Hơn 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công cho năm 2026

Trong cơ cấu vốn năm nay, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu về quy mô và tác động lan tỏa. Theo số liệu Bộ Tài chính, TP. Hồ Chí Minh nằm trong nhóm địa phương có tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân cả nước trong tháng đầu năm.

Với tỷ trọng vốn đầu tư công lớn và nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đang triển khai, tiến độ giải ngân tại hai trung tâm kinh tế này có ảnh hưởng đáng kể tới tổng mức thực hiện chung của cả nước. Nếu Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh duy trì được nhịp độ giải ngân ổn định ngay từ quý I và II, áp lực dồn vốn vào cuối năm ở cấp quốc gia sẽ giảm đáng kể.

Báo cáo vĩ mô tháng 1/2026 của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, trong tổng mức kế hoạch đầu tư công năm 2026, có khoảng 972,5 nghìn tỷ đồng đã được phân bổ chi tiết ngay từ đầu năm, tương đương trên 96% kế hoạch. Tỷ lệ phân bổ cao ngay trong tháng đầu năm phản ánh sự chủ động hơn ở khâu giao vốn và chuẩn bị dự án, tạo nền tảng để tiến độ triển khai có thể được đẩy nhanh nếu các thủ tục đầu tư được hoàn tất đúng kế hoạch.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân thực tế vẫn ở mức thấp so với kế hoạch năm. VDSC ghi nhận, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) tháng 1 đạt khoảng 43,1 nghìn tỷ đồng, tăng 19,3% so với cùng kỳ nhưng chỉ tương đương 4,8% kế hoạch năm.

Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) cũng xác nhận mức 4,8% và cho rằng chi đầu tư thường tăng chậm trong giai đoạn đầu năm do các đơn vị hoàn thiện thủ tục. Tương tự, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN) đánh giá, mức độ tác động ở trạng thái “trung lập” khi tiến độ mới đạt dưới 5% kế hoạch.

Số liệu Bộ Tài chính cho thấy giá trị giải ngân tháng 1 đạt 19.132,8 tỷ đồng, tương đương 2% kế hoạch Thủ tướng giao. Với quy mô kế hoạch trên 1 triệu tỷ đồng, mỗi 1% tương đương hơn 10.000 tỷ đồng. Như vậy, để đạt 100% kế hoạch, bình quân mỗi tháng còn lại cần giải ngân khoảng 86.000 - 90.000 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần mức thực hiện trong tháng đầu năm. Điều này đồng nghĩa, vai trò của các địa phương có quy mô vốn lớn, đặc biệt là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, sẽ mang tính quyết định trong việc duy trì nhịp độ giải ngân chung.

Về tác động sản xuất, VDSC cho biết chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 1 tăng 21,54% so với cùng kỳ; ngành chế biến chế tạo tăng 23,6%. Dù mức tăng chịu ảnh hưởng từ nền thấp năm trước, sự cải thiện ở nhóm kim loại và vật liệu xây dựng cho thấy kỳ vọng về đầu tư hạ tầng đang hỗ trợ sản xuất. Tuy nhiên, nếu tiến độ giải ngân không được cải thiện sớm, hiệu ứng lan tỏa này có thể suy giảm khi doanh nghiệp điều chỉnh sản lượng theo dòng tiền thực tế.

Theo các công ty chứng khoán, nhìn tổng thể, quy mô vốn và tiến độ phân bổ năm 2026 tạo dư địa tài khóa lớn hơn các năm trước, song khoảng cách giữa kế hoạch và thực hiện ngay trong tháng đầu năm đặt ra yêu cầu điều phối tiến độ theo quý, tránh tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào tăng tốc cuối năm.

Với khối lượng vốn còn lại trên 950 nghìn tỷ đồng sau tháng 1, các chuyên gia phân tích kinh tế - tài chính cho rằng, cấu trúc thời gian giải ngân trở thành yếu tố quyết định. Nếu tiến độ trong quý I và II chỉ đạt khoảng 15 - 20% kế hoạch, khối lượng phải thực hiện trong hai quý cuối năm sẽ vượt 600 - 700 nghìn tỷ đồng, tạo áp lực lớn lên hệ thống thi công và cung ứng.

Từ thực tiễn giải ngân những năm gần đây, đặc biệt là năm 2025 vừa qua, các “điểm nghẽn” quen thuộc tiếp tục được nhận diện như: chậm giải phóng mặt bằng; thiếu vật liệu xây dựng; vướng mắc cơ chế chính sách; năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều, nhất là tại cấp cơ sở khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Để khắc phục, Chính phủ và Bộ Tài chính đã sớm ban hành nhiều văn bản đôn đốc, hướng dẫn, trong đó yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát, điều chỉnh phương án phân bổ vốn, nhập đầy đủ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư công và trên TABMIS (hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc), bảo đảm đủ điều kiện giải ngân.

Một điểm nhấn quan trọng được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề cập đến nhiều lần là yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phát huy vai trò người đứng đầu, gắn kết quả giải ngân với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thi đua khen thưởng. Đồng thời, xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo tháng, quý cho từng dự án và coi đó là “thước đo” trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Có thể thấy, năm 2026 là năm nhiều chính sách mới đồng loạt có hiệu lực ngay từ đầu năm, đòi hỏi các bộ, ngành phải chủ động rà soát, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Đặc biệt, để phấn đấu mục tiêu tăng trưởng cả nước đạt từ 10% trở lên trong năm này, theo Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, khắc phục các tồn tại, hạn chế đã được nhận diện từ quá trình thực hiện các dự án trong năm 2025, áp dụng triển khai các giải pháp đột phá mạnh mẽ và quyết liệt hơn nữa trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ những tháng đầu năm, nhất là các dự án quan trọng quốc gia, các công trình trọng điểm và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Lâm Tới