Kết nối nông sản vùng đồng bằng sông Hồng, hướng tới thị trường Tết

Tại diễn đàn, một trong những vấn đề cốt lõi được thảo luận là sự chênh lệch giữa sản lượng và chất lượng xuất khẩu. Ông Bùi Kiên Cường, đại diện Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp Vàng cho biết, nhu cầu nhập khẩu hành của Ấn Độ và nhiều thị trường châu Á là rất lớn. Tuy nhiên, nghịch lý “được mùa, mất giá” vẫn liên tục tái diễn ở các vùng trồng hành trong nước.

Theo ông Cường, nguyên nhân cốt lõi không nằm ở sản lượng mà ở chất lượng, cụ thể là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRL) vượt ngưỡng cho phép. Đây là tiêu chí bắt buộc trong xuất khẩu, song lại đang là điểm yếu phổ biến trong sản xuất hành hiện nay.

Đối với các loại cây mẫn cảm như hành, việc áp dụng tư duy canh tác cũ của lúa hay hoa màu sẽ không thể đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Do đó, việc tổ chức lại sản xuất trên diện rộng, thay thế sản xuất manh mún bằng quy trình đồng bộ từ vật tư đầu vào đến thu hoạch là yêu cầu cấp thiết để khai thác các thị trường tiềm năng.

Cũng tại diễn đàn, các đại biểu thống nhất đánh giá cao việc sản xuất cây vụ đông tại các tỉnh phía Bắc ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong cơ cấu ngành trồng trọt; nhiều địa phương coi đây là vụ sản xuất chính trong năm, đem lại giá trị kinh tế cao, góp phần bảo đảm nguồn cung nông sản cho thị trường, nhất là dịp cuối năm, Tết Nguyên đán.

Tuy nhiên, việc trồng cây vụ đông hiện chưa có liên kết thị trường chặt chẽ, năng lực chế biến còn hạn chế, chi phí logistics lớn trong khi yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thị trường xuất khẩu ngày càng cao...

Ông Hồ Việt Hoàn, Giám đốc Hợp tác xã Hoàng Nam Phát (Hải Phòng) cho rằng, điểm nghẽn của vụ đông là khâu tiêu thụ và kiến nghị có cơ chế vay vốn ưu đãi cho đầu tư kho lạnh, thiết bị đóng gói, kết nối với các chuỗi bán lẻ, hỗ trợ cho kết nối với chế biến sâu.

Ở góc độ quản lý nhà nước, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, kiểm soát sản xuất và truy xuất nguồn gốc hiện không chỉ đặt ra với nông sản xuất khẩu hay phân khúc cao cấp, mà cả thị trường nội địa.

Theo bà Hương, nhiều nghị định thư xuất khẩu sang Trung Quốc tiếp tục được chuẩn hóa đối với các mặt hàng như chuối, dưa hấu, mít; trong khi thị trường Australia đã chính thức mở cửa cho bưởi Việt Nam. Đây là tín hiệu tích cực để ngành trồng trọt mở rộng thị trường trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, đánh giá chung về vụ Đông năm nay tại khu vực phía Bắc, bà Hương cho biết diện tích gieo trồng đạt khoảng 380.000 ha, trong bối cảnh dư địa đất đai vẫn còn lớn. Định hướng của ngành là xác lập vụ đông như một vụ sản xuất chính, góp phần tăng giá trị trên đơn vị diện tích, nâng thu nhập cho nông dân và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

Bà Ngô Thị Thu Hồng, Tổng Giám đốc Công ty CP AMEII Việt Nam, nhận định đây là cơ hội lớn để nông sản Việt gia tăng thị phần do các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc và Đài Loan gặp khó khăn vì mất mùa. Hiện nay, các doanh nghiệp đang tập trung bao tiêu cà rốt, bắp cải, ớt... để xuất khẩu sang Hàn Quốc và phục vụ nhu cầu chế biến kim chi. Để làm được điều này, các vùng trồng phải đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP – được coi là “giấy thông hành” để giữ vững thị trường.

Để hướng tới thị trường Tết bền vững, các chuyên gia và nhà quản lý đã đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang rà soát Điều 64 Luật Trồng trọt để tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho việc truy xuất nguồn gốc, phục vụ cả xuất khẩu chính ngạch và tiêu thụ nội địa.

Bên cạnh đó, việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào quảng bá và xúc tiến thương mại được xem là công cụ hữu hiệu để tăng hiệu quả tiêu thụ. Các hợp tác xã kiến nghị cần có cơ chế vay vốn ưu đãi để đầu tư kho lạnh, thiết bị đóng gói và chế biến sâu nhằm kéo dài thời gian xuất khẩu, giảm phụ thuộc thời vụ. Đồng thời, đề xuất các chính sách hỗ trợ chi phí logistics, đặc biệt tại khu vực cảng Hải Phòng, để tăng sức cạnh tranh cho nông sản.

Minh Phương