Hoàn thiện thể chế, mở cơ hội tỷ đô cho tài sản mã hóa Việt Nam

Ngày 18/7, tại Hà Nội, Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026) đã chính thức khai mạc. Sự kiện do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phối hợp tổ chức, quy tụ hơn 3.000 đại biểu từ các cơ quan lập pháp, quản lý nhà nước và các định chế tài chính lớn.

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhận định RWA là xu hướng có ảnh hưởng lớn đến tài chính toàn cầu, giúp khơi thông các nguồn lực đang "ngủ yên" trong nền kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam đang khát vốn cho hạ tầng, sản xuất và chuyển đổi số, việc mã hóa tài sản thực được kỳ vọng sẽ hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng hai chữ số theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên, ông Hải cũng nhấn mạnh rằng thị trường chỉ có thể phát triển bền vững khi có cơ sở pháp lý rõ ràng, dòng tiền minh bạch và nhà đầu tư được bảo vệ.

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà là niềm tin của thị trường vốn. Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch VBA, dòng vốn vào RWA năm 2025 đã tăng trưởng tới 300%. Ông khẳng định: "Blockchain không thể tự biến một tài sản kém chất lượng thành tài sản tốt. Niềm tin phải bắt đầu từ dữ liệu đáng tin cậy về tài sản thực và danh tính có thể kiểm chứng của các bên".

Cấu trúc thị trường bền vững cần được xây dựng theo lộ trình: Tài sản thực -> Hạ tầng dữ liệu tin cậy -> Pháp lý phù hợp -> Hình thành Token. Việt Nam hiện có lợi thế lớn với khoảng 17 triệu người nắm giữ tài sản mã hóa và quy mô dòng tài sản đi qua thị trường đạt khoảng 200 tỷ USD.

Dưới góc độ bảo mật, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng - A05, Bộ Công an khẳng định: "An ninh mạng không phải là rào cản mà chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững".

Làm rõ rủi ro kỹ thuật, Thượng tá, TS. Nguyễn Thành Chung, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, từ năm 2020 đến đầu năm 2025, thế giới ghi nhận hơn 660 vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa, gây thiệt hại gần 13 tỷ USD. Riêng từ đầu năm 2026, tổn thất tiếp tục ở mức khoảng 800 triệu USD.

Bên cạnh đó, Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Cục Cảnh sát kinh tế - C03 cũng cảnh báo về các thủ đoạn tinh vi như tạo thanh khoản giả bằng bot, dựng dự án token ảo để lừa đảo hoặc lợi dụng tài sản mã hóa để rửa tiền xuyên quốc gia.

Để thích ứng, các cơ quan quản lý đang xây dựng khung pháp lý theo hướng "vừa chặt, vừa mở". Về phía Ngân hàng Nhà nước, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, cho biết Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các yêu cầu của FATF (Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính) về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Ông Kevin Iwanaga, đại diện Trung tâm Tài chính Quốc tế Đà Nẵng, cho biết đang ưu tiên xây dựng các không gian thử nghiệm (sandbox) có kiểm soát, tập trung vào các tài sản có bảo chứng và giá trị kinh tế thực tế thay vì các hoạt động đầu cơ.

Đại diện từ AMRO, Binance và Tether đều thống nhất rằng Việt Nam không nên sao chép nguyên bản các mô hình quốc tế mà cần lựa chọn những nguyên tắc phù hợp với năng lực giám sát trong nước. Việc mã hóa nên tập trung vào các tài sản truyền thống đã được kiểm chứng như trái phiếu kho bạc hoặc các quỹ đầu tư.

Tuấn Kiệt