuối tháng 2/2023, Pv có mặt ghi nhận thực tế. Chiều các ngày từ 22 đến 26, chúng tôi nhận thấy tại đoạn sông Cái chảy qua thôn Hạ thuộc xã Diên Lâm hướng sang phía bên kia sông thuộc xã Diên Phước luôn có ít nhất 2 chiếc ghe liên tục hoạt động. Những người trên ghe sử dụng sào tre có độ dài chừng 5m buộc những đầu ống hút lớn liên tục thọc sâu xuống lòng sông. Mỗi chiếc ghe như vậy có thể chứa khoảng 7m3 nhưng chỉ chừng chưa tới 1 giờ đồng hồ thì cát đã được hút đầy và ghe di chuyển đến những bãi dọc bờ sông hướng về phía thành phố Nha Trang để "lên hàng".

Khi màn đêm buông xuống là lúc hoạt động này càng trở nên nhộn nhịp hơn. Ghi nhận của Pv vào lúc 20h30 ngày 24/2/2023 cho thấy ngay dưới chân cầu Phú Cốc trên tỉnh lộ 2 có 4 chiếc ghe đang đua nhau hút cát, tiếng máy nổ rền vang xé toạc màn đêm. Phát hiện thấy việc ghi hình của chúng tôi, các ghe này vội vã tháo lui khỏi hiện trường.

Chị H ( một người dân xin được dấu tên) sinh sống tại đây cho biết : “ Ban chiều họ hút ngay bãi nhà tôi thẳng xuống, nơi này cách đường tỉnh lộ 2 chừng mấy trăm mét tương đối vắng nên họ hút liên tục cả ngày.  Thường thì cắm neo giữa sông rồi sục vòi vào hút chứ không vào sát bờ. Đêm xuống thì cả đoàn hút bất chấp chú ạ.”

Còn anh N chỉ tay về phía bờ sông thuộc xã Diên Phước và cho biết thêm : “ Chú có thấy bờ sông lở đó không?  Suốt ngày đêm cứ hút rồi chạy đi chạy lại, tiếng máy cứ phành phạch như thế làm sao chúng tôi nghỉ ngơi được. Chúng tôi có báo UBND xã Diên Lâm, xã cũng có bắt đấy nhưng rồi chẳng hiểu sao mấy hôm sau lại thấy hút trở lại”.

Không riêng gì tại vị trí này, tại gần cầu treo thuộc xã Diên Đồng chúng tôi cũng nhận thấy bè hút cát đang neo đậu bên một đoạn đường đắp thẳng ra giữa dòng để thuận tiện cho việc khai thác và vận chuyển cát. Việc đắp đường này chắc chắn sẽ làm thay đổi dòng chảy, gây ảnh hưởng dẫn đến xói lở phía bờ đối diện.

 Tại thôn Cẩm Sơn thuộc xã Diên Thọ, trong ngày 22/2/2023, PV cũng ghi nhận tại một bến cát gần trạm bơm có tới 2 chiếc ghe đang neo đậu. Phía trên bờ, cát được gom thành đống bên cạnh một chiếc máy múc màu xanh. Dấu vết tại đây cho thấy có thể việc bơm hút được diễn ra trong đêm do mặt bãi còn ướt và đường ống thoát vẫn còn rỉ nước. 

Tại thôn Suối Thơm thuộc xã Khánh Đông, ngay kề cầu tràn mới được xây dựng cũng xuất hiện một bè hút neo đậu. Cách chừng 10m, cát được vun đống bên cạnh một chiếc “ xe độ” có gắn sẵn sàng cát trên thùng. Khi chúng tôi có mặt ghi nhận, chủ nhân của chiếc xe này vừa bày hoa quả cúng bái xong, nhang vẫn đang còn nghi ngút khói.

 Khó khăn trong xử lí ?         

Tại hầu hết các địa phương nêu trên, PV đều gửi thông tin, hình ảnh và vị trí có dấu hiệu vi phạm tới lãnh đạo UBND xã để phối hợp. Ông Nguyễn Thanh Tuấn, Chủ tịch xã Khánh Đông khi nhận được tin báo qua điện thoại đã cho biết ông sẽ cho xác minh lại và xử lí vì lâu nay trên địa bàn việc khai thác cát hầu như đã chấm dứt.

Tại xã Diên Lâm, ngay trong buổi chiều ngày 24/2/2023, khi chúng tôi theo dấu di chuyển của một chiếc ghe đầy cát tới một bến tồn tại lâu nay ở cuối xã thì ghi nhận một chiếc xe tải ben đang bị cán bộ công an xã Diên Lâm bắt quả tang vi phạm. Cán bộ này cho biết, khi phát hiện ra sự có mặt của anh thì lái xe vội vàng đổ khoảng 3m3 cát trở lại bãi. Tuy nhiên với hình ảnh có được cùng một số vật dụng chuyên dùng như sàng, vòi ống dùng để bơm cát lên xe còn nguyên hiện trạng, lực lượng công an xã đã áp tải chiếc xe này về trụ sở UBND.

Bà Phan Thị Thùy Dương, Chủ tịch UBND xã cho biết Diên Lâm là một trong những địa phương rất quyết liệt trong công tác đấu tranh phòng chống khai thác khoáng sản trái phép. UBND xã đã chỉ đạo lực lượng công an phối hợp các lực lượng khác liên tục đẩy đuổi cũng như tiến hành bắt giữ các phương tiện vi phạm. Tuy nhiên, với những phương tiện bị bắt giữ thì mức phạt hành chính rất thấp không đủ sức răn đe. Lực lượng của xã gặp khó khăn về phương tiện trong khi các đối tượng thường khai thác ở khu vực giữa sông là giáp ranh của 2 xã, và thường khai thác mạnh về đêm.

“ Hiện tại, UBND huyện Diên Khánh đã trang bị cho xã chúng tôi 1 chiếc xuồng, chúng tôi sẽ sử dụng để phát huy hiệu quả hơn nữa trong đấu tranh với các đối tượng vi phạm trong thời gian sắp tới”- bà Thùy Dương phấn khởi cho biết thêm.

 Trao đổi thông tin với báo chí, ông Nguyễn Lưu Truyền- Phó trưởng phòng Tài nguyên-Môi trường huyện Diên Khánh xác nhận trước tình hình khai thác cát trái phép diễn biến phức tạp như trên, huyện Diên Khánh đã có kế hoạch phối hợp với UBND TP. Nha Trang quản lí, xử lí đối với cát tặc, phối hợp với cơ quan công an điều tra hoạt động khai thác cát trên sông Cái.

“ Huyện đã có văn bản chỉ đạo Phòng TNMT, chính quyền các xã nơi sông Cái chảy qua tăng cường kiểm tra xử lí hoạt động khai thác cát cát trái phép”- ông Nguyễn Lưu Truyền thông tin.

Mong rằng các cấp chính quyền nhanh chóng vào cuộc để người dân đỡ lo lắng đồng ruộng bị xói lở, và có được giấc ngủ yên mỗi đêm, đảm bảo sức khỏe phục vụ lao động sản xuất.  

Mạnh Hùng