Hộ kinh doanh lo bị truy thu thuế nếu kê khai cao, ngành thuế nói gì?

Không truy thu phần thuế khoán trước đây

Tại Hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” ngày 12/3, nhiều ý kiến băn khoăn rằng trước đây hộ kinh doanh nộp thuế theo phương thức khoán, nay chuyển sang tự kê khai và nộp thuế. Nếu doanh thu kê khai năm 2026 cao hơn so với năm 2025 thì có bị truy thu thuế hay không?

Giải đáp vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Thuế - ông Mai Sơn khẳng định rằng theo quy định tại Nghị định 68, doanh thu mà hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ để điều chỉnh hay truy thu đối với thời kỳ nộp thuế khoán của năm 2025.

Nói cách khác, dù hộ kinh doanh kê khai doanh thu năm 2026 ở mức nào thì cũng không phải là cơ sở để cơ quan thuế quay lại điều chỉnh hay truy thu phần doanh thu khoán của năm 2025.

Tuy nhiên, ông Sơn cho hay trên thực tế vẫn có một số trường hợp hộ kinh doanh bị truy thu thuế, khiến nhiều người băn khoăn, như một số ví dụ đã được báo chí phản ánh, chẳng hạn một số hệ thống kinh doanh có đăng ký hộ kinh doanh như hệ thống Hoàng Hường.

“Những trường hợp bị truy thu này không phải do việc kê khai doanh thu năm 2026, mà xuất phát từ việc trước đây hộ kinh doanh không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế”, ông Sơn nói.

Ông Sơn cũng cho hay, theo quy định, khi doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức khoán, hộ kinh doanh phải chủ động đến cơ quan thuế để nộp tờ khai điều chỉnh doanh thu.

Ví dụ, nếu doanh thu khoán đang là 5 tỷ đồng nhưng doanh thu thực tế lên tới hàng chục tỷ, thậm chí 20-30 tỷ đồng, thì hộ kinh doanh phải thực hiện khai điều chỉnh với cơ quan thuế. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nghĩa vụ này đã không được thực hiện.

Do đó, khi cơ quan thuế hoặc các cơ quan chức năng phát hiện sai phạm, sẽ tiến hành truy thu thuế, thậm chí trong một số trường hợp có thể xử lý hình sự về hành vi trốn thuế.

“Chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng những trường hợp được phản ánh trên báo chí chỉ là số rất nhỏ so với hơn 2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động và cơ bản tuân thủ tốt chính sách pháp luật về thuế”, ông Sơn nêu.

Ông Sơn cho hay ngành thuế mong muốn xây dựng môi trường công bằng, minh bạch và rõ ràng, để bà con hộ kinh doanh yên tâm hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm trong sạch môi trường kinh doanh, đảm bảo sự công bằng cho tất cả các hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, ngành thuế đã yêu cầu cán bộ, công chức chủ động nắm bắt, giải thích và hướng dẫn kịp thời các vướng mắc của hộ kinh doanh.

Trong thời gian tới, ngành thuế cũng hướng tới việc xây dựng tờ khai gợi ý và hệ thống dữ liệu, để hộ kinh doanh có thể hạn chế tối đa các thao tác kê khai hoặc các thủ tục kế toán phức tạp. Ngành thuế sẽ tối ưu hóa quy trình dựa trên dữ liệu sẵn có và sự phối hợp, chia sẻ thông tin từ các hộ kinh doanh, qua đó góp phần hỗ trợ sự phát triển bền vững của khu vực kinh doanh cá thể.

Sàn đã khấu trừ thuế, có cần kiểm kê hàng tồn kho?

Một số ý kiến cũng băn khoăn rằng họ chỉ bán hàng online trên sàn Shopee và doanh thu trên 3 tỷ. Hiện tại sàn đã kê khai và nộp thuế thay rồi thì có cần làm biên bản kiểm kê hàng tồn kho hay không?

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Chính sách, Cục Thuế cho hay theo quy định mới của pháp luật thuế thu nhập cá nhân (Luật số 109), nếu trong năm 2026, hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ thì phải nộp thuế thu nhập cá nhân với phương pháp thu nhập tính thuế nhân thuế suất 17%, tức là doanh thu trừ chi phí nhân với thuế suất 17%.

Trường hợp hộ kinh doanh trên sàn online mà doanh thu trên 3 tỷ thì sàn đã khấu trừ thuế rồi, hộ không phải kê khai thuế nữa. Tuy nhiên đến cuối năm, nếu như tính tổng doanh thu trong 12 tháng của năm, hộ kinh doanh trên 3 tỷ thì Nghị định 68 quy định rất rõ hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp doanh thu thu nhập tính thuế nhân thuế suất.

Do đó, theo bà Hà, mặc dù sàn khấu trừ và kê khai nộp thuế là nghĩa vụ của sàn, còn để đảm bảo quyền lợi, cuối năm quyết toán thuế thu nhập cá nhân thì hộ kinh doanh vẫn lập bảng kê hàng tồn kho theo khoản 4 Điều 18 Thông tư 68, nộp cơ quan thuế, và sẽ được hỗ trợ.

Bà Hà cũng đề nghị hộ kinh doanh liên hệ trực tiếp với thuế cơ sở để được hỗ trợ lập bảng kê hàng tồn kho cùng tờ khai thuế của quý I/2026 vì hộ có doanh thu trên 3 tỷ sẽ nộp tờ khai thuế theo quý, gửi cùng tờ khai thuế của quý I/2026.

Kể cả trường hợp sàn đã khấu trừ thì trên tờ kê khai thuế để trắng và đính kèm bản kê, vì mục tiêu bản kê hàng tồn kho máy móc thiết bị rất quan trọng, để phục vụ căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân của năm 2026.

“Đề nghị hộ kinh doanh liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế cơ sở ở nơi thường trú hoặc tạm trú để được hướng dẫn làm tờ khai thuế theo quý và bản kê hàng tồn kho, một nội dung rất quan trọng để phục vụ quyết toán thuế thu nhập cá nhân của những hộ kinh doanh lựa chọn nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân thuế suất”, bà Hà nói.

Ông Mai Sơn nói thêm, trường hợp này là đối với hàng hoá không có chứng từ hóa đơn đầu vào, còn đối với hàng hoá có hoá đơn đầu vào thì không cần thiết.

Hoài Phong